Wat is dwangmatig gedrag?

Gepubliceerd door Dr. Catherine Solano op 30/05/2011 - 14h00
-A +A

De term dwangmatig of compulsief gedrag wordt tegenwoordig heel veel gebruikt. Maar wat betekent het precies? Compulsief is afgeleid van het Latijnse woord compulsio of dwang. Mensen die compulsief gedrag vertonen, hebben het gevoel toe te geven aan een innerlijke dwang.

PUB

Definitie van dwangmatig gedrag

Een dwang is een repetitieve mentale daad of repetitief gedrag dat meestal tot doel heeft de spanning of angst kwijt te raken die gewoonlijk door een obsessieve gedachte opgewekt wordt. Een dwang is dus soms onzichtbaar als het om een mentale handeling gaat. Een voorbeeld: Jeanne moet meerdere keren per dag van 1 tot 100 tellen of de reeks van 3 opzeggen (1, 4, 7, 10…). Ze brengt zo elke dag meer dan een uur per dag door met tellen en ze kan het niet laten. Ze heeft het gevoel dat ze het moet doen en kan zich niet voorstellen dat ze zich aan die verplichting zou onttrekken. Jeanne is nochtans niet gek. Ze weet dat het absurd en zinloos is, maar  ze kan zichzelf niet van het tellen afhouden. Karel van zijn kant wast 30 tot 50 keer per dag zijn handen om de microben en ziekten weg te houden. Zijn handen hebben er fel onder te lijden, maar hij kan er niet mee stoppen omdat hij dan verschrikkelijke angsten krijgt. Dwang uit zich dus op diverse manieren. Het is bijvoorbeeld overdreven netjes ordenen, alles oprapen wat je tegenkomt en niets kunnen weggooien (waardoor geleidelijk aan een berg van nutteloze voorwerpen ontstaat), altijd opnieuw en zonder reden controleren of de gasknop wel is dichtgedraaid, of de deur op slot is… Ook gedrag dat samenhangt met verslaving valt hieronder. Voorbeelden daarvan zijn dwangmatig eetgedrag (boulimie), gokken (casino, kansspelen…), drugsgebruik (tabak, alcohol, cannabis, heroïne, cocaïne…), buitensporig koopgedrag zonder zich te kunnen beperken of dwangmatig seksuele betrekkingen hebben… De dwang leidt niet tot een gevoel van bevrediging of plezier, maar tot een vermindering van interne spanningen of angst. De verlichting van de angst is maar tijdelijk, en dat is precies de oorzaak van de eindeloze herhaling.

 

Behandeling van dwangmatig gedrag

Dwang is een symptoom, geen ziekte. Niet de dwang zelf wordt behandeld, maar datgene wat het gedrag in stand houdt. Het heeft geen zin om iemand met rationele argumenten te bewerken om zijn dwangmatig gedrag stop te zetten. Hij is zich heel goed bewust van zijn probleem en zou er zich meteen op eigen krachten van af helpen als hij dat kon. De eerste therapeutische aanpak is van chemische aard. Sommige mensen zouden namelijk een storing hebben in het mechanisme van vertrouwen in hun daden. Onze handen wassen om microben uit te schakelen, is een natuurlijke handeling. Na afloop denken we dan: mijn handen zijn schoon. Dat geldt ook als we bijvoorbeeld een deur op slot doen. Achteraf denken we: zo, de deur is op slot. Bij dwangmatig gedrag of denken is het alsof die zekerheid er niet is. De persoon in kwestie weet perfect dat hij de deur gesloten heeft, dat hij zijn handen gewassen heeft, en toch twijfelt een deel van hemzelf daaraan. Iets tast die zekerheid aan waardoor hij er niet meer zeker van is of hij zijn eigen handelingen ook wel echt uitgevoerd heeft. Bepaalde antidepressiva kunnen mensen met deze vormen van dwangmatig handelen of denken serieus helpen, al is dat niet het geval voor iedereen. Een andere aanpak is psychotherapie. Deze gaat in op de onderliggende angst die zich uit via obsessieve gedachten en die door het dwangmatig gedrag in bedwang gehouden wordt (of dat is toch de bedoeling). De persoon in kwestie moet hier aan zichzelf werken om de angst te verminderen. Dat is ook de enige oplossing om van het dwangmatig gedrag af te raken of dit gedrag te verminderen. De angst die in dit geval naar buiten komt, is meestal niet de angst die aan het probleem ten grondslag ligt. Karel die bang is voor de microben zal niet moeten werken aan zijn angst voor de microben, maar aan zijn angst voor de dood  en aan zijn verlatingsangst… Vandaag wordt algemeen aangenomen dat beide aanpakken elkaar aanvullen. Een efficiënt geneesmiddel nemen is perfect verzoenbaar met een therapie, of dat nu een gedragstherapie is, een client-centered of een meer analytisch gerichte therapie…

Gepubliceerd door Dr. Catherine Solano op 30/05/2011 - 14h00
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
De vijf bekendste psychische ziektes Gepubliceerd op 15/10/2012 - 12h19

De vijf bekendste psychische ziektes zijn schizofrenie, bipolaire stoornis of manisch-depressieve psychose, zware en aanhoudende depressie, borderline-persoonlijkheidsstoornis en obsessieve compulsieve stoornis of OCS. Een overzicht van de belangrijk...

Geld of geen geld, dat is het probleem niet! Geüpdatet op 17/12/2002 - 00h00

Kent u nog het liedje van Roger Withacker 'If I were a rich man'? Dromen we daar allemaal niet van? Waarschijnlijk niet, want het gedrag ten aanzien van geld blijkt sterk te verschillen van de persoon tot persoon.

Meer artikels