Scoliose en boekentassen: mythe of werkelijkheid?

Gepubliceerd door Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste op 20/10/2015 - 09h14
-A +A

De te zware boekentassen van onze schoolgaande jeugd hebben een slechte reputatie en die is wat scoliose betreft totaal onterecht. Toch hoort zo’n zware last niet thuis op een wervelkolom in volle groei, ook omdat veel kinderen zonder het te weten lijden aan de ziekte van Scheuermann, die soms een scoliose omvat. Zowel bij een lichte als zware vorm kan het dragen van zware lasten de aandoening verergeren.

PUB

Boekentassen en scoliose, een hardnekkige mythe

Is scoliose te wijten aan de boekentassen? Helemaal niet. Scoliose is een definitieve, structuurgebonden vervorming van de wervelkolom die driedimensionaal is: de wervelkolom is dus naar links of naar rechts, maar ook naar voren of naar achteren vervormd. Deze vergroeiing van de ruggengraat ter hoogte van de borstkas (een of meerdere bochels) is heel goed te zien als het kind naar voren buigt. De aandoening is niet te verwarren met de scoliotische houding bij kinderen die zich niet goed recht houden; in dit geval is de slechte houding niet toe te schrijven aan een vervorming van de wervelkolom en verdwijnt de ‘kromming’ dan ook als ze gaan liggen.

Dr. Catherine Marty, reumatoloog (Hôpital Raymond Poincaré, Garches): “De studies zijn formeel: het dragen van een boekentas of een zware last in het algemeen, maar ook zelfs de slechte houding van kinderen op de schoolbanken of in het dagelijkse leven zijn niet verantwoordelijk voor scoliose en verergeren een bestaande scoliose niet! Kinderen kunnen door de druk van de boekentasriemen wel spierpijn hebben tussen de schouderbladen en/of op de overgang van de rug naar de halswervels. Die riemen zijn namelijk vaak niet geschikt voor zware lasten. Als ze geen keuze hebben en de boeken mee naar huis moeten sleuren, gebruiken ze beter een rugzak met een riem ter hoogte van de taille. Een boekentas op wieltjes is niet ideaal omdat daarbij een asymmetrische trekkracht op de rug wordt uitgeoefend.”

Zo’n 80% van de gevallen van - idiopathische (met een onbekende oorzaak) - scoliose is erfelijk van oorsprong. Deze aandoening komt voor bij 3% van de kinderen en jongeren (ongeveer 80% ervan zijn meisjes). Scoliose manifesteert zich al op heel jonge leeftijd en kan in de puberteit erger worden. Het dragen van een boekentas is dus niet de oorzaak van scoliose. Wel kan de constant toenemende druk op de wervels en tussenwervelschijven in de groei-jaren - en dat geldt voor elk kind - letsels veroorzaken. De vele onderzoeken rond de neuro-hormonale mechanismen met een erfelijke vatbaarheid hebben niets opgeleverd. Recent onderzoek heeft nu een gen geïdentificeerd (POC 5) dat een rol speelt in familiale scoliose (1). Andere types van scoliose zijn secundair (aangeboren misvormingen, tumoren van de wervelkolom, infectieuze of neurologische oorzaak zoals spina bifida enz.). Idiopathische scoliose bij kinderen en jongeren is over het algemeen niet pijnlijk. Bij aanhoudende pijnklachten is er mogelijk secundaire scoliose in het spel.

Boekentassen verboden bij de ziekte van Scheuermann!

Het dragen van boekentassen en elke zware last is dan weer resoluut verboden bij de ziekte van Scheuermann.  Die aandoening is namelijk verantwoordelijk voor kyfose (gebochelde rug) met daarnaast vaak een kleine secundaire scoliose. Deze groeistoornis van de wervels in de kindertijd is amper bekend, hoewel ze vrij veel voorkomt. Zo’n 60% van de kinderen heeft ze in een heel lichte vorm, 7% heeft de klassieke thoracale vorm (er zijn geen gegevens voor de meest problematische vormen: de lumbale en thoracolumbale vormen). Het gaat om een complexe aandoening van de wervels en tussenwervelschijven waarvan de oorzaak niet bekend is. De ziekte van Scheuermann heeft een erfelijke, maar ook een mechanische component. Daarom kan de vervorming van de wervels ontstaan of zelfs verergeren door het dragen van zware lasten in de kindertijd, de puberteit en zelfs op volwassen leeftijd. Overgewicht of obesitas en te frequente inspanningen zoals bij topsporten kunnen de ziekte in de hand werken.

Dr. Marty: “Op school moeten alle kinderen die de ziekte van Scheuermann hebben, ook als is het maar een lichte vorm, aan de behandelende arts of reumatoloog een medisch attest vragen dat hen toestemming geeft om de gebruikte schoolboeken zowel thuis als op school te hebben (dubbel dus), om op school lockers te hebben en om vrijgesteld te worden van sporten zoals acrobatisch turnen”.

Gepubliceerd door Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste op 20/10/2015 - 09h14

(1)   J Clin Invest. 2015 Mar 2;125(3):1124-8.

Naar aanleiding van een interview met dr. Catherine Marty-Poumarat, reumatoloog, rugspecialist voor kinderen en volwassenen (PH in het ’Hôpital Raymond Poincaré’, APHP, Groupe Rachis Garches), expert bij de Hoge Gezondheidsraad (HGR) voor evolutieve scoliose.

Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Scoliose bij tieners opsporen en behandelen Gepubliceerd op 01/12/2015 - 13h07

Bijna 2% van de tieners heeft scoliose. Als de aandoening wordt behandeld, blijven de nefaste gevolgen volledig uit. Maar dan moet ze wel worden opgespoord en herkend… Wat zijn de tekenen van scoliose?

Iedereen heeft wel eens lage rugpijn Gepubliceerd op 23/09/2015 - 11h58

Lage rugpijn is geen ziekte, maar een symptoom. Een symptoom dat zeer frequent voorkomt : iedereen heeft ooit wel eens lage rugpijn . Maar veelal is de evolutie gelukkig goedaardig.

Scoliose, de wervelende kolom Geüpdatet op 08/07/2003 - 00h00

De oorzaak van deze welbekende vervorming van de wervelkolom is vaak niet te achterhalen. Ook al worden de behandelingen steeds efficiënter, het is nog steeds heel belangrijk dat ze vroegtijdig wordt opgespoord.

Meer artikels