INTERVIEW: Zwaarlijvig: eerder slachtoffer dan schuldige!...

De Amerikanen komen in opstand tegen zwaarlijvigheid, Mac Donald wordt voor de rechtbank gedaagd. Maar tegelijkertijd blijven de Belgen de Amerikaanse gewoonten overnemen en wint zwaarlijvigheid ook bij ons terrein. De gezinskeuken wordt opgeofferd voor kant-en-klare gerechten die vaak veel te veel calorieën bevatten. Hoe ziet de toekomst eruit? We stellen de vraag aan Paule Neyrat, diëtiste.

Zwaarlijvigheid is reeds lang een plaag in de Verenigde Staten. Vele maatregelen (waaronder fiscale inbreng van de medische kosten om te vermageren!) en informatiecampagnes hebben weinig resultaat opgeleverd. Recent heeft President Bush de Amerikanen opgeroepen iets aan hun overgewicht te doen. Een groepering van zwaarlijvige personen heeft in de Verenigde Staten klacht ingediend tegen verschillende fastfoodketens. Daarmee blijkt eens te meer hoe actueel het probleem is. In Duitsland heeft een rechter enkele maanden geleden Mars en Coca-Cola aangevallen omdat hij die firma's verantwoordelijk houdt voor zijn diabetes (de rechter was niet mager!). Zijn verzoek werd afgewezen. Paule Neyrat vindt dat die processen, net zoals de processen tegen de sigarettenproducenten, vrij deerniswekkend zijn. “Ik sta daar niet achter, want daardoor wordt volgens mij de vrije wil genegeerd. Niemand is verplicht te roken, niemand is verplicht te veel te eten. Dat men een proces aanspant omdat men besmet werd met dioxine of asbest, tot daartoe, dat wist men niet. Maar als men te veel en ongezond eet, weet men zeer goed wat men doet. Dat is een persoonlijke keuze. Men zou zeggen dat die mensen obees zijn geworden “buiten hun wil”. Maar obesitas is geen nieuw gegeven in de Verenigde Staten. Reeds 30 jaar wordt Amerika vermeld als voorbeeld dat we niet zouden mogen volgen. En nu komen we in België tot dezelfde trieste vaststelling. De rijke Westerse landen werden het eerst door de epidemie getroffen. Maar nu breidt de epidemie zich ook uit naar de vroegere ontwikkelingslanden. De frequentie van obesitas neemt toe naarmate het economisch niveau toeneemt, en daarbij worden vooral de armste klassen getroffen.”

e-gezondheid: Zwaarlijvigheid wordt een plaag met alle gevolgen van dien (suikerziekte, hartziekten, enz.). Hoe is het zover kunnen komen?Paule Neyrat: Het is zover kunnen komen omdat we stilaan de slechte Amerikaanse gewoonte hebben overgenomen: een onevenwichtige voeding met te veel vetten (lipiden) en alsmaar minder lichaamsbeweging. De combinatie van die twee leidt onvermijdelijk tot overgewicht.Zwaarlijvigheid en de gevolgen ervan, zoals hart- en vaatziekten, suikerziekte (diabetes) en hoge bloeddruk, zijn “beschavingsziekten”. Eigenlijk is dat een goede definitie.We leven in een consumptiemaatschappij die vele voordelen biedt in termen van levenscomfort, maar we betalen er de prijs voor. Het is aangenaam als het warm is, als er overal klimaatregeling is (ook in de auto) als we ons snel van het ene punt naar het andere kunnen verplaatsen zonder moe te worden en als we ons thuis voor de tv kunnen verstrooien. Het werk wordt alsmaar meer geautomatiseerd. Dat heeft echter tot gevolg dat het gemiddelde energieverbruik afneemt, want alles, werkelijk alles leidt tot een verminderd calorieverbruik.Resultaat? Als men geeft om zijn gezondheid, moet men lichaamsbeweging nemen om calorieën te verbruiken. En vaak moet men er zelfs voor betalen als men dat doet in een sportclub! Men geeft geld uit om te steppen of om een loopband te lopen, terwijl men de lift neemt in plaats van de trap en de auto om brood te gaan halen... De logica daarvan is totaal zoek.Tegelijkertijd is alles rondom ons zo georganiseerd dat we zoveel mogelijk en zo vaak mogelijk eten. De voeding is werkelijk geïndustrialiseerd: daarmee trap ik open deuren in. Maar dat is één van de belangrijkste oorzaken van de epidemie. We leven in een markteconomie en we kunnen de voedingsindustrie niet verwijten dat ze haar werk doet. Ze stelt allerlei aanlokkelijke en praktische producten voor en ze doen dat op grond van marketingstudies die hebben aangetoond dat die producten voldoen aan de verwachtingen van de consumenten.Dat is bijv. het geval met de "snacks" die men alsmaar meer vindt. Overal vindt men nu automaten, in de bedrijven, in de metrostations... Tien jaar geleden konden we die nog op één hand tellen.Alle industriëlen, kleine en grote, zelfs diegene die een dienst voeding hebben en diëtisten tewerk stellen, weten dat snoepen het voedingsevenwicht verstoort en resulteert in een overconsumptie van vetten en suikers. Maar dat weerhoudt hen er niet van die producten op de markt te brengen en te investeren in publiciteit om nog meer te verkopen.Volgens de marketingmensen evolueert onze maatschappij alsmaar meer naar zwerversgedrag: we willen overal en op elk ogenblik kunnen eten en drinken. Willen we dat werkelijk of wordt dat gedrag gecreëerd door de marketing? De industriëlen hebben aan ethiek geen boodschap: het is niet hun job de gezondheid te beschermen; het is hun job te fabriceren, te verkopen en geld te verdienen. We zitten dus gevangen in een tang: we bewegen alsmaar minder en eten alsmaar meer. En we hebben het zo zelfs naar onze zin! Naar tv kijken en ondertussen wat snoepen is cooler dan ergens een zware terreinmars te maken.

Artikel gepubliceerd door Dr. Philippe Presles, bewerkt door Danielle Pickman op 15/10/2002