Dr. Philippe Presles, bewerkt door Danielle Pickman

INTERVIEW: Zwaarlijvig: eerder slachtoffer dan schuldige!...

Gepubliceerd door Dr. Philippe Presles, bewerkt door Danielle Pickman op 15/10/2002 - 00h00
-A +A

De Amerikanen komen in opstand tegen zwaarlijvigheid, Mac Donald wordt voor de rechtbank gedaagd. Maar tegelijkertijd blijven de Belgen de Amerikaanse gewoonten overnemen en wint zwaarlijvigheid ook bij ons terrein. De gezinskeuken wordt opgeofferd voor kant-en-klare gerechten die vaak veel te veel calorieën bevatten. Hoe ziet de toekomst eruit? We stellen de vraag aan Paule Neyrat, diëtiste.

Zwaarlijvigheid is reeds lang een plaag in de Verenigde Staten. Vele maatregelen (waaronder fiscale inbreng van de medische kosten om te vermageren!) en informatiecampagnes hebben weinig resultaat opgeleverd. Recent heeft President Bush de Amerikanen opgeroepen iets aan hun overgewicht te doen. Een groepering van zwaarlijvige personen heeft in de Verenigde Staten klacht ingediend tegen verschillende fastfoodketens. Daarmee blijkt eens te meer hoe actueel het probleem is. In Duitsland heeft een rechter enkele maanden geleden Mars en Coca-Cola aangevallen omdat hij die firma's verantwoordelijk houdt voor zijn diabetes (de rechter was niet mager!). Zijn verzoek werd afgewezen. Paule Neyrat vindt dat die processen, net zoals de processen tegen de sigarettenproducenten, vrij deerniswekkend zijn. “Ik sta daar niet achter, want daardoor wordt volgens mij de vrije wil genegeerd. Niemand is verplicht te roken, niemand is verplicht te veel te eten. Dat men een proces aanspant omdat men besmet werd met dioxine of asbest, tot daartoe, dat wist men niet. Maar als men te veel en ongezond eet, weet men zeer goed wat men doet. Dat is een persoonlijke keuze. Men zou zeggen dat die mensen obees zijn geworden “buiten hun wil”. Maar obesitas is geen nieuw gegeven in de Verenigde Staten. Reeds 30 jaar wordt Amerika vermeld als voorbeeld dat we niet zouden mogen volgen. En nu komen we in België tot dezelfde trieste vaststelling. De rijke Westerse landen werden het eerst door de epidemie getroffen. Maar nu breidt de epidemie zich ook uit naar de vroegere ontwikkelingslanden. De frequentie van obesitas neemt toe naarmate het economisch niveau toeneemt, en daarbij worden vooral de armste klassen getroffen.”

e-gezondheid: Zwaarlijvigheid wordt een plaag met alle gevolgen van dien (suikerziekte, hartziekten, enz.). Hoe is het zover kunnen komen?Paule Neyrat: Het is zover kunnen komen omdat we stilaan de slechte Amerikaanse gewoonte hebben overgenomen: een onevenwichtige voeding met te veel vetten (lipiden) en alsmaar minder lichaamsbeweging. De combinatie van die twee leidt onvermijdelijk tot overgewicht.Zwaarlijvigheid en de gevolgen ervan, zoals hart- en vaatziekten, suikerziekte (diabetes) en hoge bloeddruk, zijn “beschavingsziekten”. Eigenlijk is dat een goede definitie.We leven in een consumptiemaatschappij die vele voordelen biedt in termen van levenscomfort, maar we betalen er de prijs voor. Het is aangenaam als het warm is, als er overal klimaatregeling is (ook in de auto) als we ons snel van het ene punt naar het andere kunnen verplaatsen zonder moe te worden en als we ons thuis voor de tv kunnen verstrooien. Het werk wordt alsmaar meer geautomatiseerd. Dat heeft echter tot gevolg dat het gemiddelde energieverbruik afneemt, want alles, werkelijk alles leidt tot een verminderd calorieverbruik.Resultaat? Als men geeft om zijn gezondheid, moet men lichaamsbeweging nemen om calorieën te verbruiken. En vaak moet men er zelfs voor betalen als men dat doet in een sportclub! Men geeft geld uit om te steppen of om een loopband te lopen, terwijl men de lift neemt in plaats van de trap en de auto om brood te gaan halen... De logica daarvan is totaal zoek.Tegelijkertijd is alles rondom ons zo georganiseerd dat we zoveel mogelijk en zo vaak mogelijk eten. De voeding is werkelijk geïndustrialiseerd: daarmee trap ik open deuren in. Maar dat is één van de belangrijkste oorzaken van de epidemie. We leven in een markteconomie en we kunnen de voedingsindustrie niet verwijten dat ze haar werk doet. Ze stelt allerlei aanlokkelijke en praktische producten voor en ze doen dat op grond van marketingstudies die hebben aangetoond dat die producten voldoen aan de verwachtingen van de consumenten.Dat is bijv. het geval met de "snacks" die men alsmaar meer vindt. Overal vindt men nu automaten, in de bedrijven, in de metrostations... Tien jaar geleden konden we die nog op één hand tellen.Alle industriëlen, kleine en grote, zelfs diegene die een dienst voeding hebben en diëtisten tewerk stellen, weten dat snoepen het voedingsevenwicht verstoort en resulteert in een overconsumptie van vetten en suikers. Maar dat weerhoudt hen er niet van die producten op de markt te brengen en te investeren in publiciteit om nog meer te verkopen.Volgens de marketingmensen evolueert onze maatschappij alsmaar meer naar zwerversgedrag: we willen overal en op elk ogenblik kunnen eten en drinken. Willen we dat werkelijk of wordt dat gedrag gecreëerd door de marketing? De industriëlen hebben aan ethiek geen boodschap: het is niet hun job de gezondheid te beschermen; het is hun job te fabriceren, te verkopen en geld te verdienen. We zitten dus gevangen in een tang: we bewegen alsmaar minder en eten alsmaar meer. En we hebben het zo zelfs naar onze zin! Naar tv kijken en ondertussen wat snoepen is cooler dan ergens een zware terreinmars te maken.

e-gezondheid: Zeker, maar sommige mensen hebben een aanleg voor zwaarlijvigheid. Er wordt gesproken van verschillende genen en meer recent van een verzadigingshormoon. Is dat niet de oorzaak van de zwaarlijvigheid?Paule Neyrat: Het is inderdaad zo dat verschillende genen een rol spelen bij de gewichtstoename. Bij inname van een gelijke hoeveelheid calorieën zullen sommige mensen dik worden en andere niet. Wat dat betreft, zijn we dus niet gelijk. Studies bij eeneiige (genetisch identieke) tweelingen hebben aangetoond dat ze concordant zijn wat hun gewicht en lichaamslengte betreft, ook als ze werden opgevoed in verschillende adoptiegezinnen. Als ze een neiging tot zwaarlijvigheid vertonen, komt dat van hun biologische ouders en niet van hun adoptieouders. Als ze dan te veel eten, zullen ze op dezelfde manier verzwaren, wat aantoont dat het antwoord van het lichaam op een vetrijke voeding genetisch bepaald is. Sommige mensen worden niet zwaarlijvig, andere zijn zeer gevoelig voor een calorierijkere voeding.De prehistorische mens at goed, hij had weinig tekorten. De perioden van schaarste en overvloed hebben zich voorgedaan in de jongere steentijd (het Neolithicum), toen de mensen zich meer zijn gaan vestigen en met de ontwikkeling van de landbouw. De mensen die het overleefden, konden zeker beter stockeren tijdens de "vette" perioden en konden zeker spaarzamer met hun energie omspringen in "magere" tijden. Daardoor hebben de “stockerende” genen aan belang gewonnen. En het is meer dan waarschijnlijk dat wij die genen hebben overgeërfd.Maar... 50 jaar geleden hadden we hetzelfde genetisch patrimonium. En toen was zwaarlijvigheid een minder groot probleem. Het is dus niet de fout van de genen, maar van de omgeving. De omgeving is in grote mate verantwoordelijk voor de huidige epidemie.

e-gezondheid: Terug naar de markt en de keuken is volgens u de beste oplossing. Is dat geen kwestie van levenswijze?Paule Neyrat: Het is hoofdzakelijk een kwestie van levenswijze, maar niet alleen van voeding. Terug naar de markt, zeer zeker, maar te voet! We zouden meer moeten wandelen, minstens 1 uur per dag. We moeten dus onze auto meer laten staan. Dat heeft heilzame effecten, niet alleen op het gewicht, maar ook op het cholesterolgehalte en andere leuke dingen, zoals blijkt uit vele studies. En op de koop toe gaan we dan de atmosfeer minder vervuilen.Driemaal per dag een evenwichtige maaltijd gebruiken, met voldoende brood als bron van trage koolhydraten (trage koolhydraten moeten de helft van de totale dagelijkse hoeveelheid calorieën uitmaken) is de sleutel van een evenwichtige voeding en dus een stabiel gewicht.Na een ontbijt met voldoende koolhydraten zal men geen honger meer hebben, men zal dan ook niet gaan snoepen of knabbelen (vetten en suikers) en men zal niet uitgehongerd thuiskomen en dan de koelkast plunderen.Industriële schotels zijn steeds te vettig en mogen dan ook maar uitzonderlijk worden genuttigd. Men verwijt vrouwen die uit gaan werken vaak dat ze niet meer koken. Ik denk dat dat niet juist is. Er zijn nog nooit zoveel tijdschriften en tv-programma's over koken geweest (en het zijn niet alleen mannen die ze kopen!).In feite is onze keuken te vettig. En opnieuw spelen de media daarin een rol. De media raden volop “goede vetten” aan, zoals olijfolie en cholesterolverlagende margarines. Ik zou eerder aanraden de biefstuk te bakken met wat witte wijn en er een eetlepel slagroom (20 g, met name 6 g vetten) aan toe te voegen om een goede saus te maken en er brood in te dopen eerder dan een gegrilde biefstuk met een slaatje te eten (die via olijfolie 10 tot 15 g vet levert) zonder brood!. Er is nog veel werk aan de winkel op het gebied van informatie over de voeding. Ook moeten we adolescenten en jonge vrouwen waarschuwen voor bizarre diëten waarmee men snel enkele kilo's kan vermageren. Die kilo's komen er onvermijdelijk terug bij en op de duur lopen ze zelfs een hoog risico om zwaarlijvig te worden. Maar hoe kunnen we dat doen? Misschien door echt intelligente preventiecampagnes.

e-gezondheid: Ook kinderen blijven niet gespaard. Welke raad zou u geven aan de moeders en vaders die zich zorgen maken over de gezondheid van hun kinderen?Paule Neyrat: Preventie moet reeds beginnen vanaf de prilste kinderjaren. Goede eetgewoonten zullen levenslang worden aangehouden. Een kind regelt zijn voeding spontaan op evenwichtige wijze. Als het geen honger meer heeft, stopt het met eten. We zijn immers perfect uitgerust om te eten volgens onze honger en niet méér. We beschikken over een netwerk van fysiologische, metabole en cerebrale gegevens dat onze eetlust stuurt. Maar we kunnen zeer vlug verleren ernaar te luisteren.Enkele basisprincipes:

  • Het eerste principe: een baby nooit dwingen zijn fles helemaal uit te drinken en een kind nooit dwingen zijn bord leeg te eten. Anders verstoort u die ingebouwde apparatuur zowel op fysiologisch als op psychologisch vlak. Het kind gaat eten zonder honger te hebben om mama of papa plezier te doen en het zal die slechte gewoonte houden. Het zal niet meer kunnen uitmaken wanneer het werkelijk honger heeft en wanneer niet. Dat is het geval bij heel wat zwaarlijvige mensen: ze eten zonder honger omdat ze reeds lang geen verzadigingsgevoel meer kennen.
  • Het tweede principe: 4 maaltijden (ontbijt, middagmaal, vieruurtje en avondmaal) op regelmatige tijdstippen en niet toelaten dat het kind om het even wat om op het even welk tijdstip snoept. Nochtans is dat een gewoonte die veel ouders aankweken, een gewoonte die zelfs wordt aangemoedigd door de mediatisatie van de producten.En dat eten buiten de maaltijden is zeer ongezond: die tussendoortjes bevatten te veel suiker en remmen de eetlust. Het kind heeft dan geen honger meer bij de maaltijd, maaltijd die nochtans de voedingsstoffen levert die het nodig heeft voor zijn groei en zijn gezondheid. IJzertekort komt veel voor bij kinderen en dat is steeds gepaard met een onevenwichtige voeding die te veel suikers en vetten bevat. Hetzelfde geldt voor gesuikerde dranken: een kind heeft water nodig, geen gesuikerde op smaak gebrachte waters die het voedingsevenwicht verstoren. Een gesuikerde drank of een gesuikerd product moeten een uitzondering blijven: een beloning, een feest.
  • Het derde principe: het kind gewoon maken te stappen zodra het kan lopen. Als ik een kind van 2 jaar in een buggy zie met een lolly of een chocoladebroodje in de hand, weet ik meteen dat dat kind kans loopt om zwaarlijvig te worden.De school bevindt zich zelden ver van de ouderlijke woning. Het kind moet er zo snel mogelijk te voet naartoe gaan. Zodra het kind er de leeftijd voor heeft, en dat kan zijn vanaf de leeftijd van 4 jaar, moet men ervoor zorgen dat het kind gaat sporten. Voor de televisie hangen met koekjes en cola is werkelijk uit den boze! Dat leidt gegarandeerd tot overgewicht. Ik verkies videospelletjes en de computer 100-maal boven de televisie: de kinderen zijn dan met hun handen bezig en kunnen niet tegelijkertijd eten!
Een kind dat beweegt en goede eetgewoonten heeft, wordt niet dik.
Gepubliceerd door Dr. Philippe Presles, bewerkt door Danielle Pickman op 15/10/2002 - 00h00
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Geen sterke botten zonder melk Geüpdatet op 25/11/2003 - 00h00

Het aantal botbreuken ligt drie maal hoger bij kinderen die geen melk drinken. Een reden om de trend van de frisdrankconsumptie bij de jeugd om te buigen: meer melk drinken is de boodschap.

Help, het ontbijt gaat verloren! Geüpdatet op 17/10/2006 - 00h00

Eén Belg op de vijf slaat zijn ontbijt regelmatig over. In de groep van de jongeren is het nog erger gesteld. Daar begint één op de drie aan de dag zonder te ontbijten. De traditie van het ontbijt is dus aan het verdwijnen. Er zijn nochtans goede red...

Kinderen en tieners: hoe voorkomt u dat ze te dik worden? Gepubliceerd op 02/11/2016 - 12h36

18 % van de jongeren in België is te dik; 4% is ronduit obees . Onze kinderen hebben almaar meer de neiging om te veel bij te komen . Hoe komt dat? En hoe kunt u voorkomen dat uw kind of tiener te dik wordt ? Misschien wordt het tijd om onze gewoonte...

Meer artikels