WVVH: behandeling van keelpijn

De WVVH (Wetenschappelijke Vereninging Vlaamse Huisartsen) gaf onlangs 'Aanbeveling voor goede medische praktijkvoering' omtrent de aanpak van acute keelpijn (angina) uit, gericht tot de artsen. Hieruit blijkt dat antibiotica slechts bij 2 op 10 patiënten verantwoord zijn. Helaas stelt men vast dat de artsen in het merendeel van de gevallen een antibioticum voorschrijven. Toch is dit in zekere zin te begrijpen. Enerzijds is de diagnose niet zo eenvoudig. Het onderscheid tussen virale en bacteriële aandoeningen van de keel kan slechts met zekerheid bepaald worden aan de hand van een keeluitstrijkje. De verdeling is als volgt: 40% viraal, 30% bacterieel en 30% zonder dat een kiem kan aangetoond worden. Dit laatste is bijvoorbeeld het geval bij rokers of bij luchtbezoedeling. Soms is de oorzaak 'mononucleosis infectiosa', een aandoening bij jonge mensen, waarbij vermoeidheid en gezwollen klieren op de voorgrond staan, soms met een zwelling van de milt of van de lever. Soms gaat het om een mycose (schimmelaandoening), difterie of malaria (bij rode keel en koorts én terugkeer uit de tropen). De gevallen die een behandeling verdienen zijn deze met een besmetting door de streptokokken van groep A. Die hebben namelijk geduchte nevenwerkingen: reuma, hartklepaantasting en nierproblemen. Een behandeling met penicilline in voldoende hoge dosis gedurende een tiental dagen volstaat dan. Andere antibiotica bereiken hetzelfde effect na een geringere tijdsspanne. Toch is het de bedoeling een antibioticum te gebruiken met een zo gering mogelijk spectrum, omdat anders de bacteriële weerstand in de hand wordt gewerkt. Anderzijds is er de druk vanwege de patiënten, die een snelle verlichting willen van hun symptomen. De arts heeft het daarom vaak moeilijk om de resultaten van een antibiogram af te wachten. De ziekteduur wordt door de antibiotica nauwelijks verkort (1 à 2 dagen), op voorwaarde dat ze vroegtijdig toegediend worden. Verder blijkt dat toediening van antibiotica geen vervroegde werkhervatting of schoolgang voor gevolg heeft. Wel kan het toedienen van penicilline zinvol zijn bij het indijken van een streptokokkenepidemie in een gesloten gemeenschap, zoals bijvoorbeeld een school of een bejaardentehuis. Bij kinderen neemt men aan dat de keel reeds na 48 uur vrij is van streptokokken. Antibiotica hebben ook nadelen. Ze kunnen allergische reacties uitlokken of zorgen voor maag- en darmlast. Ze verhogen ook de kans dat er recidieven optreden en dat er resistente stammen opdagen. Men kan eventueel lokale middelen toedienen om de symptomen te verlichten, zoals bijvoorbeeld lokale ontsmettingsmiddelen. Paracetamol verdient de voorkeur boven aspirine om de pijn en de koorts te verminderen. Besluit is dat antibiotica slechts aan risicopatiënten zullen worden voorgeschreven: kanker, acuut reuma, verzwakte patiënten, scholen, instellingen voor bejaarden, toxische toestanden, recidiverende angina's, abcessen, leukemie.

Bronnen: (naar een artikel verschenen op http://www.gezondheid.be op 4 oktober 2001)