Nieuwe stappen in het onderzoek naar Alzheimer

De wetenschap heeft recent nieuwe stappen gezet in het onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. Zo zouden medicijnen tegen diabetes ook helpen om het geheugenverlies te vertragen of zelfs tegen te gaan. En een hogere opleiding verkleint de kans om alzheimer te krijgen.

• Insuline en alzheimer
• Opleiding verkleint kans op alzheimer

Insuline en alzheimer

Over een verband tussen insuline en de ziekte van Alzheimer bestonden er al langer vermoedens in de wetenschap. In hun recente studie behandelden de onderzoekers van de Northwestern University in Chicago zenuwcellen uit de hippocampus - een kritisch geheugencentrum binnen de hersenen - met insuline en met een medicijn ook gebruikt om mensen met type 2 diabetes te behandelen, dat de gevoeligheid voor insuline verhoogt.
De insuline bleek de zenuwcellen te beschermen tegen giftige eiwitten die de verbindingen in de hersenen aanvallen. Hersencellen hebben blijkbaar insuline nodig om te overleven. Te weinig insuline in de hippocampus kan daarom leiden tot geheugenverlies. Volgens de onderzoekers zou de ziekte van Alzheimer op die manier veroorzaakt worden door een derde type diabetes, naast type 1 en 2. Dat inzicht zou op termijn nieuwe mogelijkheden kunnen scheppen in de behandeling van Alzheimer.

Opleiding verkleint kans op alzheimer

In het tweede onderzoek, uitgevoerd aan het Alzheimer's Disease Center in het Rush University Medical Center, ook in Chicago, gingen de wetenschappers de relatie na tussen schoolopleiding en de ziekte van Alzheimer. Uit de studie bleek dat een hogere opleiding de kans verkleint om alzheimer te krijgen.

Het onderzoek testte 6500 mensen uit de omgeving van Chicago, met een gemiddelde leeftijd van 72 jaar. De tests werden elke drie jaar afgenomen, en dat 14 jaar lang. Bij de start van de studie bleken de personen met een hogere opleiding een beter geheugen te hebben. Ze haalden ook betere scores voor de denktesten.

Een mogelijke verklaring is dat actieve hersencellen een grotere bloedtoevoer krijgen. Bovendien vergroot een hersencel zijn netwerk met andere cellen naarmate zijn activiteit toeneemt. Op die manier zou een hogere opleiding gelijk staan met minder afgestorven cellen, en dus ook de kans verkleinen om Alzheimer te krijgen.

De studie schoof nog een tweede vaststelling naar voor: het opleidingsniveau blijkt geen invloed te hebben op de snelheid waarmee het geheugen aftakelt, eens dat proces begonnen is. In een eerste fase gebeurde het geheugenverlies zelfs sneller bij gemiddeld en hoger opgeleiden, om nadien weer te vertragen tot een snelheid vergelijkbaar met die bij lager opgeleiden.

'De studie suggereert dat opleiding in zekere zin samenhangt met de cognitieve functies, maar niet met cognitieve achteruitgang', vatten de onderzoekers samen.

Artikel gepubliceerd door Pieter Segaert, gezondheidsjournalist op 05/10/2009