Zwangerschap/Roken

Bestaat er een verband tussen roken en aangeboren afwijkingen?

De meest bekende gevolgen van roken tijdens de zwangerschap zijn een te gering geboortegewicht en een achterstand in de algehele ontwikkeling van de baby. Onder de baby's van rokende moeders schijnt het aantal afwijkingen niet aanzienlijk groter te zijn dan onder die van niet-rooksters. Maar daarover zijn de deskundigen het niet eens.

Tot op heden hebben de medici zich bezorgder gemaakt over het gevaar voor een miskraam of achterblijvende groei dan over de kans op structurele defecten.

Maar de gezondheid van het kind op latere leeftijd wordt wellicht door roken tijdens de zwangerschap beïnvloed op manieren waarvan we momenteel nog maar een flauw vermoeden beginnen te krijgen.

Uit een recent onderzoek werd de hypothese afgeleid dat roken door de moeder schade kan toebrengen aan de grote bloedvaten en van invloed is op het optreden van hart- en vaatziekten op latere leeftijd.

Andere onderzoeken, gebaseerd op dierproeven, duiden op de mogelijkheid dat een kind dat in de moederschoot blootgesteld is aan de schadelijke invloeden van roken, gevoeliger is voor kanker als het eenmaal volwassen is.

Sigarettenrook bevat stoffen zoals diazopyreen, anthracenen, nitrosaminen, hydrazinen en urethaan, die bij dieren kankerverwekkend bleken te zijn. Hoewel niet bewezen is dat baby's even gevoelig zijn voor dergelijke substanties, is het heel goed mogelijk dat blootstelling aan deze transplacentaire carcinogenen de "aanleg" voor het krijgen van kanker op latere leeftijd vergroot. Deze risico's worden nog hoger als een kind niet alleen voor de geboorte, maar ook daarna aan sigarettenrook wordt blootgesteld.

Pas als een grote groep mensen, geboren uit stevig rokende moeders, de middelbare leeftijd heeft bereikt zullen deze vragen inzake de gevolgen van "prenataal" roken op langere termijn waarschijnlijk kunnen worden beantwoord.

Welke zwangerschapscomplicaties kunnen voorkomen bij rokende aanstaande moeders?

Doordat het bloedtransport naar de placenta onder invloed van prenataal roken vermindert, wordt de structuur van de placenta verzwakt, wat ertoe kan leiden dat de moederkoek zich te vroeg losmaakt van de baarmoederwand.

Dit kan tijdens de weeën zonder voorafgaande waarschuwing optreden en heeft vaak de dood van de foetus of ernstige hersenbeschadiging tot gevolg. Dit gevaarlijke fenomeen wordt veel vaker geconstateerd bij zware rooksters, en het is niet ondenkbaar dat 20 tot 25 procent van alle gevallen van losgelaten placenta (abruptio placentae) een rechtstreeks gevolg is van "prenataal" roken.

Onder invloed van de giftige substanties in rook trekken de slagaderen in de baarmoeder die bloed aan de placenta toevoeren zich samen. Als hierdoor de bloedtoevoer ernstig stagneert kan een krampreactie optreden en wordt de placenta te vroeg afgestoten.

Ook schijnt er in de placenta van aanstaande moeders die roken of gerookt hebben veel meer dood weefsel voor te komen dan normaal.

Roken verhoogt het risico van een vroegtijdige geboorte of het dood ter wereld komen van de baby. Het perinataal sterftecijfer - het percentage baby's die kort voor, tijdens of kort na de geboorte zijn overleden - is onder de baby's van zware rooksters 35 procent hoger dan bij lichte rooksters. In dit sterftecijfer zijn ook de gevallen van spontane abortus na de vijfde maand, alsmede het aantal doodgeboren maar voldragen kinderen opgenomen.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Vragen en antwoorden