Meningitis: dringend te diagnosticeren en te behandelen!

Meningitis (hersenvliesontsteking) is meestal van infectieuze oorsprong. In ongeveer 75 % van de gevallen is ze viraal, en meestal is ze goedaardig. Bacteriële meningitis daarentegen is zeer ernstig. Vandaar dat iedereen met een meningitissyndroom dringend moet worden opgenomen in het ziekenhuis.

• Wat zijn de oorzaken?
• Praktische tips
• Wanneer moet u een arts raadplegen?
• Wat houdt de behandeling precies in?

De hersenvliezen zijn membranen die uit drie omhulsels bestaan die de hersenen en het ruggenmerg bedekken. Van buiten naar binnen vinden we:

de dura mater (hard hersenvlies) is dik en vezelachtig, en beschermt het zenuwstelsel;
het spinnenwebvlies (arachnoidea) maakt deel uit van de zachte hersenvliezen;
de pia mater (zacht hersenvlies) bestaat uit een zeer dun membraan dat rechtstreeks vastzit aan het oppervlak van het zenuwstelsel.

Meningitis is een infectie van de subarachnoïdale ruimte tussen de arachnoidea en de pia mater, waarin zich het cerebrospinale vocht bevindt.

Wat zijn de oorzaken?

Virale meningitis wordt vooral veroorzaakt door enterovirussen (Echovirus, Coxsakie). Ook de virussen van de herpesgroep (herpesvirus 1 en 2, cytomegalovirus, Epstein-Barr-virus, waterpokken- en zonavirus, HHV6-virus) kunnen meningitis veroorzaken. Hiv (aids-virus) kan tot meningitis leiden bij de primo-infectie. Het bofvirus speelt een minder belangrijke rol sinds de algemene invoering van het MBR-vaccin (tegen mazelen, bof en rodehond). Meestal gaat het om twee bacteriële kiemen: de meningokok (Neisseria meningitidis) en de pneumokok. Dankzij vaccinatie is meningitis met Haemophilus influenzae type B zo goed als verdwenen. Daarnaast kunnen andere kiemen in het spel zijn, zoals de stafylokok, de streptokok, de colibacil (bij baby's), pseudomonas, listeria en de tuberculosebacil. Meer dan twee derden van alle gevallen van bacteriële meningitis doet zich voor bij kinderen onder de 5 jaar. De ziekte verspreidt zich in groepen (kinderdagverblijven, scholen). Meningokokkenmeningitis is de meest voorkomende vorm van bacteriële meningitis. Er bestaan 3 types meningokokken: A, B en C. De meningokok C is de ernstigste, want ze veroorzaakt purpura fulminans. De kiem bevindt zich in de luchtwegen van de besmette personen en wordt overgedragen door rechtstreeks contact (hoesten en niezen). Het is een zeer besmettelijke ziekte, temeer omdat er ook "gezonde dragers" zijn, d.w.z. personen bij wie de kiem zich in de keelholte bevindt, maar die niet ziek zijn. Pneumokokkenmeningitis treedt meestal op na een binnenoor-, een sinus- en soms ook een longinfectie. De pneumokok is de hoofdoorzaak van bacteriële meningitis bij kinderen onder de 2 jaar. Parasitaire meningitis is zeldzaam en kan voorkomen bij toxoplasmose, amoebiasis en trypanosomiasis (slaapziekte).Kwaadaardige meningitis komt voor als complicatie van een uitgezaaide kanker (borst- of longkanker).

Artikel gepubliceerd door Dr. Sylvie Coulomb op 29/07/2003

Bronnen: Méningites bactériennes. Stratégies de prévention et de traitement. Collectif - Inserm. Méningites de l'enfant: les nouvelles thérapeutiques. Impact Médecine - Consulter. Nr. 24 van 24/09/2002. Médecine interne. Harrison, band 2. McGraw-Hill, New York, 2000.