Persoonlijkheidsstoornissen: de theatrale (of hysterische) persoonlijkheidsstoornis

De theatrale persoonlijkheidsstoornis werd vroeger ‘hysterische persoonlijkheidsstoornis’ genoemd. Dat veranderde wanneer de nieuwe indeling van mentale ziektes uitkwam. Ook deze persoonlijkheidsstoornis staat in het handboek DSM-IV omschreven. Dit handboek rangschikt tien psychische aandoeningen (1). De kenmerken ervan kunnen ook bij normale, stabiele personen voorkomen.

• Wat is een theatrale persoonlijkheidsstoornis?
• Theatrale persoonlijkheidsstoornis: definitie
• Wat is de oorzaak van een theatrale persoonlijkheidsstoornis?
• Wat zijn de risico’s van een theatrale persoonlijkheidsstoornis?
• Wat kunt u doen als u iemand kent met een theatrale persoonlijkheidsstoornis?

Wat is een theatrale persoonlijkheidsstoornis?

Iemand met een theatrale persoonlijkheidsstoornis wilt altijd alles ensceneren. De omgang met anderen oogt zeer overdreven. Vaak gaat het om vrouwen, zoals Marie. Marie wilt altijd opvallen. Daarom draagt ze steeds originele kleren en een hoed, en liefst met veel kleuren. Ze verdraagt het niet als iemand anders alle aandacht trekt. Als dat dan toch het geval is, probeert ze die weer naar zich toe te schuiven. Soms verleidt ze zelfs mannen, maar het blijft louter provocatief. Zo krijgt ze hun volle belangstelling. Mensen rondom Marie schamen zich voor haar, omdat ze zich vaak zeer overdreven uitdrukt. Als ze na een toneelstuk naar een café gaat, blijft ze het er voortdurend over hebben: ze spreekt en lacht luidop of ze reageert wanhopig. De analyse van de voorstelling zelf blijft zeer oppervlakkig, maar haar emoties worden uitvoerig in de verf gezet. Marie denkt dat ze intieme vrienden heeft, maar eigenlijk verdraagt niemand haar. Ze kunnen immers niet communiceren als Marie aanwezig is. Ook met haar praten is voor hen moeilijk. Communicatie wordt steeds opnieuw geënsceneerd, alsof ze een toneelstuk opvoert. Voor haar is het leven een doorlopende voorstelling en kan ze dus niet zichzelf zijn. Dat maakt anderen moe. Haar vrienden vinden ook dat ze geen diepgaande relatie hebben met haar. Marie heeft een typische vorm van theatrale persoonlijkheidsstoornis.

Theatrale persoonlijkheidsstoornis: definitie

Iemand met een theatrale persoonlijkheidsstoornis voldoet aan ten minste vijf kenmerken:

• De persoon voelt zich ongemakkelijk in situaties waarin hij/zij niet alle aandacht heeft.
• De persoon gedraagt zich ongepast seksueel of provocatief ten opzichte van anderen.
• De emotionele uitingen zijn oppervlakkig en zeer afwisselend.
• De persoon gebruikt vaak zijn/haar lichaam om de aandacht te trekken.
• De persoon drukt zich subjectief en oppervlakkig uit.
• De emotionele uitingen zijn steeds overdreven en bevatten de nodige dramatiek.
• Anderen, of bepaalde situaties, kunnen de persoon zeer makkelijk beïnvloeden.
• De persoon denkt dat hij/zij een zeer goede vriendenkring heeft, terwijl dat in werkelijkheid niet het geval is.

Artikel gepubliceerd door Dr Catherine Solano op 29/08/2011

Bronnen: (1) Diagnostic and Statistical Manual - IV, American Psychiatric Association