Skiën: dodelijk voor de knieën!

Vroeger liepen wintersporters het risico een been te breken. Vandaag zijn breuken zeldzamer geworden, maar zijn het de knieën die het moeten ontgelden!

• Onder het mes...

Allereerst dit: het aantal wintersportongevallen is flink gedaald. In de jaren 60 telde men gemiddeld één zware blessure voor 100 skidagen. Vandaag is dat aantal gehalveerd. Redenen? Veiliger materiaal en betere pistes. Bovendien zijn de meeste mensen voorzichtiger dan vroeger. Tegenover die vooruitgang staat helaas het feit dat de ongevallen ernstiger zijn geworden. Ten tijde van de oude ski's met kabelbevestigingen en veterschoenen was de meest voorkomende breuk die van het onderste derde van het enkelgewricht, d.w.z. het gedeelte van het been vlak boven de enkel. Vandaag is dit gewricht perfect "vergrendeld" dankzij de nieuwe, hoge schoenmodellen. Het scheenbeen zelf is voortaan uiterst goed beschermd, waardoor de schokken rechtstreeks opgevangen worden door de knie. Daardoor is het aantal breuken afgenomen, maar zijn er wel meer verzwikkingen met soms vrij zware letsels, zoals gescheurde kruisbanden. Bij beginners is dat meestal het geval als ze naar voren vallen. De ski's haken plots ineen of gaan uit elkaar, en de combinatie van een brutale uitrekking en een torsiebeweging volstaat om de knie de "genadeslag" toe te brengen. Sommige skiërs blesseren zich ook in rust, bijvoorbeeld door een valpartij als ze staan aan te schuiven voor de skilift. Vandaar dat ze moeten leren op hun zij te vallen in plaats van te proberen zich staande te houden, door één been zijwaarts te strekken. Deze kwaal treft ook doorgewinterde skiërs. Zo zijn er bijna geen skikampioenen meer zonder kunstknieën. Afdalers scheuren zelfs vaak hun kruisbanden zonder te vallen. Dat gebeurt bij het neerkomen na een sprong: ze komen op hun hielen terecht, trekken hevig hun dijspieren samen ter compensatie, en 't is gebeurd!

Onder het mes...

Een knieverzwikking is een ernstig letsel. De ligamenten zijn namelijk weinig elastisch, en als ze brutaal uitgerekt worden, ontstaan er vaak microscheurtjes. Het probleem is bijzonder complex voor de twee grote kruisbanden: doordat ze zich centraal in de knie bevinden, kunnen ze niet spontaan genezen. Er zijn dan slechts twee oplossingen: zo laten of opereren. In het eerste geval hoeft de patiënt niet noodzakelijk gehandicapt door het leven te gaan. We kunnen perfect leven met een ietwat kreupele knie. Zelfs topsporters slagen erin die instabiliteit te compenseren door hun beenspieren te versterken en hun knie goed in te tapen. Wie voor een operatie kiest, moet weten dat het om een vrij zware ingreep gaat met een maandenlange revalidatie. Meestal wordt daarbij een deel van de pees gebruikt die boven de knieschijf loopt. De pees wordt opgerold en in stukjes gesneden. Vervolgens wordt er een kleine tunnel gegraven in het dijbeen en wordt de pees stevig vastgemaakt aan het scheenbeen. Het nieuwe gewricht volgt niet precies het traject van het oude, maar maakt het wel mogelijk om de knie goed te stabiliseren. Uiteraard is dit een zeer delicate ingreep! Als het nieuwe ligament te kort is, kan de patiënt zijn been niet meer plooien. Is het te lang, dan begeeft de knie het. Als de tunnel niet de juiste hoek heeft, breekt hij bij de minste belasting en is het herbeginnen geblazen! Heel wat skiërs hebben die beproeving doorstaan, en geloof me: sommigen verlangden zowaar terug naar het goeie ouwe gebroken been…

Artikel gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 13/01/2004