Lupus: welke vorderingen in de behandeling van deze auto-immuunziekte?

Gepubliceerd door Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste op 25/07/2016 - 14h22
-A +A

Lupus is een complexe en zeldzame ziekte, al is ze  met ongeveer duizend patiënten in België alleen al ook weer niet zo uitzonderlijk… De laatste jaren is er grote vooruitgang geboekt in de behandeling van lupus. Hoe wordt de aandoening vandaag aangepakt?

PUB

Lupus, geen ziekte zoals een andere…

  • Niet één soort lupus, maar meerdere

Lupus is in feite een geheel van verschillende vormen van de aandoening die allemaal te verklaren zijn door heel specifieke auto-immuun mechanismen. Auto-immuniteit is een abnormale reactie van het afweersysteem dat zich als het ware tegen de lichaamseigen cellen keert. Zowel genetische als omgevingsfactoren kunnen hierin een rol spelen.
Lupus kent dan ook heel uiteenlopende symptomen. De aandoening kan het bloed (hematologie), de huid, de nieren, de hersenen en de gewrichten treffen, met soms een combinatie van gewrichts- en huidklachten, hematologische en nierklachten. De kennis van al die verschillende aspecten van de ziekte moet nog verbeteren om meer inzicht te krijgen in de immuunmechanismen die in elk type lupus een rol spelen en zo een specifieke en aangepaste behandeling te kunnen uitwerken.

  • Lupus is een complexe ziekte

Veel ziektes bij mensen vertonen een vrij eenvoudig patroon van oorzaak, ziekte en behandeling. Een streptokokkenangina bijvoorbeeld heeft heel precieze symptomen en wordt met antibiotica behandeld. Bij lupus zijn de diagnose en de behandeling veel ingewikkelder.

Bij het ontstaan van lupus spelen omgevingsfactoren een rol zoals zonlicht, vrouwelijke hormonen (dat verklaart voor een deel waarom lupus in negen op de tien gevallen bij vrouwen voorkomt), roken, enz. Deze factoren veroorzaken lupus weliswaar niet - ze hebben alleen een invloed op de genen – maar lokken het begin van de ziekte uit of verergeren de ziekte.

Ook genetische factoren spelen een rol bij het ontstaan van lupus, maar in tegenstelling tot bij hemofilie bijvoorbeeld wordt lupus niet door één gen bepaald. Er zijn tussen de 100 en 150 genen geregistreerd die bij lupus betrokken zijn. Het is dus een polygenetische ziekte, zoals elke andere auto-immuunziekte. Afhankelijk van het genetisch profiel van het individu is een aantal van die genen betrokken in de erfelijke aanleg voor lupus. We weten bijvoorbeeld dat lupus bij kinderen (minder bij volwassenen) te maken kan hebben met aangeboren afwijkingen in het werkingsproces van het eiwit interferon. Dat soort inzichten zal de therapeutische aanpak van morgen mee vorm geven.

Door bepaalde stoornissen in het afweersysteem op te sporen, hebben wetenschappers nieuwe specifieke gerichte therapieën kunnen ontwikkelen, zoals therapieën die zich richten op de dendritische cellen, de plasmacytoïden (die het interferon produceren), de T- en B-lymfocyten (cellen van het immuunsysteem) en de polynucleaire neutrofielen.

Een andere nog uit te zoeken aspect is wat iemand precies vatbaar maakt voor een bepaalde vorm van lupus en niet voor een andere. Waarom tasten sommige types van lupus bijvoorbeeld de huid aan, of het hart, of de nieren? Aangezien het niet altijd om dezelfde ziekte gaat, moeten de cellen waaruit de door lupus aangetaste weefsels of de omgeving ervan bestaan iets bijzonders hebben dat iemand voor die vorm van de ziekte vatbaar maakt.

Cellen communiceren ook onderling. Daarvoor produceren ze transmitters en zijn ze uitgerust met receptoren. Ook die moleculaire agenten kunnen het doelwit worden van de gerichte therapieën van vandaag en morgen. We weten dat interferon een van die sleutelmoleculen is die bij lupus door de cellen van het immuunsysteem geproduceerd worden. We weten ook dat bij lupus de B-lymfocyten geactiveerd worden door het cytokine BAFF. Intussen bestaat er al een medicijn dat BAFF blokkeert. Het is op de markt gebracht onder de naam Benlysta® (belimumab).

Grote stappen voorwaarts in de behandeling van lupus

Vandaag kan men al veel beter omgaan met de versterkende factoren (blootstelling aan UV-straling en aan bepaalde toxische stoffen, aan hormonen, enz.) en de complicaties van lupus. Men kan nu bijvoorbeeld de bijwerkingen van het eerstelijnsgeneesmiddel cortisone verzachten, maar ook en vooral de effecten van de ziekte op het hart- en vaatstelsel. Dat is namelijk de zwaarste en in onze contreien meest voorkomende complicatie van lupus. Bij lupuslijders vindt het proces van atheromatose (aderverkalking) namelijk versneld plaats omdat de ontsteking de antilichaampjes van de vaatwanden aantast, en dat kan uitmonden in een hartinfarct.

Ook het voorschrijven en opvolgen van de gebruikelijke therapieën met immunomodulatoren en immunosuppressiva is verbeterd. Een belangrijke ontwikkeling, want deze medicijnen zijn niet zonder gevaar en kunnen met name infecties veroorzaken.

Gepubliceerd door Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste op 25/07/2016 - 14h22

* Op basis van een gesprek met prof. Jean Sibilia, professor aan de’ Universités de Strasbourg’ – ‘Praticien Hospitalier’, hoofd van de dienst  ‘Rhumatologie’ in het CHU in Straatsburg, dekaan van de ‘Faculté de Médecine de Strasbourg’ en verantwoordelijke voor het ‘Centre National de Référence des Maladies auto-immunes Systémiques’.

Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Wat is lupus? Gepubliceerd op 11/05/2016 - 12h01

Lupus is een auto-immuunziekte . Dat betekent dat het afweersysteem tegen de normale gang van zaken in de eigen cellen aanvalt en die vernietigt. Heel wat organen kunnen zo worden aangetast. Dat maakt dat de symptomen van lupus heel uiteenlopend zijn...

Toch de pil bij lupus Geüpdatet op 16/01/2006 - 00h00

Sommige studies hebben een verband gesuggereerd tussen lupus en geslachtshormonen. Vandaar dat artsen geen contraceptiepil voorschrijven aan vrouwen met stabiele lupus erythematosus disseminatus (LED). Uit nieuwe studies blijkt echter dat oestrogenen...

Lupus: alles over een miskende ziekte Gepubliceerd op 11/03/2014 - 19h50

Lupus is een ziekte waarbij het afweersysteem de eigen cellen aanvalt. Wereldwijd lijden er vijf miljoen mensen aan. Hoe kan men de kennis over lupus vergroten bij het publiek en bij de artsen?

Lupus: zwangerschap is mogelijk Geüpdatet op 15/04/2002 - 00h00

Lupus erythematosus disseminatus (LED) is een ernstig gezondheidsprobleem voor diegenen die eraan lijden. De ziekte tast meerdere organen aan. Vrouwen, die het meest door lupus worden aangetast, mogen zwanger worden, weliswaar onder bepaalde voorwaar...

Meer artikels