Interview: Alcohol op het werk, een 'sociaal geneesmiddel'?

We overgieten ons sociaal leven graag met alcohol, en ook op het werk zijn we er niet vies van. Helaas wordt het alcoholrisico op het werk - nog altijd een echt taboe - in de meeste gevallen slecht beheerst. We hadden hierover een gesprek met Jean-Paul Jeannin, die een boek schreef over dit thema.

• e-gezondheid: Alcoholverbruik loopt als een rode draad door ons sociaal leven. Hoe zit het precies met alcoholverbruik op het werk?
• Alcohol dient vaak als 'sociaal geneesmiddel' om fysieke of psychische problemen op het werk te verwerken of het 'werkleed' te verzachten. Het gebruik ervan is al dan niet pathologisch.
• e-gezondheid: Bedrijven kunnen blijkbaar niet of slecht omgaan met het alcoholrisico op het werk. In welke zin en waarom?
• e-gezondheid: Welke oplossingen beveelt u aan?

e-gezondheid: Alcoholverbruik loopt als een rode draad door ons sociaal leven. Hoe zit het precies met alcoholverbruik op het werk?

Jean-Paul Jeannin: Alle werknemers hebben nood aan momenten van gezellig samenzijn en dingen delen. Dat is één van de voorwaarden om vlot te kunnen samenleven, maar ook om te kunnen produceren, uiteindelijk toch het hoofddoel van de onderneming. Onze cultuur heeft om aloude redenen (klimatologische en geografische, maar vooral sociale, economische, culturele, religieuze en symbolische) haar socialiteit en collectiviteit gestructureerd rond alcohol, al dan niet met eten erbij. Alles staat of valt met alcohol en soms door alcohol. Een ceremonie (uitreiking van een medaille, pensionering), maar ook feestmomenten en sympathiebetuigingen op het werk (verjaardag, huwelijksaankondiging, geboorte, ...) zijn niet meer denkbaar zonder een glas in de hand. Elk bedrijf vult die momenten op zijn eigen manier in, en ze zijn slechts de weergave van onze feestgewoonten, of die nu beleefd worden door volwassenen (rijkelijk overgoten gastronomische of feestmaaltijd) of door tieners (fuiven met dronken toestanden en met een combinatie van alcohol, cannabis en XTC of andere). Toch wil ik erop wijzen dat het gebruik van alcohol op het werk...

gegiste dranken (die wettelijk mogen worden genuttigd tijdens de maaltijden),
tal van officiële of officieuze drinks (onwettig volgens de arbeidscode),
clandestiene bars,
individueel drinken 'in de duik', ...tal van andere verborgen (en vaak onbewuste) functies heeft dan feesten. Drinken in groep is een uiting van (of een reden om) gezellig samenzijn, maar naast deze sociale en culturele consensus wordt er vaak gedronken op het werk (zonder dat de consument zich daarvan bewust is):
om een euforisch gevoel te krijgen wanneer er moet worden gewerkt in een onaangename sfeer,
om zijn angst te verdrijven (bij stress, spanningen, psychische overbelasting, conflicten, ...),
om te ontremmen (communicatie, transgressie, ....).

Alcohol dient vaak als 'sociaal geneesmiddel' om fysieke of psychische problemen op het werk te verwerken of het 'werkleed' te verzachten. Het gebruik ervan is al dan niet pathologisch.

Verder kan alcohol gebruikt worden als:

• managementmethode (beloning), als compensatie van gebrekkige communicatie (drinks of zakenlunches dienen dan als uitlaatklep),
verkoop- of onderhandelingstechniek (bij het sluiten van contracten),
enz.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache op 12/08/2003