Paniekaanval: tijdelijk zuurstoftekort

Een paniekaanval is vals alarm. Het gaat om een overreactie van het lichaam, alsof er gevaar dreigt. Zo'n aanval gaat gepaard met tal van symptomen, vooral ademhalings- en spanningssymptomen.

Bij paniek wordt het lichaam 'gemobiliseerd' om een bepaald gevaar te trotseren. Als er echter geen sprake is van echt gevaar, spreken we van een paniekstoornis. Deze onaangepaste reactie veroorzaakt hyperventilatie en een versnelde ademhaling, en gaat gepaard met een heleboel symptomen:

• zweten,
• beven of spiercontracties,
• gevoel van ademnood of verstikking,
• gevoel te worden gewurgd,
• pijn of ongemak in de borstkas,
• hartkloppingen,
• misselijkheid of buiklast,
• duizeligheid, evenwichtsstoornissen, ijlhoofdigheid of het gevoel flauw te vallen,
• gevoel van onwerkelijkheid en depersonalisatie,
• angst om de controle over zichzelf te verliezen, gek te worden of te sterven,
• verkramptheid of prikkelingen,
• rillingen of opvliegingen,
• een krop in de keel of een droge keel,
• spierpijn, slappe benen,
• concentratiestoornissen, desoriëntatie, verwardheid...

Van een paniekstoornis is sprake vanaf drie aanvallen, gespreid over een periode van drie weken. Een aanval duurt meestal slechts een paar minuten, ook al lijkt dat voor de patiënt veel langer, in zeldzame gevallen een tiental minuten. Tussen 2 en 5 % van de bevolking heeft er last van. Paniekaanvallen komen vaak plots opzetten. Typisch is ook dat de patiënten voortdurend met de angst op het lijf lopen voor de volgende aanval en een intense angst en fobieën ontwikkelen voor plaatsen of situaties waar ze al eerder een aanval hebben gekregen (warenhuis, vliegtuig...). Deze personen vertonen dan vermijdingsgedrag. Paniekstoornissen kunnen verergeren als ze niet behandeld worden. Een doeltreffende behandeling is gebaseerd op cognitieve en gedragstherapie.Daarbij leert de patiënt zich te ontspannen en zijn ademhaling te beheersen vanaf de eerste voortekens van een paniekaanval. Na enkele sessies worden de aanvallen minder frequent en minder intens, waarna ze verdwijnen. De vicieuze cirkel 'angstopwekkende situatie/paniekaanval' wordt doorbroken omdat de patiënt een nieuw soort gedrag heeft aangeleerd.

Artikel gepubliceerd door Dr. Philippe Presles, bewerkt door C. De Kock, gezondheidsjournaliste op 15/11/2005