Waarom is uw kind bang van water?

Watergevoel: een leerproces

Sommige ouders zijn erover verbaasd dat hun kind plots niet meer in het zwembad en de zee wil, terwijl het als baby van vier maanden zijn waterdoop kreeg en zich op zijn tweede als een vis in het water voelde. Een goed watergevoel is echter, net als zindelijkheid, een leerproces. Perioden van snelle vooruitgang en van regressie wisselen elkaar af. Dat geldt vooral voor pootjebaden in zee: hoe ouder het kind, hoe meer het zich bewust wordt van de bewegingen, de geluiden en de oneindigheid van de zee, en het kan daardoor afgeschrikt worden.

Waarom hebben sommige kinderen schrik van water?

In theorie hebben kinderen onder de vier maanden geen watervrees. Vanaf hun vierde maand daarentegen hebben ze verschillende redenen om bang te zijn van water. Elk kind heeft op dat ogenblik al zijn eigen geschiedenis en zijn eigen reden om bang te zijn.

Een nare herinnering: het kan gaan om een slechte ervaring met water. Het kind heeft die, zonder het te weten, opgeslagen in zijn geheugen, en telkens als het in contact komt met water, duikt die nare herinnering weer op, met angst als gevolg. Zo is het bijvoorbeeld als baby ooit in een te warm bad gestopt, heeft het water binnengekregen of is het kopje onder gegaan en heeft het daardoor een pijnlijke oorontsteking opgelopen.
Een slechte ervaring op school: soms ontstaat watervrees pas later. Plots weigert het kind nog mee te gaan zwemmen met de klas. Misschien heeft een ander kind het in het water geduwd of het kopje onder gehouden, of is het gedwongen om van de duikplank te springen. Of is het ooit uitgelachen in het zwembad.
Water wordt als een nachtmerrie ervaren: in sommige fasen van zijn ontwikkeling, vooral na zijn tweede levensjaar, kan het kind schrik krijgen van zeewater. Het krijgt dan het gevoel dat de zee het zal opslokken, wordt het slachtoffer van zijn tomeloze verbeelding en heeft het moeilijk om fictie en werkelijkheid van elkaar te scheiden. We citeren in dit verband een extreem voorbeeld: de zesjarige Dieter was doodsbang om in bad te moeten, want hij beeldde zich telkens in dat de badsifon hem zou opslokken.
Een psychologische malaise: plotselinge watervrees kan wijzen op een interne malaise die niet meteen verband houdt met water, vooral als het kind voordien nooit schrik heeft gehad. De oorzaken zijn dan veeleer te zoeken in de omgeving (een verhuizing, de geboorte van een broertje of zusje, een scheiding, ...), of in het feit dat het kind te vroeg een andere vaardigheid heeft geleerd (zindelijk zijn, lopen, ...).
De watervrees van één van de ouders: deze situatie komt vaak voor, want heel wat volwassenen (één op de vier volgens sommige statistieken) zijn eveneens bang van water. In dat geval kan een ouder zijn angst voor water doorgeven aan zijn kind, ook al heeft hij of zij daar nooit over gesproken.
Een echte fobie of hydrofobie: sommigen zijn bang van water, anderen van spinnen of slangen, zelfs als ze die nog nooit gezien hebben. In dat geval gaat het om een echte fobie, d.w.z. een irrationele angst, die soms volledig losstaat van een nare herinnering met water.

Artikel gepubliceerd door Dr. Catherine Feldman op 29/07/2003