Niet iedereen kan positief denken

Met een positieve attitude en door positief te denken, lacht de wereld ons toe. Deze wijdverspreide gedachte heeft echter geen wetenschappelijke basis. Ze kan zelfs schadelijk zijn.

• Positief denken lukt niet bij iedereen
• Positief denken moet overeenkomen met ons geloof

Positief denken lukt niet bij iedereen

Voor de aanhangers van positief denken hoeven mensen met een minderwaardigheidscomplex enkel maar het zinnetje “ik ben aangenaam” te herhalen. En proberen erin te geloven. Doel is om geleidelijk aan hun zelfbeeld op te krikken door hen ervan te overtuigen dat ze aangenaam zijn. Toch is dat volgens een Canadese studie niet het geval (1). Wel integendeel. Als depressieve mensen dat zinnetje opzeggen, voelen ze zich juist nog meer depressief. Positief denken heeft dus een omgekeerd effect bij mensen die er net een behoefte aan hebben. 

Positief denken moet overeenkomen met ons geloof

Toch is anders denken een efficiënt middel om zich beter te voelen. Dat is trouwens de basis van cognitieve gedragstherapie, die haar doeltreffendheid heeft bewezen in een aantal wetenschappelijke studies (2). Waarom heeft positief denken dan gefaald? Simpel. Het volstaat niet om slechts enkele zinnen te herhalen waaraan we geen geloof hechten, zodat onze mening verandert. Om onze mening te veranderen moeten we veel dieper graven dan dat. In de eerste plaats moeten we vaststellen welk geloof naar dat negatief denken leidt. Vervolgens wordt er aan dat geloof gesleuteld. Als de mensen met een minderwaardigheidscomplex steeds hetzelfde zinnetje (“ik ben aangenaam”) herhalen, en daarbij rekening houden met de waarheid en de leugen, dan zullen ze zich wel beter voelen. Wellicht sterkt het idee achter de zin hen: “mensen vinden me onaangenaam, maar anderen zijn nog meer onaangenaam dan ik”. Hierbij blijven ze hun mening behouden. Positief denken hoeft dus niet volledig gebannen worden. Maar om doeltreffend te zijn, moet het aangepast worden aan de ware gemoedstoestand van de persoon. Positief denken moet vooral niet verward worden met magisch denken, dat werkelijkheid wordt wanneer we het blijven herhalen. Onze psyche is iets ingewikkelder dan dat.

Artikel gepubliceerd door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste op 05/12/2011

Bronnen: (1) Wood, JV., Psychological Science, 2009 July. 20(7):860-6. Epub 2009 May 21.

(2) Butler, A.C., Clinical Psychology Review, 2006 January doi:10.1016/j.cpr.2005.07.003