HST in opspraak?

De relatieve risico's van een hormonale substitutietherapie (HST) van de menopauze worden al jarenlang geminimaliseerd. Welnu, de resultaten van de HERS-studie, de vroegtijdige stopzetting van de Women's Health Initiative-studie en de sterke mediatisering ervan hebben het effect gehad van een donderslag. Daarom lijkt het vandaag van het grootste belang uitleg te geven en de patiëntes gerust te stellen.

• HST biedt geen bescherming tegen coronair lijden
• Vroegtijdige stopzetting van de Women's Health Initiative-studie
• Balans
• Het hoofd koel houden!

HST biedt geen bescherming tegen coronair lijden

Jarenlang hebben talrijke studies laten uitschijnen dat HST een beschermend effect heeft op het hart. HST werd dan ook voorgeschreven ter preventie van coronair lijden bij gemenopauzeerde vrouwen. Om na te gaan of HST inderdaad cardiovasculaire accidenten voorkomt (zgn. secundaire preventie), werd de HERS-studie (Heart and Estrogen/progestin Replacement Study) op touw gezet.De studie werd uitgevoerd bij meer dan 2.700 gemenopauzeerde vrouwen die reeds een cardiovasculaire verwikkeling hadden doorgemaakt en die gedurende 7 jaar werden gevolgd. De resultaten tonen aan dat HST het hart niet méér beschermt dan placebo (of neppil). Integendeel, de kans op een hartinfarct stijgt tijdens het eerste jaar van de behandeling en neemt nadien af.

HST is dus niet meer gerechtvaardigd in de primaire preventie van coronair lijden!

Ook andere geanalyseerde parameters wijzen niet op een positief effect: de kans op veneuze trombo-embolie en galstenen stijgt. Enkel de kans op kanker of breuken is vergelijkbaar onder placebo en HST.Deze resultaten doen geen afbreuk aan de gunstige effecten van HST op het ogenblik van de menopauze, maar HST kan dus niet meer worden beschouwd als een behandeling die alle ziekten bij gemenopauzeerde vrouwen kan voorkomen.

Vroegtijdige stopzetting van de Women's Health Initiative-studie

De National Health Institutes in de Verenigde Staten hebben een grootschalige studie opgezet om de risico-batenverhouding van HST te evalueren. Het Women's Health Initiative (WHI) vergeleek de effecten van HST en placebo bij gezonde gemenopauzeerde vrouwen zonder bepaalde cardiovasculaire risico's. Meer dan 16.000 vrouwen hebben aan de studie deelgenomen. De studie werd gestart in 2000 en zou normaal eindigen in 2005. De coördinerende artsen vonden echter dat de tussentijdse resultaten duidelijk genoeg waren en de studie werd dan ook met veel heisa stopgezet. De preliminaire gegevens werden gepubliceerd en op grote schaal gemediatiseerd. De cijfers zijn inderdaad indrukwekkend. Maar als we ze van dichterbij bekijken, blijven de verschillen globaal genomen matig. Men kan zeggen dat HST meer bijwerkingen veroorzaakt en dat de gunstige effecten ervan niet opwegen tegen de risico's voor de gezondheid.In vergelijking met placebo verhoogt HST het relatieve risico van invasieve borstkanker met 26%. Het aantal vrouwen dat borstkanker ontwikkelde gedurende één jaar HST, bedroeg 38 per 10.000 onder HST tegen 30 per 10.000 onder placebo.Het risico van een coronair accident neemt toe met 37 accidenten per 10.000 patiëntes onder HST gedurende één jaar tegen 30 accidenten onder placebo (neppil). Het aantal trombo-embolische accidenten verdubbelt jaarlijks, nl. van 16 onder placebo tot 34 per 10.000 patiëntes onder HST. Het risico van dijbeenfracturen vermindert aangezien jaarlijks slechts 5 patiëntes per 10.000 behandelde vrouwen het slachtoffer worden van een dergelijke fractuur tegen 15 patiëntes onder placebo. Hetzelfde geldt voor colonkanker (kanker van de dikke darm): 10 gevallen onder HST tegen 16 per 10.000 patiëntes onder placebo. De incidentie van andere kankers blijft ongewijzigd (endometrium [of slijmvlies dat de baarmoederholte bekleedt], longen, enz.).

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste op 06/08/2002

Bronnen: Grady D. et coll., JAMA, 288 (1) : 49-57, 2002. Hulley S. et coll., JAMA, 288 (1) : 58-66, 2002. Petitti D.B., JAMA, 288 (1) : 99-101, 2002. Writing Group fro the Women's Health Initiative Investigators. Risks and benefits of estrogen plus progestin in healthy postmenopausal women. Principal results from the Women's Health Initiative Randomized Controlled Trial. JAMA 2002 ; 288.