Op uw bord: prei

Vroeger kon je bij vriesweer op de markt geen prei vinden, omdat de grond bevroren was en de prei muurvast zat. Maar dankzij de komst van broeikassen en machines is prei nu het hele jaar door verkrijgbaar, in alle weersomstandigheden. De nieuwe kleine prei wordt beschouwd als een lekkernij, maar prei is ook een essentiële wintergroente.

• Prei door de geschiedenis heen
• Hoe moet je kiezen?
• Goed voor iedereen?
• Voedingswaarde
• Hoe maak je hem klaar?
• Het recept : Gegratineerde prei

Prei wordt overal in Frankrijk geteeld, maar vooral in de departementen Loire-Atlantique, Nord, Manche, Yvelines en Bouches-du-Rhône. Prei bestaat uit verschillende bladeren die om elkaar gewikkeld zitten. Het deel onder de grond, het "wit van de prei", is wit, zacht en valt het meest in de smaak. De groene bladeren (het "groen") zijn harder en worden vaak grotendeels afgesneden, en dat is jammer want dat deel bevat de meeste voedingswaarde.Prei behoort tot de familie van de lelieachtigen, zoals ui en knoflook. Vandaar zijn vrij sterke smaak.

Prei door de geschiedenis heen

Prei heeft maar weinig schrijvers geïnspireerd. Komt dat omdat hij zo alledaags is of omdat hij er nogal gek uitziet met zijn groene benen en zijn kop die in de grond steekt en bedekt is met een belachelijk toupetje van wortelen ?Deze soepgroente komt voort uit een knoflooksoort die uit het Nabije Oosten afkomstig is, allium ampeloprasum, die in Frankrijk ook wel "look uit het Oosten" of "prei van de wijngaarden" wordt genoemd, en overvloedig voorkomt in het Middellandse-Zeegebied.De oude Egyptenaren waren al fervente preikwekers. Op graffresco's zijn vaak bossen prei te zien: prei was een van de offergaves die aan de goden van Amenti, het dodenrijk, werden aangeboden. De Egyptische groentekwekers besteedden veel zorg aan de preiteelt.Uit de verwijzingen in de bijbel blijkt dat prei een kostbare groente was voor de Hebreeërs tijdens hun tocht door de Sinaï-woestijn.De Grieken en de Romeinen kenden twee soorten prei: "porrum capitatum" en "porrum sectivum". Van de eerste soort werd alleen de bol gegeten, die bijzonder in trek was. De tweede soort, waarvan vooral de bladeren gebruikt werden, was een groente voor het stadsproletariaat van Rome! Toch geeft Martialis de raad aan al wie prei heeft gegeten om de lippen op elkaar te persen bij het kussen. Van Nero weten we dat hij prei at om zijn stem te verbeteren.Prei is al heel lang de "nationale groente" van Wales, maar dat hebben ze te danken aan de Romeinen, die de groente meedroegen in hun bagage toen ze Groot-Brittannië gingen veroveren.In Frankrijk was prei erg in trek tijdens de Middeleeuwen. De bekendste soep van toen was "porée", op basis van fijngehakte groene preibladeren. Jean Goeurot, de arts van Frans I, beval prei aan mannen aan"die dames het hof maken om hen een aangename adem te bezorgen"! Maar toen werd prei vooral voorgeschreven om de diurese te bevorderen, de buik te ontspannen, oprispingen tegen te gaan, "benauwdheid van de uterus" te bestrijden, de productie van melk bij minnen te stimuleren en onvruchtbaarheid te verhelpen. Prei werd ook vaak aangewend voor tal van ademhalingsproblemen.

Artikel gepubliceerd door Paule Neyrat, diëtiste, bewerkt door Dr. Burton op 28/01/2003