Lichaamsbeweging om de interne klok weer op het juiste ritme te brengen

Tot nu toe werd gedacht dat onze interne klok enkel door de hypothalamus geregeld werd. Uit recente studies blijkt echter dat ook lichaamsbeweging een invloed heeft op ons metabolisme.

• Beïnvloedbare genen

Ons organisme werkt volgens allerlei cycli die de hormonale productie, de werking van het cardiovasculaire systeem, de lichaamstemperatuur of de wisselende toestand van waken en slapen regelen. Dankzij deze interne klok kunnen we normaal gezien 's nachts goed slapen en overdag actief zijn. De hypothalamus werd lang beschouwd als de centrale kern van onze fysiologie. Dit beeld van de situatie werd echter brutaal in vraag gesteld door de werken van Dr. Conklin van het Gladstome Institute for Cardiovascular Research in de Verenigde Staten (1). Deze onderzoeker heeft gewoon ontdekt dat er een groot aantal perifere klokken bestaan, bijvoorbeeld in de spieren, die bijdragen tot de wisselingen van het metabolisme. Lichaamsbeweging zou daarom een geheel uitzonderlijke gelegenheid bieden om de werking van de hypothalamus ingrijpend te beïnvloeden.

Beïnvloedbare genen

Om tot dit besluit te komen, gebruikte deze arts vier moedige vrijwilligers die 6 en 18 uren nadat ze hun rechterbeen tijdens een uitputtende oefening van een half uur hadden gebruikt spierbiopsies ondergingen. Door vervolgens de waarden van de spiergenen van beide benen - waarbij het linkerbeen in rust bleef - met elkaar te vergelijken, ontdekte men dat 44 genen een rol speelden in het 24-uurritme en dat al deze genen (plus nog een honderdtal andere) ook gevoelig waren voor lichaamsbeweging. We beschikken met andere worden over kleine interne klokjes binnen onze spiermassa die bevelen dat ze moeten gaan rusten of zich integendeel voorbereiden op het leveren van inspanningen. Deze informatie verdient de nodige aandacht omdat ze vooral aantoont dat het belangrijk is om op het werkelijke tijdstip van de wedstrijden te trainen. Dr. Conklin denkt dat dit ook gevolgen kan hebben voor de algemene geneeskunde om patiënten die met desynchronisatie kampen opnieuw op het juiste te spoor te zetten. "De perifere 24-uursklok zou een invloed kunnen hebben op ziekten, de slaap of de geneesmiddelen die de slaap beïnvloeden," legt hij uit in een gesprek met Le Quotidien du Médecin (2). "Hartaanvallen komen bijvoorbeeld vaak 's nachts voor. Dan denkt men meestal gewoon aan de centrale klok. Maar als men ook rekening zou houden met de perifere klokken, zou alles op het vlak van de manier waarop men behandelingen zou kunnen uitwerken mogelijk veranderen." Binnenkort zullen de artsen misschien inspanningsmedicijnen op bepaalde momenten van de dag voorschrijven, net zoals ze nu al aanbevelen druppeltjes voor de maaltijd in te nemen.

Artikel gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 23/05/2006

Bronnen: (1) Genome Biology. Online: http://genomebiology.com/2003/4/10/R61. (2) Quotidien du Médecin nr. 7401. 10/10/2003.