Schildklieraandoeningen

Ongeveer 1 miljoen Belgen hebben last van de schildklier. Er bestaan talrijke schildklieraandoeningen, van een tekort (hypothyroïdie) tot een teveel (hyperthyroïdie) aan schildklierhormonen. In bepaalde gevallen kan de schildklier toenemen in volume en ontstaat een kropgezwel (goiter). In de schildklier kunnen zich ook noduli vormen; meestal gaat het om een kyste of goedaardig adenoom en zeldzamer om schildklierkanker. Een nodule of goiter kan samengaan met een normale concentratie schildklierhormonen.

• Welke zijn de oorzaken van schildklieraandoeningen?
• Praktische wenken
• Wanneer consulteren?
• Hoe verloopt het onderzoek?
• Waaruit bestaat de behandeling?

De schildklier is een endocriene klier (die hormonen produceert en secreteert) die zich aan de basis van de hals bevindt. De schildklierhormonen tri-jodothyronine (T3) en thyroxine (T4) werken in op talrijke organen, zoals de spieren, het hart, het zenuwstelsel, het maagdarmkanaal, enz. Ze verhogen het zuurstofverbruik door de cellen en dus het energieniveau. Deze hormonen worden gesynthetiseerd uitgaande van het jodium afkomstig van de voeding. Deze hormonen worden in functie van de behoeften van het lichaam afgescheiden onder invloed van de hypofyse (een kleine klier aan de basis van de schedel, verbonden met de hersenen) die thyreostimuline of TSH aanmaakt. TSH stimuleert de schildklier als de concentratie schildklierhormonen in het bloed daalt. Als de concentratie T3 en T4 stijgt, wordt de secretie van TSH door de hypofyse op "rust gesteld".

Welke zijn de oorzaken van schildklieraandoeningen?

- Hyperactiviteit van de schildklier. Een frequente oorzaak van hyperthyroïdie is de ziekte van Basedow, veroorzaakt door auto-antistoffen (antistoffen geproduceerd door de patiënt zelf) die leidt tot een verhoogde synthese van schildklierhormonen. Een teveel aan jodium, met name veroorzaakt door de inname van bepaalde jodiumhoudende geneesmiddelen (geneesmiddelen tegen hypothyroïdie, bepaalde geneesmiddelen tegen hartritmestoornissen) kunnen een reversibele hyperthyroïdie veroorzaken. Een goiter kan te wijten zijn aan een ontsteking van de schildklier of thyroiditis.- Een slechte werking van de schildklier. De ziekte van Hashimoto is één van de frequentste oorzaken van hypothyroïdie; bij deze auto-immuunziekte worden auto-antistoffen tegen de schildklier geproduceerd, hetgeen op lange termijn kan leiden tot een onvoldoende synthese van schildklierhormonen. De hypothyroïdie kan het gevolg zijn van 1) heelkundige verwijdering van de schildklier, een behandeling die aangewezen is in geval van kanker, 2) thyroiditis of 3) radiotherapie voor een kanker in de halsstreek. Hypothyroïdie is veel minder vaak te wijten aan de hypofyse, die de schildklierfunctie niet langer kan controleren.- Tumoren. Een goedaardige tumor of schildkliernodule of een schildklierkanker kunnen resulteren in een hypersecretie van schildklierhormonen.

Artikel gepubliceerd door Aanpassing: Pierre Dewaele op 18/03/2002

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Bloed, stofwisseling, allergies, andere ziekten