PUBLICITÉ

Tennisbal even dodelijk als kogel

Gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 13/03/2007 - 00h00
-A +A

Een tennisbal of een cricketbal haalt al gauw een snelheid van 150 tot 200 km/u. Je kunt je dus maar beter niet in het traject van zo'n voorwerp op topsnelheid bevinden. De klap kan fataal zijn.

PUB

Op 10 september 1983 speelt de jonge Stefan Edberg de halve finale van de US Open Junior tegen Patrick McEnroe. Tijdens de match komt een van zijn ballen ongelukkigerwijze op lijnrechter Dick Wertheim terecht. Wertheim zakt levenloos neer op de grond. Hij wordt in allerijl naar het ziekenhuis gebracht, maar er kan geen hulp meer baten. Vijf dagen later overlijdt hij. De tenniswereld is met verstomming geslagen.
Allerlei hypotheses doen de ronde. Een ervan verwijst naar een syndroom dat in het Latijn "commotio cordis" wordt genoemd, letterlijk hartschudding. Waar gaat het om? Het fenomeen werd voor het eerst begin jaren '70 omschreven als een uiterst bizar ongeluk waarbij iemand overlijdt meteen nadat hij een hevige klap op de borstkas kreeg. De autopsie levert over het algemeen geen bijzonderheden op.
Geen letsels aan de hartspier, geen arteriosclerose, geen hartinfarct. Helemaal niets!

Varkens op de proefbank

Onderzoekers hebben onlangs geprobeerd om de precieze oorzaak van dit soort sterfgevallen te achterhalen. Ze maakten daarvoor gebruik van varkens die ze van elektroden voorzagen om de functie van het hart te controleren (ECG). De varkens werden onderworpen aan een bombardement van diverse projectielen in de hartstreek
(1). De onderzoekers stelden daarbij vast dat als de borstkas geraakt wordt precies op het moment waarop het hart zich opnieuw oplaadt (repolarisatie) (*), er zich dan een heel bijzonder biochemisch proces voordoet: de activering van het kaliumkanaal, wat overeenkomt met een shot van een hoge dosis kalium in het hart. En dat is dodelijk! Het is maar een kwestie van microseconden. De klap moet de hartfunctie perfect volgen. Het moet om een uiterst korte inslag gaan, zoals van een hard voorwerp dat zich heel snel verplaatst. Een steen bijvoorbeeld. Ook een vuistslag of een bruuske trap van een knie kan hetzelfde effect hebben. Maar een voetbal niet. Die is te groot en te traag. In de Verenigde Staten nemen ze het probleem heel serieus. Sinds 1985 worden alle ongelukken (5 tot 10 per jaar) geregistreerd en worden er statistieken opgemaakt (2). In het merendeel van de gevallen gaat het om jonge sporters, meestal jongens, die deelnemen aan kleine sportwedstrijden (twee gevallen op de drie). De commotio cordis doet zich voor bij een botsing tussen twee mensen (één keer op acht) of - wat het vaakst voorkomt - als iemand getroffen wordt door een projectiel: een bal bij het baseballen, een puck (in het ijshockey), enz.

De dodelijke afloop vermijden

Specialisten raden aan om speciale beschermende kledij te dragen, zoals een borststuk, maar die bieden geen absolute bescherming: 22 van de 128 slachtoffers hadden er een om. Snel ingrijpen kan wel levens redden. De eerste minuten na het ongeluk zijn cruciaal. Hartmassage of, beter nog, een defibrillator volstaan meestal om het hart weer op gang te krijgen. Men heeft zo 19 van de 128 slachtoffers kunnen redden. Voor alle andere kwam elke hulp te laat.
(*) Voor de ingewijden: dit doet zich voor precies 15 tot 30 milliseconden vóór de piek van de golf T.

Gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 13/03/2007 - 00h00 (1) Commotio cordis, voordracht door M. Juneau op het congres Coeur et Sport, Arcachon, Frankrijk, 2002. Zie ook: www.clubcardiosport.com. (2) Journal of the American Medical Association (JAMA) vol. 287, 2002: 1142-6.
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUBLICITÉ
Lees ook
Sportattest Geüpdatet op 09/05/2006 - 00h00

In België moeten sporters die aan de officiële competities willen deelnemen een attest voorleggen waarin verklaard wordt dat ze medisch geschikt zijn voor het beoefenen van hun sport. Wat is dat velletje papier waard?

Meer artikels