Kinderen en sport: opgelet voor de rug!

Een kind is geen miniatuurvolwassene. Ouders moeten rekening houden met de specifieke kenmerken van deze levensperiode, vooral bij het trainen van jonge atleten in volle groei. Anders dreigen er rugproblemen!

• De ondraaglijke onstabiliteit van de wervelkolom

De kindertijd is de ideale periode om een sport aan te leren. Toch moet het ludieke aspect altijd overwegen en mag de competitiedruk niet te hoog zijn, wat helaas lang niet altijd het geval is. De trainingen mogen ook niet te zwaar zijn, anders dreigt het kind zijn lichamelijke limieten te overschrijden. Die zijn echter vaak moeilijk te bepalen, en sportletsels bij kinderen verschillen sterk van die bij volwassenen.

De ondraaglijke onstabiliteit van de wervelkolom

Bij overbelasting kunnen rugletsels ontstaan, zoals de gevreesde spondylolisthesis (afglijding naar voren van een segment van de wervelkolom). Volgens de statistieken treft ze ongeveer één op de drie kinderen die intensief turnen. Ze komt ook voor bij andere disciplines: judo (12 %), voetbal (20 %), tennis (14 %) en vooral duiken (63,4 %). Het letsel treedt vaak op in periodes van sterke groei. Eerst worden de benen langer, maar vanaf 13-14 jaar groeien ze bijna niet meer, terwijl de romp blijft groeien tot in de volwassenheid. De laatste centimeters worden dus vooral "gewonnen" ter hoogte van de romp, wat de lichaamsverhoudingen compleet wijzigt. Zo worden sommige turnoefeningen moeilijker of zelfs onmogelijk zonder de onderrug te forceren. Maar er is meer: de wervels "verharden" ook in de puberteit. Het kraakbeen dat ze bedekt, wordt geleidelijk omgezet in bot. De wervel wordt minder soepel en elastisch, en dus minder schokbestendig. In tegenstelling tot het dijbeen of het scheenbeen bestaat de wervel biomechanisch gezien niet uit één stuk. Hij omvat twee afzonderlijke delen die verbonden zijn via engten, "isthmi" genoemd. Als die te zwaar belast worden, begeven ze het uiteindelijk en komen beide stukken los van elkaar. Deze breuk is weinig pijnlijk en wordt vaak niet opgemerkt. Jaren later dreigt dit letsel echter chronische pijn te veroorzaken en de rug blijvend kwetsbaar te maken. Vandaar dat het zo belangrijk is om sportieve kinderen die klagen over rugpijn, te laten onderzoeken. Een gewone radiografie volstaat om de diagnose te stellen. Gaat het om spondylolisthesis, dan is het mogelijk dat het kind zijn sportactiviteiten tijdelijk moet stopzetten en een korset moet dragen, zodat er zich nieuw bot kan vormen (callus). Dat is een lastige behandeling, maar als er niets gebeurt, wordt dit groeiproces verhinderd en zal de patiënt last blijven hebben van een wervelverzakking, waardoor hij geen zware voorwerpen mag dragen en sommige bewegingen moet vermijden, kortom: geen normaal leven kan leiden.

Artikel gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 27/01/2004