Schildklieraandoeningen

Hoe verloopt het onderzoek?

De arts zoekt bij de palpatie naar een goiter of nodule. Ook bij een volledig klinisch onderzoek wordt gezocht naar tekenen van hyper- of hypothyroïdie. In functie van de onderzoeksresultaten kan de arts de volgende onderzoeken aanvragen: dosering van de (schildklier)hormonen (meestal vrij T4 en TSH); opsporen van anti-schildklier antistoffen om auto-immuunziekten op te sporen; schildklierscintigrafie om de oorzaak op te sporen, meting van het jodiumgehalte in de urine (jodurie) voor een tekort of teveel aan jodium.Een echografie en soms een scintigrafie kunnen aangewezen zijn om een nodule of een goiter te onderzoeken. Deze onderzoeken zijn volstrekt pijnloos. Met een echografie, waarbij een ultrageluidssonde tegen de hals wordt gehouden, kan men de schildklier en eventuele noduli visualiseren en de afmetingen ervan bepalen. De scintigrafie kan, na inname van een zeer lage dosis jodium of radioactief technetium, via een camera bepalen of een schildkliernodule wel ("warme" nodulus) of niet ("koude" nodulus) schildklierhormonen afscheidt. "Warme" noduli zijn bijna steeds goedaardig. In geval van "koude" noduli kan men met een echografie vloeibare noduli onderscheiden (kysten), die steeds goedaardig zijn, en vaste of gemengde noduli, die in 10% van de gevallen kwaadaardig zijn.Maar op de eerste plaats kan men via een punctie met een fijne naald (cytoponctie) enkele cellen van het schildklierweefsel afnemen om ze te analyseren en aldus met een grote precisie kanker op te sporen. In dit geval is een operatie noodzakelijk. Dit onderzoek is vrijwel pijnloos.

Waaruit bestaat de behandeling?

Schildklieraandoeningen zijn gewoonlijk gemakkelijk te behandelen, maar de behandeling moet soms levenslang worden voortgezet. Schildklierchirurgie wordt thans beschouwd als een eenvoudige techniek die vaak geen enkel litteken nalaat.In geval van hyperthyroïdie wordt eerst een medische behandeling voorgeschreven, nl. de toediening gedurende 18 maanden van een geneesmiddel dat tot doel heeft de activiteit van de schildklier af te remmen. In geval van mislukking kan men met heelkunde een snelle genezing bekomen. Hierbij wordt een groot deel van de schildklier verwijderd en blijft enkel een deel over om een goede werking van het lichaam te verzekeren. Maar in 10% van de gevallen gaat het om hypothyroïdie. In dit geval is een levenslange behandeling noodzakelijk. De behandeling met radioactief jodium is eveneens efficiënt, maar houdt een hoger risico in op hypothyroïdie.De behandeling van hypothyroïdie, ongeacht de oorzaak, berust op de dagelijkse inname van schildklierhormoon (levothyroxine) en moet levenslang worden voortgezet. Deze behandeling veroorzaakt geen bijwerkingen, omdat enkel het ontbrekende hormoon wordt vervangen. Een regelmatig laboratoriumonderzoek (bloedafname) en klinisch onderzoek is evenwel noodzakelijk om een overdosering (tekenen van hyperthyroïdie) of onderdosering (tekenen van hypothyroïdie) op te sporen. Als een geneesmiddel aan de basis ligt van het schildklierlijden, regresseren de stoornissen over het algemeen enkele maanden na stopzetting van deze behandeling.Bij een ontsteking van de schildklier (thyroiditis) wordt meestal een anti-inflammatoire behandeling ingesteld, zo nodig met cortison.Een gewone goiter kan worden behandeld door toediening van schildklierhormoon (levothyroxine) om de activiteit van de schildklier te onderdrukken. Soms is een partiële excisie van de schildklier noodzakelijk, met name als de goiter zeer groot is, de stem verandert of de ademhaling belemmert.In geval van noduli is eveneens een heelkundige ingreep vereist 1) omdat ze groot zijn, 2) omdat het zou kunnen gaan om kanker of 3) omdat ze hyperthyroïdie veroorzaken. In de overgrote meerderheid van de gevallen is de nodule goedaardig en wordt slechts een klein stukje van de klier verwijderd.Als heelkunde onmogelijk is, kan een "warme" nodulus worden vernietigd door toediening van radioactief jodium. Dan bestaat evenwel een risico op hypothyroïdie. In dit geval is een levenslange behandeling met schildklierhormoon noodzakelijk.De prognose van schildklierkanker is goed. Globaal genomen heeft de kanker in 80 % van de gevallen geen invloed op de levensverwachting, zelfs als de diagnose niet onmiddellijk werd gesteld.Totale of subtotale excisie (indien de tumor kleiner is dan 1 cm) van de schildklier of thyroïdectomie, in associatie met een behandeling van de lymfeklierketens volstaat over het algemeen om de ziekte te genezen. Soms wordt deze behandeling gevolgd door de toediening van radioactief jodium om het resterende schildklierweefsel te vernietigen en het risico op recidief te beperken.Na de behandeling van kanker moet men 1) dagelijks schildklierhormoon nemen (levothyroxine) omdat men zonder schildklier immers geen schildklierhormonen meer kan afscheiden en 2) levenslang onder controle blijven om een eventueel recidief of metastasen, die na zeer lange tijd kunnen optreden, op te sporen.

Artikel gepubliceerd door Aanpassing: Pierre Dewaele op 18/03/2002

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Bloed, stofwisseling, allergies, andere ziekten