Wat is een evenwichtig dieet?

Voor wie gewicht wil verliezen, bestaan er geen geheimen: men moet een onevenwichtig dieet volgen, waarbij men minder calorieën aanvoert dan verbruikt. Het is pas daarna dat men een evenwichtig dieet moet volgen om op het beoogde gewicht te blijven en om te vermijden dat er opnieuw gewicht bijkomt. E-gezondheid heeft dr. David Elia* geïnterviewd.

• Wat is de definitie van een evenwichtige voeding?
• Welke zijn de belangrijkste fouten die op voedingsgebied begaan worden?

Wat is de definitie van een evenwichtige voeding?

Dr. David Elia: Het ideale dieet of evenwichtig dieet is bedoeld om het gewicht op peil te houden, vanaf het ogenblik dat men geen gewicht meer te verliezen heeft. Het gaat om een gevarieerd dieet, dat verschillende voedingsstoffen en net voldoende calorieën aanvoert, noch te veel, noch te weinig. Het evenwicht is afkomstig van de drie belangrijkste caloriebronnen, namelijk de koolhydraten (suikers), lipiden (vetstoffen) en proteïnen (eiwitten).
Voor een vrouw bedraagt de ideale caloriewaarde (het evenwicht tussen aanvoer en verbruik) zowat 1.300 tot 1.400 calorieën per dag. Dit is een gemiddelde aangezien men ook rekening moet houden met de spiermassa, de grootte, de lichaamsbouw…
De aangevoerde calorieën moeten bestaan uit 50% koolhydraten, 25% lipiden en 25% proteïnen. Toch eten heel wat vrouwen geen brood, aardappelen, deegwaren en rijst, omdat ze denken dat die voedingsmiddelen voor bijkomend gewicht zullen zorgen. Dat is een vergissing: deze voedingsmiddelen staan voor de helft van de aanvoer van calorieën en zorgen niet voor extra kilo's. Het zijn echter de vetstoffen (boter, saus), die men aan die voedingsmiddelen toevoegt, die hun caloriewaarde doen stijgen. Denk maar aan de boter op het brood, de Parmezaanse kaas op de pasta, de olie in de aardappelen, enz.

Welke zijn de belangrijkste fouten die op voedingsgebied begaan worden?

Dr. David Elia: De verhouding tussen de soorten calorieën wijkt dikwijls af van wat ze zou moeten zijn. Dat is tenminste wat men vaststelt wanneer aan vrouwen gevraagd wordt om een voedingskalender op te stellen: gedurende drie dagen, schrijven ze zorgvuldig alles op wat ze eten en drinken. Zo kan men berekenen hoeveel calorieën dagelijks aangevoerd worden en in welke mate ze onderverdeeld worden in koolhydraten, lipiden en proteïnen.

Een klassieke fout is het geval van mevrouw A: ze neemt amper 30 à 35% koolhydraten tot zich en vermijdt daarbij aardappelen, brood en deegwaren uit schrik dat deze voedingsmiddelen voor extra gewicht zullen zorgen. Ze beperkt de proteïnen tot 10 à 15% omdat ze niet bij elke maaltijd vlees, gevogelte, vis, fruit of eieren wil eten. Daardoor komt ze uit op 50% lipiden. Ondanks al haar inspanningen, is haar voeding dus totaal onevenwichtig samengesteld.

Ook mevrouw B pakt de zaken verkeerd aan: ze eet wel 50% koolhydraten, maar slechts 15% proteïnen en dus 35% lipiden in plaats van de aanbevolen 25%.

Deze vrouwen begrijpen niet hoe ze aan zulke hoeveelheden vetstoffen komen. Men moet hen dan uitleggen dat er zichtbare vetstoffen bestaan, zoals boter, margarine en olijfolie. Olijfolie is bijvoorbeeld wel goed voor het cardiovasculaire stelsel, maar bevat veel calorieën en zorgt dus voor extra gewicht. Er bestaan ook minder zichtbare en zelfs onzichtbare vetstoffen, zoals de vetten in kaas (camembert bestaat uit 50% vetstoffen en 50% proteïnen), pizza's, broodjes, gebak... Vergeet niet dat 1 g vetstof tweemaal meer calorieën (9 calorieën) aanvoert dan 1 g suiker of eiwit (4 calorieën).
Mensen begaan soms dus ernstige vergissingen, hoewel ze denken dat ze op de goede weg zijn met hun dieet.

De kunst bestaat er dus in een gevarieerde voeding aan te nemen, die 50% koolhydraten, 25% proteïnen en 25% lipiden bevat. Al te dikwijls is voeding onevenwichtig samengesteld en ondanks de inspanningen van de mensen, bevat ze te veel vetstoffen. Om deze tendens om te keren, is het absoluut noodzakelijk de hoeveelheid vetstoffen te beperken en het aandeel van de koolhydraten en proteïnen te verhogen. Het gevolg zal zijn dat er geen extra kilo's meer zullen bijkomen. Logisch, vermits koolhydraten en proteïnen (veel meer dan vetten!) een verzadigingsgevoel veroorzaken. Dit gevoel zorgt ervoor dat men minder eet en dat men tussen de maaltijden minder knabbelt.

* Dr. David Elia is gynaecoloog en lid van het wetenschappelijk comité van e-gezondheid.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste op 04/05/2009