Nierziekten

Nierontsteking

Acute glomerulonefritisOntstekingsprocessen van de nier spelen zich vooral af in het vaatkluwentje (glomerulus) van de nierlichaampjes. Van de koortsige infectieziekten zijn er enkele waarbij de nieren groot gevaar lopen. Dit geldt in de eerste plaats voor ziekten veroorzaakt door streptokokken zoals keelontstekingen en roodvonk, waarbij in een deel van de gevallen giftige stoffen ontstaan die de nierlichaampjes en vooral de glomeruli beschadigen.Deze complicatie wordt meestal als een allergische of immunologische reactie beschouwd, die overigens niet alleen de wand van de haarvaten in de nierlichaampjes treft, maar alle haarvaten door het hele lichaam.Deze toestand ontwikkelt zich meestal een tot drie weken na de infectie. De levende ziekteverwekkers zelf zijn bij de afwijking in de nier niet betrokken, het gaat alleen om hun giftige afvalstoffen.De verschijnselen zijn een sterk gestoorde urineafscheiding: de hoeveelheid urine is zeer gering (soms wordt in het geheel geen urine geproduceerd) en de urine ziet donker of maakt reeds op het oog de indruk bloed te bevatten.Er hoopt zich tevens in het onderhuidse bindweefsel vocht op, waardoor onder andere het gezicht een opgezet uiterlijk kan krijgen, vaak met dikke wallen onder de ogen. Vaak zijn de patiënten bleek, lusteloos, suf of misselijk.Het ontstaan van deze verschijnselen in aansluiting op een keelontsteking of roodvonk wijst sterk in de richting van een niercomplicatie, die zonder goede behandeling ernstige gevolgen kan hebben, maar bij goede behandeling in de meeste gevallen geneest.Daarbij is van belang dat de niercomplicaties zich bij lichte keelontstekingen evengoed kunnen voordoen als bij ernstige. Geringe verschijnselen van een afwijkende nierwerking moeten dan ook met grote zorg worden behandeld. Chronische nierontstekingEen chronische nierontsteking kan ontstaan uit een acute glomerulonefritis, maar dit infectieuze proces kan ook een andere oorsprong hebben. Bij een chronische ontsteking herstelt althans een deel van de nierlichaampjes zich niet of onvolledig van de acute aandoening. In een deel van de nierlichaampjes blijft de bloedstroom beperkt en een deel van de nierfilters is lek, waardoor steeds eiwit{en eventueel bloedlichaampjes verloren gaan. Ook de bijbehorende nierbuisjes blijven min of meer in hun werking gestoord.Heeft de slepende vorm zich eenmaal ontwikkeld, dan schrijdt de toestand langzaam maar zeker voort. Op den duur gaan steeds meer niereenheden te gronde. In hun plaats komt bindweefsel dat verschrompelt, zodat de hele nier kleiner wordt. De sterke stoornis in de werking van de nierbuisjes blijkt uit het onvermogen van de nier de urine voldoende in te dikken. Er wordt dan steeds urine van gering soortelijk gewicht afgescheiden.De slepende of chronische ziekte kan zich zeer verschillend voordoen. Behalve het verlies van eiwit en bloedlichaampjes zijn er soms min of meer uitgesproken vochtophopingen in de weefsels of gevolgen van onvoldoende uitscheiding van giftige afbraakproducten.Niet zelden blijkt het onvolledig herstel uit het te hoog blijven of verder oplopen van de bloeddruk. Hoe de verhoging van de bloeddruk tot stand komt is niet geheel duidelijk. Bij de hier besproken nierziekten is de bloeddoorstroming van het nierweefsel slecht. Slecht doorbloed nierweefsel blijkt een stof te kunnen produceren die een vaatvernauwende en dus bloeddrukverhogende werking heeft. Dit kan echter niet de enige factor zijn; waarschijnlijk spelen ook bepaalde hormonen een rol.Hoe het ook zij, een langdurig verhoogde bloeddruk betekent een grote belasting van het hart en bevordert de slijtageverschijnselen van de slagaders.

Nierstenen

Steenvorming in de nieren kan optreden door neerslag van in de urine opgeloste zouten in nierbekken of urineleider. Steenvorming vindt het meest plaats in het nierbekken, de verzamelplaats van pas gevormde urine midden in de nier, hoewel ook in de blaas zelf, in uitbochtingen of om vreemde voorwerpen die in de blaas waren gebracht, stenen kunnen ontstaan.Nierstenen het kunnen er meer dan één zijn ontstaan meestal uit zuringzure kalk, die weinig oplosbaar is. Zuringzuur (oxaalzuur) komt in verschillende groenten in vrij grote hoeveelheden voor. Aan met het voedsel opgenomen zuringzuur wordt echter voor het ontstaan van deze stenen weinig betekenis toegekend.De vorming van stenen wordt bevorderd door omstandigheden die de urine sterker van oplossing (geconcentreerder) maken (bijvoorbeeld sterk zweten), of waarbij de hoeveelheid uitgescheiden kalk uit de botten bij versnelde werking van de bijschildklieren verhoogd is.Voldoende bloedtoevoer kan, vooral ook in omstandigheden waarin men langs de huid geregeld veel vocht verliest (tropen), de vorming van stenen tegengaan. Soms ontstaan stenen uit een neerslag van fosforzure of koolzure kalk. Daarbij is in het bijzonder een alkalische reactie van de urine voor het ontstaan van de neerslag van belang. Deze reactie kan worden veroorzaakt door de vorming van ammoniak door bacteriën bij infectie van de urinewegen.Stenen van fosforzure kalk (fosfaatstenen) kunnen voorkomen door een stoornis in de fosfor- en kalkhuishouding bij te sterke werking (bijvoorbeeld door een tumor) van de bijschildklier.Bij de vorming van nierstenen in het nierbekken zet zich meestal op een ziekelijk veranderd deel van het dekweefsel eerst een neerslag af, die geleidelijk in grootte toeneemt en ten slotte loslaat.Gebeurt dit als de steen vrij klein is, dan wordt deze meegevoerd in de urineleider waarbij hij gemakkelijk vastgeklemd kan raken en de urineleider afsluiten en verwonden kan.Œit geeft aanleiding tot de hevige pijnaanvallen die als niersteenkolieken worden aangeduid. De steen bevindt zich dan echter niet meer in het nierbekken. De pijn, die uit de nierstreek naar beneden tot in de uitwendige geslachtsorganen uitstraalt, is een echte koliekpijn, dat wil zeggen, dat zij bijzonder hevig is. De patiënt kan er niet bij stilliggen.Thans is het mogelijk nierstenen te vergruizen waarbij een operatieve ingreep in de meeste gevallen niet meer nodig

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Seks, Nieren, Urinesysteem