Onregelmatige werkuren = onregelmatige voeding

Werken in ploegendienst, betekent automatisch: onregelmatige werkuren en ook nachtwerk. Verschillende ploegen lossen elkaar af via een toerbeurt. Zo'n werksysteem kan ingrijpende en vaak negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid en het sociaal leven. Laten we even dieper ingaan op de voeding van ploegwerkers.

• Gewijzigd voedingspatroon
• Praktische tips

Vandaag werkt 20 % van de beroepsbevolking in ploegendienst, een percentage dat de komende jaren nog zou moeten stijgen. Jawel, ploegwerkers hebben last van spijsverteringsstoornissen, vooral door roken, stress en slaapproblemen. Dat heeft dan weer als rechtstreeks gevolg dat ze meer cardiovasculaire risico's vertonen. Jawel, ploegwerkers hebben vaak last van slaapstoornissen. Ploegwerk verstoort de biologische klok: men gaat slapen op het ogenblik dat de waakzaamheid maximaal is en begint te werken op het ogenblik dat ze minimaal is. De slaap wordt korter en van minder goede kwaliteit. Gebrek aan rust leidt dan tot chronische vermoeidheid, prikkelbaarheid, stress en zelfs depressie. Dat heeft aanzienlijke familiale en sociale gevolgen: ploegwerkers hebben minder tijd voor hun gezin, en culturele, sociale en sportieve activiteiten zijn voor hen minder evident. Bovendien heeft dit werkpatroon zware gevolgen voor de voeding.

Gewijzigd voedingspatroon

Ploegwerk bevordert gewichtstoename, ook al ligt de calorie-inname niet hoger. Bij ploegwerkers ligt heel hun voedingspatroon overhoop: keuze van de producten, tijdstip van de maaltijden, eetomstandigheden enz. In de regel zijn er nog slechts twee hoofdmaaltijden. Bij nachtwerk valt het ontbijt immers weg, en bij namiddagwerk is er geen avondmaal. Ze worden vervangen door tussendoortjes. Toch ligt de totale calorie-inname niet hoger dan bij personen met normale werkuren. Ook de gewichtstoename kan niet verklaard worden door het soort voeding, want de keuzes zijn dezelfde en bevatten dezelfde foute gewoonten: te veel vet en suiker, en te weinig groenten, fruit en peulvruchten. De oorzaak zou dan ook schuilen in het verschuiven van de maaltijduren. Alle biologische, fysiologische en hormonale schommelingen volgen immers een 24-uursritme (een dag/nachtcyclus). Zo weten we dat de spijsvertering niet even doeltreffend is na het ontbijt of na een nachtmaaltijd. 's Nachts is ze immers trager - ongeacht of we nu slapen of wakker zijn - en verloopt de maaglediging langzamer. Vandaar dat het calorieverbruik na deze maaltijd lager ligt, de koolhydraattolerantie daalt en het triglyceridengehalte stijgt.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, bewerkt door G. Leroy, gezondheidsjournalist op 10/01/2006

Bronnen: Centre de recherche et d'informations nutritionnelles CERIN (Centrum voor Voedingsonderzoek en -Informatie), 2005.