Meting van PSA-waarden in het bloed: waarvoor dient het?

Geüpdatet door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste op 30/10/2015 - 14h14
-A +A

PSA is het specifieke antigeen van de prostaat. Het wordt bijna uitsluitend aangemaakt door bepaalde prostaatcellen en wordt als essentieel element aangezien in de diagnose van prostaatkanker en de follow-up van de behandelde patiënten. De meting van de PSA-waarden werd lang ook beschouwd als een nuttige tool om prostaatkanker op te sporen nog voor er symptomen waren. Dat is nu niet langer het geval.

waarvoor dient de meting van het PSA-gehalte in het bloed?

Eerst dit: het PSA-gehalte in het bloed hangt af van de productie van het antigeen in de prostaat. Die productie gebeurt onder invloed van de androgenen (mannelijke hormonen), maar hangt ook af van de aanwezigheid van het antigeen in de bloedsomloop. Het antigeen circuleert er op twee manieren, eenmaal vrij, en eenmaal gebonden aan andere moleculen. De hoeveelheid PSA in het bloed stijgt als de prostaat aangetast is door ziektes zoals acute prostatitis of benigne hyperplasie van de prostaat (of adenoom). Het gehalte stijgt ook bij prostaatkanker. Daarom heeft men de regelmatige meting van het PSA jarenlang als een middel beschouwd om prostaatkanker op te sporen nog voor er symptomen optraden.

Van die praktijk is men intussen afgestapt. Volgens de gegevens die momenteel beschikbaar zijn, zal men van de 1000 mannen die op prostaatkanker gescreend worden er inderdaad twee kunnen redden. Maar 25 mannen zullen voor kanker worden behandeld zonder dat men weet of die in de toekomst ook een probleem zou geven. Nog eens negen mannen zouden hun seksleven heel ingrijpend zien veranderen en nog eens zes mannen zouden incontinent worden. Om al die redenen wordt een screening van de prostaat nu niet meer voorgesteld aan mannen die geen symptomen van prostaatkanker vertonen. 

Bij kanker is de meting van het PSA-gehalte wel heel nuttig

De meting van het PSA-gehalte heeft wel haar plaats bij een bestaand vermoeden van prostaatkanker; het is dan een van de elementen van de  diagnose, samen met het rectaal toucher en natuurlijk een biopsie van de prostaat. En als er kanker wordt vastgesteld, geven de PSA-waarden samen met andere gegevens de ernst van de ziekte aan. De prognose is vaak beter als de waarden maar matig gestegen zijn.

De PSA-test is bovendien belangrijk om de evolutie van de patiënt tijdens en na de kankerbehandeling te volgen. Als de PSA-waarden na een behandeling voor prostaatkanker weer stijgen, moet het hele bilan van de situatie worden overgedaan om de behandeling zo goed mogelijk bij te sturen.

Oorspronkelijk gepubliceerd op 03/06/2002 - 00h00 en geüpdatet door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste op 30/10/2015 - 14h14

Dr. Stéphanie Lehmann. Bjork T., et al. The pronostic value of different forms of prostate specific antigen and their ratio in patients with prostate cancer. BJU Int 1999; 84(9): 1021-1027. Zerbib H. La Revue du Généraliste et de la Gérontologie 2002; 82(9): 58-60.

Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
Acer25

Ik ben huisarts en voorzitter van LOGO Oost-Brabant vzw.
Ik wil u eerst en vooral danken voor de aandacht die u geeft aan gezondheidspreventie !

Jammer genoeg is goede preventie niet zo eenvoudig. Aan elk medisch handelen, ook preventie, zijn nadelen verbonden. Wanneer je aan preventie wil doen moet steeds zeer zorgvuldig bekeken worden of je niet meer kwaad dan goed doet.
Ondanks jarenlang onderzoek is er jammer genoeg onvoldoende wetenschappelijk bewijs die zegt dat het regelmatig laten meten van het PSA gehalte een goede manier van medisch handelen is. Goede preventie is niet zo eenvoudig. Er moet rekening gehouden worden met vele factoren en voorwaarden.
In het rapport van het Federaal Kennis Centrum omtrent deze problematiek wordt dit grondig bekeken. http://kce.fgov.be/index_nl.aspx?SGREF=5272&CREF=6705

Om de zoveel tijd is er iemand die opstaat en zegt dat we, verwijzend naar borstkanker screening en baarmoederhalskanker screening, er "nu ook iets voor de mannen moet worden gedaan" . Dat is nobel en natuurlijk moeten we dat ook doen als we dat zouden kunnen...maar, tot op heden is nog steeds niet bewezen dat we met het screenen op bevolkingsniveau, naar prostaatkanker d.m.v. PSA metingen meer goed dan kwaad doen.

De vraag naar het meten van PSA wordt regelmatig gesteld aan de huisartsen. Telkens opnieuw moeten we als huisarts dan weer heel de uitleg geven dat het niet aanbevolen is om dit te doen tenzij in individuele gevallen.

Met dank en vriendelijke groeten,
Huisarts

mirage

Mijn geval is raar mijn PSA is normaal hoog 10 en
plots 20 er werdt een Biopsie genomen en er was niets
die op kanker wees(8 stukjes) en dan 15 ik meende
OK dat komt goed ;Helaas de volgende keer 29 ???
Terug een onderzoek en alles was normaal ;
De Uroloog zij dat ik een variabele PSA had ik laat om de 6 maand Bloedtrekken en de PSA is NOOIT gelijk
maar ik heb wel een GROOTE Prostaat;

PUB
Lees ook
Prostaatkanker: een oorzaak van incontinentie Gepubliceerd op 22/05/2012 - 11h34

Er bestaan agressieve vormen van prostaatkanker , maar de meeste evolueren traag en blijven jarenlang onopgemerkt . Als de kanker zich manifesteert, is het vaak via urinewegproblemen , zoals plasincontinentie . Plasincontinentie is vaak ook een van d...

Prostaatkanker: mannen in gevaar Gepubliceerd op 05/09/2011 - 11h32

Prostaatkanker is een echte plaag die jaarlijks in België 5.000 mannen treft en dan ook de meest voorkomende kanker is bij mannen en de op één na belangrijkste oorzaak van kankersterfte na longkanker.

Prostaat: weten om te voorkomen Gepubliceerd op 24/02/2014 - 16h34

Prostaatadenoom, hypertrofie van de prostaat, prostaatkanker: Wat zijn de symptomen van deze aandoeningen? Welke mannen lopen een verhoogd risico? Welke screeningsonderzoeken bestaan er? Doe de test en peil uw kennis! Hoe meer u weet, hoe beter u kun...

Meer artikels