Overconsumptie van antibiotica: wat men u er niet bij heeft gezegd…

Geüpdatet door Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste op 03/02/2017 - 10h05
-A +A

Er bestaat een dubbel negatief effect van de overconsumptie van antibiotica. Infecties die veroorzaakt worden door bacteriën die door het overdreven antibioticagebruik multiresistent zijn geworden, zijn zoals bekend moeilijk of zelfs niet meer te behandelen. Maar nu blijkt dat die multiresistentie het aantal infecties ook nog eens doet toenemen!

PUB

Overdreven gebruik van antibiotica: dubbel effect!

Het is al langer bekend dat overconsumptie of verkeerd gebruik van antibiotica sommige bacteriën resistent maakt, waardoor ze moeilijker uit te schakelen zijn. In België sterven zo elk jaar duizenden mensen aan infecties. Maar er bestaat nog een tweede, pervers en weinig bekend effect van die multiresistentie (het resistent-zijn voor verschillende groepen van antibiotica zoals het geval is bij onder meer multiresistente tbc: de infecties die deze bacteriën veroorzaken, komen ook vaak voor!

Dat was al eerder aangetoond voor de stafylokokken (staphylococcus aureus) (1) en is nu ook bewezen voor de multiresistente enterobacteriëen (2). Tot deze groep van bacteriën behoren colibacillen zoals de Escherichia colibacterie, de ‘hoofdschuldige’ van urineweginfecties (blaasontstekingen) en soms ook van bloedvergiftigingen.

In Europa is het aantal bloedvergiftigingen veroorzaakt door multiresistente escherichia colibacteriën tussen 2002 en 2008 met 30% per jaar gestegen; het aantal bloedvergiftigingen veroorzaakt door multigevoelige escherichia colibacteriën (bacateriën die wel nog reageren op antibiotica) is in diezelfde periode met slechts 6% per jaar gestegen (1).

Prof. Vincent Jarlier van de afdeling Bacteriologie en Ziekenhuishygiëne in het GH Pitié-Salpêtrière – Charles Foix, Parijs: «Het gaat hier om het zogenaamd Boyce-effect, genoemd naar de onderzoeker die het in 1983 heeft ontdekt(1). De staphylococcus aureus veroorzaakt verschillende infecties: lokale huidinfecties, infecties van de botten en gewrichten, en in sommige extreme gevallen ook bloedvergiftigingen. Deze infecties zijn moeilijker te behandelen als de stammen multiresistent zijn. Maar, en dat is een verrassing, de infecties veroorzaakt door multiresistente staphylococcus aureus-bacteriëen komen niet gewoon in de plaats van infecties die veroorzaakt worden door gevoelige bacteriënstammen, ze komen er nog eens extra bij».

Door multiresistente bacteriën te bestrijden, kunnen we dus kortweg het aantal infecties verminderen. 

In België worden elk jaar meer dan 10.000 infecties geregistreerd die te wijten zijn aan multiresistente bacteriën. Dat leidt tot heel wat problemen met de behandeling en ook tot langere ziekenhuisopnames.

Hoe kunnen we de resistentie tegen antibiotica verminderen?

  • Eerst en vooral moeten we ons eigen gebruik en het willekeurig inzetten van antibiotica drastisch verminderen. Dat geldt zeker ook voor de veeteelt, want het gebruik van antibiotica ligt er nog hoger dan bij de mens.
  • Ook het verspreiden van bacteriën tussen mensen onderling en van dieren op mensen (in de veeteelt) moet ingeperkt worden. Dat kan door een betere hygiëne. Deze kruistransmissie gebeurt thuis in het gezin, op school, in de crèches, in ziekenhuizen, maar ook in kuddes via de talloze bacteriën van het spijsverteringskanaal (fecale flora), van de mond en de neus (rhinofaryngeale flora) en van de huid (huidflora).
  • Prof. Vincent Jarlier: «Eenvoudige maatregelen in het dagelijks leven kunnen de kruistransmissie van bacteriën (en virussen!) helpen inperken: zo moeten we de handen wassen als we naar het toilet zijn gegaan, maar ook na een niesbui of het snuiten van de neus, en voor het bereiden van voedsel. Het gebruik van hydroalcoholische oplossingen in gezondheidscentra, maar ook thuis is een handige en snelle manier om die overdracht te beperken.»

De tweede vorm van kruistransmissie is minder onopvallend, maar moet even hard aangepakt worden. Het gaat om het feit dat de bacteriën in onze fecale flora in het rioleringswater terechtkomen en vandaar in de zuiveringsstations en de recyclage ervan vanuit deze stations (residuen uit de zuiveringsstations komen op de velden terecht, lozingen van het water van zuiveringsstations, enz.).

Deze zogenaamde bacteriële vervuiling van het  milieu - van menselijke en dierlijke herkomst - verspreidt bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica die via het voedsel en de watervoorziening uiteindelijk weer bij de mens terechtkomen. Een beter controle van het rioleringswater en van lozingen door de mens en de veeteelt is een belangrijke taak voor de overheidsinstanties, in België en wereldwijd.

Initialement publié par Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste le 09/11/2015 - 17h00 et mis à jour par Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste le 03/02/2017 - 10h05

Op basis van een interview van prof. Vincent Jarlier, dienst Bacteriologie en Ziekenhuishygiëne (GH Pitié-Salpêtrière – Charles Foix, Parijs) naar aanleiding van de ‘1ères Journées de Réflexion Pluridisciplinaires’ rond dit thema in juli 2015 (Parijs).

Bekijk dit artikel
PUB
Lees ook
Tips om de vaginale flora weer in evenwicht te brengen Gepubliceerd op 10/06/2013 - 14h42

De vaginale flora is een geheel van goedaardige bacteriën die de vagina moeten beschermen tegen aanvallen van microben van buitenaf. Als deze flora in slechte staat is, kan de vagina met infecties te kampen krijgen. Hoe kunnen we een verzwakte of aan...

Als bacteriën resistent worden... Geüpdatet op 29/10/2002 - 00h00

Alsmaar meer bacteriën worden resistent tegen antibiotica. Er moeten maatregelen worden getroffen om dit probleem efficiënt aan te pakken. Daarom werd een pilootproject opgestart.

Staphylococcus aureus: een vijand in de huid Geüpdatet op 30/10/2014 - 15h54

U hebt vast al wel eens de naam staphylococcus aureus horen vallen. Maar wat is het voor een bacterie? Welke huidinfecties veroorzaakt ze, wat zijn de gevolgen en hoe kunnen we er ons tegen beschermen?

Meer artikels