Dr. Stéphanie Lehmann

Ondervoeding bij bejaarden: hou uw maten in het oog

Gepubliceerd door Dr. Stéphanie Lehmann op 13/05/2003 - 00h00
-A +A

Gewichtsverlies bij bejaarden wordt vaak als een normaal en onvermijdelijk gevolg gezien van het ouder worden. Het fenomeen is in werkelijkheid veel ingewikkelder en ondervoeding is een plaag die men moet leren herkennen. Je hebt slechts een paar zaken nodig om het te kunnen: een goede zin voor observatie, een weegschaal en… een lintmeter!

Ondervoeding komt heel vaak voor bij de bejaarde bevolking. 10 % van de groep mensen ouder dan 80 die thuis wonen en 50 % van de groep mensen ouder dan 80 die in een ziekenhuis of in een tehuis wonen worden erdoor getroffen. Het gebeurt echter snel dat men in een toestand terechtkomt waarbij de gevolgen bijna altijd dramatisch zijn, soms zelfs dodelijk.

Gevangen tussen eetlust en spierverlies...

Ouderdom heeft zowel uitwerkingen op het eetgedrag als een ontegensprekelijke invloed op de werking van het spijsverteringsstelsel, dat is zeker. Er zijn problemen op elk niveau: verlies van smaak, reuk, aftakeling van de verteringsfuncties en een gevoel van verzadiging dat sneller optreedt. Dat verklaart ook het opduiken van een zogenaamde fysiologische vorm van anorexia. Daarom kan tijd niet de enige oorzaak zijn voor de ondervoeding, want die is altijd pathologisch.Het is een verstrengeling van meerdere oorzaken (opeenstapeling van ziektes, gecombineerd gebruik van geneesmiddelen, het verdwijnen van fysieke capaciteiten, slechte voeding, sociaal isolement enz.), die een milde vorm van anorexia verergert en leidt tot spierverlies.Een lichaam dat ondervoed is, kan bepaalde proteïnes niet meer aanmaken. Het put dan uit zijn eigen reserves: de spieren. Welnu, het gewicht van de spiermassa vermindert bij mensen reeds met de helft tussen hun twintigste en tachtigste verjaardag. Als men niet eet naar behoefte, wordt de spierconsumptie nog groter als men moet vechten tegen een acute of een chronische ziekte. Minder spieren betekent meer moeilijkheden om te bewegen en het begin van complicaties, om te beginnen het feit dat men afhankelijker wordt.

Wegen, meten, ondervragen !

  • WegenMen moet beginnen met het gewicht in de gaten te houden. Het is verbazingwekkend hoe vaak de weegschaal uit de badkamer verdwijnt naarmate mensen ouder worden. Vaak wordt het gewicht 'van vroeger' onthouden, zonder dat men eraan denkt om het echt te verifiëren door op de weegschaal te gaan staan, die nu met zorg in een of andere kast weggeborgen staat. Men vertrouwt op het gevoel, vaak een bedrieglijk gevoel...
  • MetenDe omtrek van de kuiten is een heel nuttig element om ondervoeding te kunnen herkennen: als die minder bedraagt dan 31 cm, kan men er vrijwel zeker van zijn dat er sprake is van ondervoeding en van een abnormale vermindering van de spieren. Onder dat cijfer is een consultatie bij de dokter aangewezen. Des te meer omdat spierverlies vaak problemen geeft bij het stappen en zelfs kan leiden tot vallen...
  • OndervragenHet grote risico is dat men gaat banaliseren. Het is niet normaal dat men kan zwemmen in zijn kleren als men tachtig is. Dat eerste teken vraagt opheldering... en moet leiden de juiste vragen oproepen. Om het eenvoudig te doen, kan men een zeer nuttige en internationaal erkende opsporingstest uitvoeren: de MNA (Mini Nutritional Assessment)Als men op de vragenlijst een score behaalt die lager is dan twaalf punten, moet men op zijn minst een dokter raadplegen die de balans verder kan opmaken.
1) Recent verlies van de eetlust (-drie maanden) A- Zware anorexia. (0)B- Gematigde anorexia. (1)C- Geen anorexia. (2)2) Recent gewichtsverlies (- drie maanden) A- Gewichtsverlies + 3 kg. (0)B- Weet het niet. (1)C- Gewichtsverlies tussen 1 en 3 kg. (2) D- Geen gewichtsverlies. (3)3) Motoriek A- Kan van bed naar de fauteuil wandelen. (0)B- Verplaatst zich enkel binnenshuis. (1) C- Verlaat de woning. (2)4) Een acute ziekte of psychologische stress gedurende de laatste drie maanden A- Ja. (0)B- Nee. (1)5) Neuropsychologische problemenA- Dementie of zware depressie. (0)B- Dementie of matige depressie. (1)C- Geen psychologische problemen. (2)6) Body Mass Index (BMI: gewicht in kg / kwadraat van de lengte in meters)A- BMI kleiner dan 19. (0) B- BMI tussen 19 en 20. (1) C- BMI tussen 21 en 22. (2)D- BMI groter of gelijk aan 23. (3)

Ten slotte, een oudere mens zien vermageren moet de reflex geven: meten! Bij de minste twijfel kan de geraadpleegde dokter de verdere balans maken door een bloedstaal te nemen en eventueel een paar andere bijkomende testen uit te voeren (radiografie, echografie, consultaties bij een specialist enz.). Als men wacht om te reageren, vermindert men de kansen om een diagnose te stellen van het probleem en dat betekent tijdverlies, wat schadelijk is en af en toe heel gevaarlijk, des te meer om dat het bijzonder moeilijk is om het spierstelsel terug op te bouwen als het al is aangetast.

Gepubliceerd door Dr. Stéphanie Lehmann op 13/05/2003 - 00h00 CONSTANS T., Dénutrition des personnes âgées. La revue du Praticien, 2003; 53: 275-279.
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Menopauze, er gaat niets boven wandelen Gepubliceerd op 25/11/2015 - 16h23

Wandelen is een zeer goede vorm van lichaamsbeweging voor gemenopauzeerde vrouwen en heeft tal van gunstige effecten. Vier uur stappen per week volstaat om het risico op heupfractuur met 41% te verlagen en om te vermageren.

Meer artikels