Hoofdpijn: wat u erover moet weten

Behandeling

Er is waarschijnlijk geen ziektebeeld waarbij zoveel verschillende typen behandelingen worden uitgeprobeerd als gewone hoofdpijn en migraine. Meestal maakt de arts of de patiënt zelf een keuze uit:- behandeling met geneesmiddelen;- psychotherapie;- fysiotherapie;- zelfmedicatie en leefregels.Gewone hoofdpijn reageert in de meeste gevallen goed op een van de klassieke pijnstillers waarin salicylacetylzuur, paracetamol of ibuprofen verwerkt is. Migraine wordt meestal - zij het met wisselend succes - behandeld met een van de specifieke middelen die tegen migraine ontwikkeld zijn.Een nieuwe reeks geneesmiddelen voor migraine is ontwikkeld op basis van verschijnselen die gevonden werden tijdens een migraine-aanval. Zo is gebleken dat bij een migraine-aanval in bepaalde gebieden van het hoofd, de grote slagaders (en soms ook de aders) zich verwijden, terwijl de haarvaten zich daarentegen vernauwen.De gevolgen zijn snel merkbaar. Het volume van de grote bloedvaten vermeerdert, dat van de kleine vaten vermindert en er ontstaat een soort 'opstopping' in het bloedverkeer. De spieren en vaak ook het hersenweefsel krijgen minder zuurstof en de afvalstoffen kunnen niet voldoende afgevoerd worden.Gedetailleerder onderzoek heeft uitgewezen dat bepaalde chemische stoffen (neurotransmitters) hierbij ook een rol spelen. Men neemt aan dat de pijn bij ernstige vormen van hoofdpijn (vooral migraine) mede wordt veroorzaakt door een gevoeliger worden van de pijnzintuigjes in de wand van de bloedvaten. Hierdoor ontstaat een verlaging van de pijndrempel, die enige tijd kan aanhouden.Het proces van gevoeliger worden wordt veroorzaakt door stoffen die zich in het bloed bevinden, zoals serotonine. Deze substantie (die ook door bepaalde groepen zenuwcellen in de hersenen wordt geproduceerd) heeft een vaatvernauwende werking op de bloedvaten buiten de schedel, waardoor de haarvaten zich verwijden. Een aantal nieuw ontwikkelde geneesmiddelen grijpt dan ook in dit mechanisme in.Daar niet zelden psychische problemen aan ernstige hoofdpijn ten grondslag liggen, kan men zich tot een van de instituten voor ambulante eerstelijnsgezondheidszorg wenden voor een behandeling.Fysiotherapie vindt daarom veel toepassing omdat daarmee de vaak aanwezige verhoogde spierspanning bestreden kan worden. Behandeling van de nek- en/of hoofdspieren geeft vaak een snelle verlichting van de hoofdpijnklachten. PsychotherapieEvenmin als er slechts één oorzaak is voor migraine of hoofdpijn, is er ook niet één behandelingsmethode. De meeste klachten met betrekking tot migraine en hoofdpijn kan men als normaal beschouwen, in die zin dat ze weinig ernstig zijn, niet lang duren en geen bijzondere therapie behoeven. Psychotherapie bestaat voornamelijk uit gesprekken waarin de therapeut volgens omschreven wetenschappelijke methoden probeert storende conflicten, gevoelens en gedragingen dusdanig te bewerken dat de cliënt ze kan verminderen of opheffen. Afhankelijk Uan de aard en de ernst van de aandoening wordt een aantal therapievormen toegepast. Ontdekkende therapieënIn deze vormen van psychotherapie gaat het erom dat de hoofdpijnlijder iets 'ontdekt' in plaats van 'bedekt', namelijk de storende emotionele conflicten, angsten en ook de manier van doen, die vaak hun wortels hebben in de vroege jeugd en nu oorzaak zijn van de klachten.Deze onbewuste conflicten duiken steeds opnieuw in allerlei vormen op. Ontdekken betekent dat men zich in de therapie van deze storende en zich herhalende patronen bewust wordt en dat men gaandeweg kan ervaren en inzien dat men niet op dezelfde manier hoeft te leven als men tot nu toe heeft gedaan. GedragstherapieMet gedragstherapie wordt bedoeld dat men zich in de therapie voornamelijk met gedragsproblemen bezighoudt: storend gedrag dat als 'te veel' wordt ervaren (bijvoorbeeld te veel ruzie maken), of storend gedrag dat als 'te weinig' wordt ervaren (bijvoorbeeld te weinig van je afbijten). Meestal wordt eerst een tijd gesproken over wat zich aan concrete problemen voordoet; vervolgens bepaalt men samen met de therapeut waaraan gewerkt zal worden. Als iemand bijvoorbeeld een aantal dingen niet durft, wordt bekeken in welke situaties dit voorkomt en wordt hiervoor een oefenschema opgesteld voor een beperkte periode.Er zal vrijwel altijd een of andere vorm van oefenen aan te pas komen. Zo wordt er aan heel concrete zaken gewerkt, meestal een- of tweemaal per week, gedurende drie kwartier. Op allerlei momenten zijn evaluaties in het systeem ingebouwd. Partner-relatietherapie en gezinstherapiePartner-relatietherapie kan aangewezen zijn wanneer problemen voortkomen uit of inwerken op de relatie tussen twee partners. Het is een vorm van therapie waaraan beide partners deelnemen, met de bedoeling dat zij gezamenlijk verduidelijking en oplossing van hun problemen zoeken.Het kan voorkomen dat niet alleen de relatie tussen twee partners aanleiding geeft tot problemen of een conflict, maar ook dat de kinderen bij de problemen betrokken zijn. In dat geval kan gezinstherapie aangewezen zijn, waarbij dan het hele gezin aan de behandeling deelneemt. FysiotherapieZowel massage, oefeningen, als ook de toepassing van apparatuur kunnen pijnverlichting geven bij aanvallen van ernstige hoofdpijn. MassageHoe heftiger de pijnaanvallen, des te geringer moeten de massageprikkels zijn die men toepast. Massage kan worden gegeven in de vorm van klassieke massage, maar ook bindweefselmassage, drukpuntmassage of periostmassage is gebleken in vele gevallen pijnstillend te werken.Met klassieke massagemethoden tracht men ontspanning van de gespannen spieren te bewerkstelligen. Daarnaast neemt door de massage de bloedddoorstroming van de spieren toe. Met massagehandgrepen behandelt de fysiotherapeut de schoudergordel, nek en rug. Ook aangezichtsmassage en huidverschuivingen op de gehele schedel bevorderen de bloedtoevoer en kunnen ontspanning geven.Bindweefselmassage heeft vaak een gunstig effect. Door deze methode wordt de verschuifbaarheid van de huidlagen verbeterd en worden verharde weefselstructuren zachter gemaakt, waardoor een betere doorbloeding plaatsvindt en vooral een normalisering van de spierspanning.Met periostmassage behandelt men bepaalde punten van het botvlies of periost. Ook met deze methode wordt de bloedcirculatie bevorderd en kan verlaging van de verhoogde spierspanning bereikt worden. OefentherapieOm de bewegingsarmoede van de hoofdpijn- of migrainepatiënt te bestrijden en de algehele conditie te verbeteren, zal de fysiotherapeut bewegingstherapie toepassen. Vaak begint hij met houdingsoefeningen om de patiënt een goede houding aan te leren. Bij veel patiënten vindt de pijnklacht zijn oorsprong in een chronische gespannenheid, waarvoor vooral ontspanningsoefeningen nuttig kunnen zijn.Warmte en elektrotherapieIndien de hoofdpijn een gevolg is van ontstekingsprocessen, bijvoorbeeld van de bijholten, dan kan toediening van warmte gunstig werken.Ook kan in bepaalde gevallen elektrische prikkeling van de spieren of van het sympathische deel van het autonome zenuwstelsel een gunstig effect hebben op de pijn.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Hersenen, Zenuwen, Geheugen, Geestesgesteldheid, Slaap