Wat weet u over nervositeit ?

Nervositeit, stress en angst zijn alledaagse verschijnselen. Te grote spanningen in iemands innerlijk kunnen op duizend en één manieren naar voren komen en de meest voorkomende zijn wel nervositeit en angst

Inleiding

Men kan een vaag opgejaagd gevoel hebben. Men kan zich diep eenzaam voelen of men kan bang zijn voor omgaan met andere mensen.
Men kan gauw ruzie hebben of niet met de kinderen kunnen praten. Men leeft langs zijn partner heen. Men kan te erg blozen, zweten, moeilijkheden hebben met de ademhaling, de maag, de rug of veel last hebben van hoofdpijn, hartkloppingen, enzovoort.

Nervositeit en stress worden door velen als synoniem beschouwd, hoewel er verschillen in de toepassing van de termen en de verschijnselen aangetoond kunnen worden.
Het begrip stress is in ons taalgebied zo ingeburgerd, dat we het meer gebruiken dan het Nederlandse woord spanning. Stress laat zich niet makkelijk omschrijven. Oververmoeid? Prikkelbaar? Zorgen? Lichamelijk zwak? Slapeloosheid? Nergens zin in? Huilbuien? Woedeaanvallen? Het heeft er allemaal mee te maken.

Men heeft in dit verband een algemene definitie voorgesteld en verstaat dan onder stress: als er zodanige inwerkingen zijn op ons lichaam, van buiten af, maar ook van binnen uit, dat er een bedreiging bestaat van ons psychologisch evenwicht en de aanpassing aan de omgeving.

Nervositeit en stress worden tegenwoordig ook genoemd als hartrisicofactor. Hoewel plotseling optredende belangrijke stress een hartinfarct kan veroorzaken bij iemand die reeds een vernauwing van de kransslagaders heeft, is nog steeds niet helemaal duidelijk welke bijdrage stress levert aan het ontstaan van de ziekelijke veranderingen in de kransslagaders, welke de grondslag vormen voor beklemming op de borst (angina pectoris) en een hartinfarct.

Bronnen van nervositeit

Nervositeit en stress kunnen in alle beroepen optreden. Natuurlijk is het zo dat in het ene beroep de kans op stress groter is dan in het andere, maar feit is: iedereen kan door stress overvallen worden.
Stress en nervositeit treden niet alleen op als het heel erg druk is op het werk. Ook als het heel rustig is kan stress om de hoek komen kijken.

Of als het werk eentonig is. Een productiemedewerker die dag-in-dag-uit aan de lopende band staat, kan zeker stress 'oplopen'.
Uit onderzoek blijkt dat de combinatie van veeleisend werk zonder veel eigen invloed slopend is. Ook buschauffeurs lopen grote kans in de stress te schieten. Oorzaken: vandalisme, agressie, krappe tijdschema's.
Stress ontstaat vaak doordat werknemers te veel moeten doen in te weinig tijd. Ook ontstaat stress bij mensen die werk doen dat onder het niveau ligt waarvoor zij zijn opgeleid.

Een uitgebreide enquête heeft uitgewezen dat van de Nederlanders
57 procent denkt dat stress een hartaanval kan veroorzaken. Hartspecialisten denken daar heel anders over. Van hen meent 39 procent dat er bewijzen zijn dat stress kan leiden tot een hartaanval.
Eenvijfde van de bevolking zegt aan sterke spanningen bloot te staan. Vrouwen (26 procent) geven aan veel vaker last van stress te hebben dan mannen (18 procent).

Op het werk geven het gevoel van machteloosheid (31 procent), de relatie met collega's (22 procent) en gebrek aan waardering (22 procent) aanleiding tot stress. Mensen met stress gaan in eerste instantie naar de huisarts (40 procent), anderen zoeken steun bij de partner (24 procent) en bij de familie (8 procent).
De resultaten van een onderzoek bij een aselecte steekproef onder 916 Nederlanders, uitgevoerd door het Instituut voor Sociale Communicatie en Marktonderzoek, zijn samengevat in een viertal tabellen.

De getallen liegen er niet om; er is nogal wat verschil van mening tussen de gewone man en de medische deskundige. Hartspecialisten blijken hun twijfels te hebben over de rol van stress bij hart- en vaatziekten. Dit ligt ten dele aan het feit dat spanningen moeilijk meetbaar zijn en dat het hier om zeer individuele ervaringen gaat.

A-gedrag en B-gedrag

Op basis van bepaalde gedragspatronen heeft men volwassenen wel ingedeeld in A- en B-typen. Bij een verhoogd ziekterisico op basis van nervositeit of stress gaat het bij de man of vrouw met de type-A-structuur om:

• iemand die altijd haast heeft;

• die bepaalde woorden nadrukkelijk uitspreekt (ook als dat helemaal niet hoeft);

• die geneigd is agressief of zelfs vijandig te reageren;

• die er constant op uit is twee of meer dingen tegelijk te denken en te doen;

• die ongeduldig wordt over de traagheid waarmee dingen verlopen;

• die probeert steeds meer dingen te doen in steeds minder tijd.

Het type-A-gedrag wordt dus gekenmerkt door persoonlijkheidstrekken als competitie, ambitie, agressiviteit, gedrevenheid en het gevoel steeds onder druk van de tijd te staan. Op zichzelf zijn dit vrij normale trekken.
Mensen met een type-A-gedrag bezitten deze eigenschappen echter in overdreven mate. Hij of zij laat zich zien als iemand die zeer gedreven is om goede prestaties te leveren en de dingen voor elkaar te krijgen, maar daarbij altijd een gevecht te leveren heeft tegen de klok en tegen andere mensen die barrières voor hem of haar opwerpen.

Het type-A-gedrag ontstaat uit een samenspel van uiterlijke omstandigheden en factoren van binnen uit. Dat patroon ontwikkelt zich alleen wanneer zich bepaalde uitdagingen in de werksfeer of elders voordoen. Het verdwijnt of komt niet tot ontwikkeling in een rustige omgeving. Het ontstaat alleen bij personen die voor deze uitdagingen gevoelig zijn.

Stress is niet makkelijk de kop in te drukken. Wie door stress 'overmand' is heeft niet altijd de puf er direct de schouders onder te zetten. Toch is het beter het probleem bij de kop te pakken. Kijk samen met de chef en met de bedrijfsarts of het werk anders kan.
Maar pak de zaak ook privé aan. Doe de dingen die je altijd had willen doen. Ga sporten, luister of kijk naar je favoriete sport, duik in een boek, maak lange wandelingen, praat over het stressprobleem met familie. Het is funest om de dingen af te wachten en voor de tv te gaan hangen.

Stress is niet altijd te vermijden. Soms is het er voor je het weet. En het duurt wel even eer het weer verdwenen is. Ontspanning is belangrijk, niet alleen na, maar ook onder werktijd. Een goede afwisseling tussen energie-gevend en energie-kostend werk zorgt dat lichaam en geest optimaal kunnen functioneren.

10/04/2003
Medica Press

• Stuur dit artikel naar een vriend
• Print dit artikel
• Schrijf je in op de nieuwsbrief