Nieuwe hoop voor hartpatiënten

Goede stammen

De betrokken cellen, stamcellen genaamd, hebben verrassende eigenschappen. Het zijn zeer jonge cellen die worden aangemaakt in het beenmerg. Deze cellen zijn nog maar pas aangemaakt. Hun belangrijkste kenmerk is dat ze kunnen worden omgezet in nagenoeg alle andere cellen van de weefsels van ons lichaam. Als ze in een spier worden ingebracht, zullen ze de nodige informatie krijgen zodat ze zich kunnen specialiseren in spiercellen ; als ze in de beenderen worden ingebracht, zullen ze bot produceren. Als ze door de specialisten uit Aalst bij de patiënt worden geïnjecteerd, zijn ze eigenlijk reeds enigszins gespecialiseerd. Daardoor is dit experiment een wereldprimeur, want tot dusver was niemand erin geslaagd CD34-stamcellen te implanteren. Andere teams (in dit geval Duitse) hadden andere cellen gebruikt, met minder succes. De CD34-cellen hebben het voordeel dat ze gemakkelijk kunnen worden omgezet in hartspiercellen.Voor een dergelijk exploot hebben de onderzoekers eerst cellen afgenomen uit het beenmerg van de patiënt die het infarct had doorgemaakt. Daarna hebben ze de cellen gewassen en geselecteerd met behulp van vrij complexe technieken. Maar dankzij de nieuwe technologieën neemt de hele procedure gewoonlijk niet meer dan enkele uren in beslag. Daarna steken ze een lange buis, een katheter, in een arterie (of slagader) van de patiënt en schuiven deze door tot in het hart, tot de plaats van het infarct. Daar worden de CD34-cellen geïnjecteerd.

Herstel van de normale functie

De CD34-cellen hechten zich spontaan aan de hartspier en zoals bij proefdieren werd aangetoond, zou dit moeten resulteren in de aanmaak van hartspiercellen. Na enkele weken zou deze ingreep moeten leiden tot een herstel van de hartspieractiviteit, die indien niet normaal, dan toch voldoende is opdat de patiënt een normaal leven zou kunnen leiden. Deze methode is om meer dan één reden interessant.

• ten eerste kan men zo een harttransplantatie vermijden met alle gevolgen van dien ;
• ten tweede is er geen risico op afstoting, want de stamcellen zijn afkomstig van de patiënt zelf (zgn. lichaamseigen cellen) ;
• ten derde verloopt de ingreep sneller (2 uur) en is ze minder duur ;
• ten vierde mag de patiënt reeds na 24 uur het ziekenhuis verlaten ;
• ten vijfde, in geval van mislukking kan de patiënt een nieuwe ingreep of zelfs een harttransplantatie ondergaan.

Uiteraard is deze techniek (nog) niet geschikt voor patiënten die een licht infarct hebben doorgemaakt. Vooreerst heeft men nog niet de baten en de risico's afgewogen voor deze patiënten. Vervolgens moeten we eraan herinneren dat de cardiologen van het OLV-ziekenhuis in Aalst tot doel hebben een harttransplantatie te vermijden ; deze ingreep is trouwens ook nog niet aangewezen bij deze patiënten. Als de resultaten goed zijn, zullen de indicaties beslist worden uitgebreid. Daarom moet men na deze eerste en de voorziene transplantaties (5 ?) nog enkele maanden wachten.Dit toont in elk geval aan dat er in België veel onderzoekers van zeer hoog niveau zijn ; we hebben soms de neiging dat te vergeten…

Artikel gepubliceerd door Pierre Dewaele, wetenschappelijk journalist op 21/01/2003

Bronnen: Persmededeling van het OLV-Ziekenhuis, Aalst 14 januari 2003.