Zin in een koffie?

Geüpdatet door Paule Neyrat, voedingsdeskundige op 05/11/2012 - 12h16
-A +A

Dat is een vaak gehoorde vraag! Koffie is na water wereldwijd de meest genuttigde drank. Elk jaar worden er miljarden koppen koffie door gejaagd.

Hoe is dat wereldwijde en eeuwenoude succes te verklaren?

En welke impact heeft koffie op onze gezondheid?

PUB

Euforische monniken

Er bestaan nogal wat legendes over de ontdekking van koffie. De hardnekkigste gaat over een jonge herder - Kaldi - die zijn geiten in het Ethiopische Hoogland liet grazen. Hij zag tot zijn verbazing dat de dieren opgewonden waren als ze de zaden van een kleine struik aten.

Hij plukte er een paar handvol van en trok ermee naar een abdij in de buurt. De monniken maakten er een aftreksel van, proefden van het drankje en vonden het heel lekker. Op den duur raakten ze eraan verslingerd.

Ze voelden zich euforisch en waren ook veel alerter van geest tijdens de nachtelijke gebeden. Vroeger dommelden ze altijd in.

De struik in kwestie, de Coffea, groeit al sinds mensenheugenis in het wild in de bergen van Ethiopië, vooral in de streek Kaffa. Vandaar komt allicht ook de Arabische naam ‘kawha’ die aan het drankje werd gegeven. Later verbasterde die dan tot ‘koffie’.

Vandaag weten we dat de koffieplant gecultiveerd werd door mensen uit het Ethiopische Hoogland. Wanneer dat precies gebeurde, is niet bekend. Waarschijnlijk rond de 7e eeuw. De bonen in de vruchten (de bessen) werden voor gebruik vermalen tot een fijne pasta. Die pasta, de zogenaamde ‘bur’, is oppeppend en voedzaam. Van die pasta van de koffiebonen werd dan de bekende drank gebrouwen.

Vanuit Ethiopië verspreidde de koffie zich naar alle Arabische landen. Tot in de 17e eeuw bleef het de enige plaats waar de drank geproduceerd werd. Aangezien alcohol er verboden was, kende de drank met zijn stimulerende effecten er een gigantisch succes.

Later kwamen er koffieplantages op Ceylon (het huidige Sri Lanka) en in India. Geleidelijk aan veroverde de koffie Azië en tot slot ook Europa. Er werden struiken geteeld in de serres van Amsterdam en in Versailles (ten tijde van Lodewijk XIV). Iets later verschenen ook de eerste plantages op de Franse Antillen en in Latijns-Amerika.  

Arabica of robusta?

Er zijn twee hoofdvariëteiten van koffie, arabica en robusta.

De laatste wordt zo genoemd omdat de koffieplanten van deze soort makkelijker te kweken en ook robuuster zijn. Robusta is goedkoper; het is dan ook die variëteit die in de meeste koffieautomaten te vinden is.

Arabica geeft een meer verfijnde en aromatische koffie. Net zoals met wijnen zijn er zogenaamde crus die verbonden zijn aan terroirs. De crus zijn vaak heel erg gezocht door de kenners. Enkele namen: Blue Mountain (Jamaïca), Java (Indonesië), Kona (Hawaï), Maragogype (Mexico) enz.

De kleine producenten van de fairtrade kweken ook meestal de arabicakoffie. Ze is dan ook vaak biologisch.

Bij alle variëteiten van koffie is het productieproces hetzelfde. Na de pluk (manueel of mechanisch) worden de bessen van de koffieplant gedroogd, soms ook gewassen, en daarna gesorteerd en gepeld. In elke bes zitten twee bonen.

De groene koffiebonen gaan in zakken en worden naar speciale fabrieken gebracht. Daar worden ze gebrand (industrieel of ambachtelijk) door verhitting tot 250°C. Tijdens het branden worden ze ook continu geschud. De branding duurt 20 tot 30 minuten, afhankelijk van de kwaliteit van de koffie en of het proces industrieel dan wel ambachtelijk gebeurt.

Het is die branding die de koffie zijn bruine kleur geeft – soms wat lichter, soms ook wat donkerder - en die ook de smaak, de aroma’s en het cafeïnegehalte bepaalt.

Décafeïné - robusta of arabica - ondergaat nog een bijkomende behandeling (dat kan met verschillende technieken) om er de cafeïne aan te onttrekken.

Initialement publié par Paule Neyrat, voedingsdeskundige le 05/11/2012 - 00h00 et mis à jour par Paule Neyrat, voedingsdeskundige le 05/11/2012 - 12h16

Intakes of antioxidants in coffee, wine, and vegetables are correlated with plasma carotenoids in humans, Svilaas A, J Nutr 2004. Neurochemical and behavioural effects of caffeine measured by in vivo dopamine and acetylcholine microdialysis and spatial delayed alternation task. Abstracts of the 19th International Conference on Coffee Science, Trieste, Italy 2001, Di Chiara G, Acquas E, Tanda G et al. http://www.cancer.gov/newscenter/newsfromnci/2012/CoffeeProtectiveDCEG.

Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Bestaat koffieverslaving echt? Gepubliceerd op 17/10/2014 - 16h53

Kan iemand verslaafd zijn aan cafeïne zoals aan een drug? Sommige koffieadepten zijn daar rotsvast van overtuigd. Deze alkaloïde heeft inderdaad een stimulerend effect op het lichaam, maar van echte verslaving kan toch niet gesproken worden. U kunt d...

Cafeïne en bloeddruk gaan niet goed samen! Geüpdatet op 16/10/2001 - 00h00

Het vermoeden bestond reeds lang, maar is nu eindelijk bewezen: cafeïne verhoogt de bloeddruk. Een kleine hoeveelheid koffie of een andere cafeïnehoudende drank (thee, bepaalde bruisdranken) volstaan om de bloeddruk in de slagaders (of arteriën) te v...

Kent u alle voordelen van koffie? Geüpdatet op 04/05/2009 - 00h00

Koffie, de cafeïnerijke drank, heeft heel wat eigenschappen. Sterke koffie of koffie verkeerd, koffie met suiker, met melk, met room, bij het ontbijt, na de maaltijd of cafeïnevrij: koffie wordt op elk ogenblik van de dag gedronken. Maar kent u ook a...

Meer artikels