Neuralgie: wat we erover moeten weten

Lokale neuralgieën

Neuralgia occipitalisDe pijnverschijnselen treden op in het innervatiegebied van een aantal zenuwen van de nekzenuwvlecht (plexus cervicalis), meestal beginnend in het areaal van de grote achterhoofdszenuw (nervus occipitalis major), de grote oorzenuw (nervus auricularis magnus) en de bovensleutelbeenzenuwen (nervi supraclaviculares).Als belangrijkste oorzaak moet genoemd worden slijtage (arthrosis deformans) van de bovenste halswervels, verder overbelasting (bijvoorbeeld het dragen van zware lasten) en tevens is er vaak sprake van een psychogene factor die een rol speelt bij de ontstaanswijze. Neuralgia intercostalisDe neuralgie van een of meer van de tussenribzenuwen (nervi intercostales) komt meestal eenzijdig voor, vaak in een aantal opeenvolgende intercostale ruimten.De pijn wordt veelal gelokaliseerd aan de voorkant en aan de zijkant van de borstkas. Neuralgia abdominalis, lumbalisSoms kan een neuralgie optreden in de gevoelszenuwen die de buikwand of de lendenen verzorgen. De korte takken van de lendenzenuwvlecht (plexus lumbalis) zijn meestal aangedaan, zoals de nervus iliohypogastricus, nervus ilioinguinalis en de nervus genitofemoralis.Bij een dergelijke neuralgie is er vaak sprake van uitstralende pijn in de richting van de bil naar de lies en verder naar de balzak (scrotum) of de grote schaamlippen (labia majora). Meralgia parestheticaDit is een specifieke aandoening van een van de belangrijke huidzenuwen van het dijbeen (nervus cutaneus femoris lateralis-, voorkomend bij vooral dikke mannen en gekenmerkt door pijn aan de zijkant van het bovenbeen. De oorzaak is waarschijnlijk compressie van de zenuw. Neuralgia femoralisDeze aandoening betreft de sensibele takken van de dijbeenzenuw (nervus femoralis) en soms ook het uitbreidingsgebied van de voorste huidtakken van de nervus saphenus.

Postherpetische neuralgie

Na een virusinfectie van een van de huidtakken van de spinale zenuwen kunnen zich ernstige pijnklachten voordoen. Herpes zoster of gordelroos is een acute infectieziekte, veroorzaakt door een virus, dat aangrijpt op het perifere sensibele neuron en het daarbij behorende huidgebied. De infectie komt soms epidemisch voor.Ge volgende zenuwstructuren (meestal in deze volgorde) zijn aangedaan:- het spinale ganglion van een of meer ruggenmergszenuwen en/of een of meer sensibele ganglia van de hersenzenuwen;- de dorsale wortel en eventueel ook de achterhoorn van het ruggenmerg.In het algemeen zijn twee of drie boven elkaar liggende ganglia aangedaan, maar het voorkomen van de aandoening in een enkel dermatoomgebied vormt geen uitzondering.Bij de herpes zoster ophthalmicus is er sprake van een aandoening van een tak van de drielingzenuw (nervus trigeminus), waarbij blaasjes optreden op het voorhoofd en ook wel in het hoornvlies.De herpes zoster oticus is een aandoening waarbij blaasjes vooral achter het oor optreden en waarbij veelal de aangezichtszenuw (nervus facialis) en de achtste hersenzenuw (nervus vestibulocochlearis) zijn aangedaan.Pathologisch kan men een aantal specifieke veranderingen in de weefsels onderscheiden:- infiltratie van mononucleaire cellen;- vaak degeneratieve veranderingen van zenuwcellen;- in de ernstigste gevallen ziet men ook fibrose en secundaire degeneratie;- typische blaasvorming van de huid en infiltratie van de huid en het onderhuidse weefsel. SymptomenHerpes zoster of gordelroos wordt gekenmerkt door de volgende verschijnselen:

• Er treedt spontane pijn in het innervatiegebied van de sensibele wortels op. De pijn van de huid en het onderhuidse weefsel heeft een stekend en brandend karakter en kan door zeer lichte prikkels, zelfs door aanraking van de huid, worden opgewekt.
• Er treedt hyperalgesie in het bijbehorend dermatoom op.
• Na vier tot zes dagen treden de herpesblaasjes op in het gebied van het dermatoom (meestal eenzijdig). Na een paar dagen verdwijnen de blaasjes weer; ze drogen in en vormen korstjes.
• Koorts treedt op (het is uiteindelijk een acute infectieziekte) en er zijn lokale klierzwellingen waarneembaar.
• De huid geeft na de eerste fase een nogal gevarieerd beeld te zien. Bepaalde gebieden kunnen analgetisch zijn, andere echter hyperalgetisch.
• De pijn kan gedurende weken of maanden blijven bestaan. Deze postherpetische neuralgie is bijzonder moeilijk toegankelijk voor therapie.

Prognose en therapieDe prognose is over het algemeen goed. In enkele gevallen wordt een tweede aanval gezien, maar mees...-al zijn de patiënten na een eerste aanval immuun. In een klein percentage van de gevallen klagen de patiënten nog jaren over pijn.De therapie varieert nogal. Vaak krijgt men pas na enige tijd een gunstig resultaat met sterke pijnstillers. Verder leent de aandoening zich voor een aantal fysiotherapeutische maatregelen.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Hersenen, Zenuwen, Geheugen, Geestesgesteldheid, Slaap