Spijsvertering: het proces

Gepubliceerd op 10/04/2003 - 00h00
-A +A

PUB

Slokdarm-aandoeningen

De slokdarm is omgeven door zeer losmazig bindweefsel. Perforaties of scheuren veroorzaken zeer snel een heftige en meestal dodelijke ontsteking van het mediastinum (holte tussen longen en hart in de borstholte).Behalve lichte ontstekingsprocessen ten gevolge van het terugvloeien van voedsel uit de maag (reflux-oesofagitis) komen als ernstige aandoeningen voor:- hiatius-hernia;- slokdarmkanker. Hiatus-herniaHet onderste deel van de slokdarm wordt door spierbundels van het middenrif omsloten 'als de hals door een strikdas'. Wanneer de opening waardoor de slokdarm het middenrif passeert te wijd is, zal het afsluitmechanisme van de slokdarm verstoord raken.Dit kan het gevolg zijn van een foutieve aanleg, maar ook van verslapping en voortdurende hoge druk in de buikholte. Het is een aandoening die tegenwoordig zeer vaak voorkomt bij oudere en wat te dikke mensen.Het gevolg van zo'n wijde poort in het middenrif met een gestoord sluitmechanisme in de slokdarm is terugstromen (reflux) van de maaginhoud wanneer de patiënt bukt of plat ligt. Het slijmvlies van de slokdarm is niet bestand tegen zuur en er ontstaan ontstekingsverschijnselen.De klachten van een hiatus-hernia en reflux-oesofagitis zijn:- gevoel dat het eten niet wil zakken;- zuurbranden, pijn achter het borstbeen;- gevoel van benauwdheid.Wanneer de 'breuk' in het middenrif vrij klein is, kan het voorkomen dat een stukje maagwand raakt ingeklemd. De ontsteking van het slokdarmslijmvlies door reflux in het onderste deel van de slokdarm zal op den duur leiden tot zweervorming en littekenvorming en vernauwing (stenose). Vaak trekt het onderste deel, soms samen met de maag, omhoog.De conservatieve behandeling van een hiatus-hernia met slokdarmklachten is meestal vrij eenvoudig. De patiënt moet vermageren (om de druk in de buikholte zo klein mogelijk te houden), vermijden te bukken en te persen. Om reflux 's nachts te voorkomen kan men het hoofdeinde van het bed op een paar blokken van 25 cm zetten. SlokdarmkankerHet belangrijkste gezwel in de slokdarm is het carcinoom, een kwaadaardig gezwel uitgaande van het dekweefsel (epitheel), dat meestal mannen (90 procent) boven de 50 jaar treft.Slokdarmkanker toont opmerkelijke geografische verschillen. In Finland en sommige delen van Japan en China staat slokdarmkanker boven aan de lijst van kwaadaardige tumoren. In de Benelux komt slokdarmcarcinoom tegenwoordig veel minder voor. Het carcinoom is een langzaam woekerend, onregelmatig gezwel dat zich vooral in het lumen uitbreidt. Door de ligging, achter in de borstholte, kan het gezwel de grote luchtwegen en bloedvaten aantasten.De verschijnselen van slokdarmkanker zijn gelijk aan die van stenose: een gevoel dat het eten niet wil zakken en soms pijn achter het borstbeen. Meestal kan het carcinoom op de röntgenfoto zichtbaar worden gemaakt. De behandeling bestaat uit het operatief verwijderen van het gezwel, gevolgd door nabestraling.

Maag

De maag (in officieel medisch jargon ventriculus of gaster genoemd) is een peervormige zak, die linksboven in de buikholte tegen het middenrif ligt. Dit spijsverteringsorgaan is aan de voorzijde bedekt door de linkerkwab van de lever, terwijl aan de achterzijde de alvleesklier ligt. De grootte en vorm van de maag hangen af van de vulling. Een matig gevulde maag is circa 30 cm lang en kan 3-4 liter water bevatten.Men onderscheidt aan de maag een aantal delen:- maagingang, ook wel maagmond genaamd (cardia);- maagzak (fundus);- portier (pylorus); deze opening kan door een kringspier worden afgesloten;- bovenste kleine bocht (kleine curvatuur of curvatura minor);- onderste grote bocht (grote curvatuur of curvatura major).De maagwand, die 2-3 mm dik is, bestaat uit een aantal weefsellagen. Van binnen naar buiten onderscheidt men de volgende lagen:Het maagslijmvlies bestaat uit een laag hoge cellen, die cilindervormig zijn. In het slijmvlies monden miljoenen buisvormige maagklieren uit, die onder deze laag liggen. De klieren scheiden maagsap af, waarin slijm, zoutzuur, het enzym pepsine en het hormoon gastrine aanwezig zijn. Tevens wordt een stof afgescheiden, die noodzakelijk is voor het opnemen van vitamine B12 door de cellen van het slijmvlies van de dunne darm. Tussen de cilindervormige dekweefselcellen liggen veel slijmcellen. MaagfunctieVan de maagbewegingen merken we niet veel, tenzij we te veel hebben gegeten. Dan treedt een zwaar of opgeblazen gevoel op of borrelen of oprispen, hetgeen op een te sterke gasvorming berust. De arbeid die door maag en darmen na een maaltijd moet worden verricht, vereist een rijkelijke bloedtoevoer. Het voedsel komt de maag binnen via de maagmond (cardia), die met een kringspier kan worden geopend en gesloten. Dan komt het voedsel in de maagzak, waarin ontelbare buisvormige kliertjes uitmonden die spijsverteringsenzymen en zoutzuur afscheiden. Via de maaguitgang komt het voedsel ten slotte terecht in de twaalfvingerige darm, een deel van de dunne darm.De maag ledigt zich met kleine beetjes tegelijk. Een voedselbrokje, dat door inwerking van het maagsap zuur reageert, verlaat de maag door de portier (pylorus) ten gevolge van peristaltische bewegingen van de spieren in de maagwand.De kringspier van de portier blijft gesloten tot het zure voedselbrokje door de sappen uit de alvleesklier niet meer zuur maar neutraal reageert. Dan opent de portierspier zich opnieuw om de volgende zuurreagerende hoeveelheid voedselbrij uit de maag door te laten naar de twaalfvingerige darm.Bij een normale maagvulling en afwezigheid van stoornissen of aandoeningen vindt het openen en sluiten van de portier ongeveer om de minuut plaats. MaagsapPer etmaal wordt ongeveer anderhalve liter maagsap door de kliertjes in de maag afgescheiden. Het is een waterige, zuur reagerende vloeistof met de volgende bestanddelen: zoutzuur, slijm, pepsine, gastrine en maaglipase.Circa 0,3 procent vrij zoutzuur dient om de maaginhoud zuur te maken, opdat enzymen hun werking kunnen uitoefenen; bovendien doodt het zoutzuur het grootste deel van de bacteriën en laat de eiwitten zwellen, zodat deze in het darmkanaal beter door de enzymen kunnen worden afgebroken; het zoutzuur wordt gemaakt uit het chloride in het bloed.De afscheiding van maagsap geschiedt, evenals die van de andere spijsverteringssappen, niet onafgebroken, maar slechts wanneer er ook werkelijk behoefte aan maagsap is. Als voedsel wordt opgenomen, moet een signaal aan de kliertjes worden gegeven om sappen te gaan afscheiden.De afscheiding van maagsap komt het eerst tot stand door ruiken, zien, proeven en kauwen van voedsel. Via ingewikkelde reflexen volgt hierop de eerste maagsapafscheiding, doordat de prikkels die de zintuigen hebben opgevangen (via reuk-, gezichts-, en smaakzintuigen), door zenuwen naar de hersenen worden doorgezonden; vervolgens ontvangen de klieren in de wand van de maag via een van de hersenzenuwen (tiende hersenzenuw, nervus vagus) signalen of prikkels om maagsap af te scheiden.Dat hersenen en zenuwen een belangrijke rol spelen bij de productie en afscheiding van maagsap is uitgewezen door experimenten waarbij voedsel direct in aanraking met de maagwand werd gebracht.Behalve reflexen en het hormoon gastrine speelt nog een derde prikkel een rol bij de afscheiding van maagsap: de rekking van de maagwand bij ontvangst van veel voedsel. De rekking wordt door kleine zintuigorgaantjes in de maagwand waargenomen en deze beïnvloeden op hun beurt de kliertjes die maagsap produceren. Zoutzuur en enzymenDe werking van de maag betreft in de eerste plaats tijdelijke opslag van voedsel voor dit naar de darmen gaat. De maag is geen hol orgaan waarin voedsel wordt gestort: er is nooit veel lege ruimte, omdat een lege maag zich instulpt en plooit. Een van de belangrijkste taken is kneden van voedsel en vermengen met maagsap door de gespierde wand. Het spierweefsel is min of meer gelijkmatig over de wand verdeeld.Behalve opslag en kneden heeft de maag nog een functie als producent van maagsap. Het sap reageert als een heel sterk zuur (met een zuurgraad van 2,5). Het zuur remt de ontwikkeling van bacteriën en voorkomt daardoor gisting en rotting in het maag-darmkanaal.Behalve zoutzuur produceren de kliertjes van de maagzak enzymen (stoffen die een chemische omzetting kunnen versnellen) voor de spijsvertering, en wel voornamelijk pepsine en maaglipase.Het maaglipase kan vetten splitsen, maar heeft in de maag weinig effect doordat het in een zure omgeving actief is. Het pepsine splitst eiwitten in vrij grote stukken, die nog de kenmerken van eiwitten hebben. Dit enzym is juist goed werkzaam bij de aanwezigheid van maagzuur. Het is zo sterk, dat een druppel maagsap makkelijk in een vel papier een gat brandt, maar geen vernielingen in de maagwand aanricht. Dit komt door de aanwezigheid van cellen die slijm produceren.Deze maken deel uit van de binnenste cellaag van de maagwand. De voortdurend vernieuwde slijmlaag, die door deze cellen wordt gemaakt, verteert slechts langzaam en beschermt de levende maag; een dode maag wordt door het zoutzuur aangetast. Bij overproductie van zoutzuur treedt wel beschadiging van de maagwand op: de maagzweer, ook wel peptische zweer of ulcus pepticum genoemd.

Gepubliceerd op 10/04/2003 - 00h00
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
sisko

zeer interessant ,begrijp nu beter de symptomen en de gevolgen van( verkeerd) eten en ook de zuuroprispingen waarvan ik veel last heb zeker in bed.Ga zeker bed hoger zetten om te slapen.Heb 3 jaar geleden operatie van slokdarm kanker ondergaan.

PUB