Tiener 11-13 jaar

1/ Puberteit en geestelijke ontwikkeling

De puberteit begint rond 10,5 bij meisjes en rond 11 jaar bij jongens, al kan het ook vroeger. Leg uw zoon of dochter goed uit wat ze bij zichzelf zullen waarnemen. Dan kunnen ze abnormale dingen signaleren, erover praten en als het moet naar een arts stappen.

Bij jongens begint de puberteit met de toename van het volume van de teelballen (schommelingen tussen 9,5 en 13 jaar). Daarna verschijnen de eerste schaamharen (rond 12 jaar) en de penis wordt langer. Met 14 jaar begint de productie van het sperma en vindt de piek van de groei plaats. Met 15 jaar is de groei van de schaamharen afgerond.

Parallel daarmee ontwikkelen zich ook de stem (het breken van de stem), de spieren en de mannelijke trekken in het gezicht en de hals. Als de puberteit met 14-15 nog niet begonnen is en de teelballen en de penis nog niet ontwikkeld zijn, gaat u beter naar een arts.

Bij meisjes begint de puberteit met het groeien van de borsten (schommelingen tussen 9 en 13 jaar). Daarna verschijnen de eerste schaamharen (met 11 jaar) en de maandstonden beginnen binnen 2 jaar nadat de borsten beginnen te groeien (met schommelingen tussen 10,5 en 14,5 jaar).

De piek in de groei van de puberteit vindt rond 12 jaar plaats. De groei van de schaamharen en de borsten is gemiddeld met 14 jaar afgerond. Parallel daarmee worden de schaamspleet en de kleine schaamlippen groter en wordt het figuur vrouwelijker. Als uw dochter op haar 16e nog geen maandstonden heeft, gaat u beter naar een arts.

Respecteer het schaamtegevoel van uw zoon of dochter. Laat hen bijvoorbeeld alleen in de badkamer of vertoon u niet naakt als ze in de buurt zijn.

De eerste seksuele voorlichting wordt op school gegeven, meestal vanaf het laatste jaar van de lagere school. Zorg dat u er voor uw kind bent om op zijn vragen te antwoorden. Bescherm het vooral zo veel mogelijk tegen pornografie. Dat kan door een ouderlijke beveiliging op internet te zetten. Op die manier kan uw kind niet op het internet als u niet in de buurt bent.

Op deze leeftijd kunnen er psychische problemen opduiken. Het kan gaan om fobieën, obsessies, angststoornissen of panische angsten. Op deze leeftijd zijn deze problemen vaak heel goed te behandelen, meestal volstaat een korte psychotherapie.

Ook schoolstress kan de kop opsteken door de vele taken en andere opdrachten van de verschillende leerkrachten. Help uw dochter of zoon om zich te organiseren en leer ze vooral dat regelmatig werken de beste garantie is om zonder stress te slagen. Punten zijn belangrijk, maar ze mogen niet ten koste van een te hoge werkdruk en stress behaald worden. Reik uw kind verschillende niveaus van doelstellingen aan: erdoor zijn en overgaan naar het volgende jaar, beter doen in een bepaald vak, het gemiddelde halen in een ander... Ze mogen niet het gevoel hebben dat ze overbelast zijn.

2/ Cariës voorkomen door een goede tandhygiëne

Rond 12 jaar verschijnen de kleine (achterste) kiezen en zijn bijna alle definitieve tanden aanwezig. Maar het glazuur van deze tanden is nog broos. En dat zet de deur wagenwijd open voor cariës!
Zie erop toe dat uw kind zijn tanden goed poetst en controleer zijn voeding op suiker. Dat is vooral belangrijk in de aanloop naar de puberteit, een periode waarin kinderen vaak riskant gedrag ontwikkelen. Dat laatste wordt vaak nog versterkt doordat ze in een nieuwe schoolomgeving (middelbare school) komen. Jonge pubers gebruiken meer gezoete dranken en zoetigheden en nemen vaak een loopje met de regels rond mond- en tandhygiëne.

Voor een goede mond- en tandhygiëne is een grondige poetsbeurt ‘s ochtends na het ontbijt en een ‘s avonds voor het slapengaan absoluut nodig. Nog beter is om ook na het middagmaal de tanden te poetsen.

Met 11-12 jaar moet ook de verzegeling van de vier kleine kiezen gebeuren. Als de stand van de tanden problematisch is, gaat u ook beter naar een orthodont. Die zal nagaan of er een eventuele behandeling nodig is.

Artikel gepubliceerd door Dr Philippe Presles op 09/02/2011

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Gezondheidspreventie per leeftijd en geslacht, rubriek Gezondheid van het kind