Het verband tussen borstkanker en gewichtstoename

Uit statistieken blijkt dat vrouwen die borstkanker hebben gehad het daaropvolgende jaar gemiddeld 2,5 tot 4 kilo bijkomen. Die gewichtstoename is te verklaren, maar voor sommige kankerpatiënten is het van groot belang dat ze hun BMI stabiel houden om hun prognose niet te verslechteren. Tekst en uitleg door dr. David Elia*.

• Wat is het verband tussen borstkanker en gewichtstoename?
• Wat zijn de oorzaken van die gewichtstoename na kanker?
• Zorgt die gewichtstoename voor een slechtere prognose bij kanker?
• Wat zijn de huidige aanbevelingen?

Wat is het verband tussen borstkanker en gewichtstoename?

Dr. David Elia: Almaar meer kankerpatiënten blijven in leven, en dat is zeker het geval bij borstkanker. Momenteel is 75 tot 80% van de vrouwen een jaar na de diagnose nog in leven en wordt de draad van het leven geleidelijk aan weer opgenomen. Een van de problemen die na borstkanker optreden is een toename van het gewicht. Die ligt gemiddeld op 2,5 tot 4 kg in één jaar, bij vrouwen die chemotherapie hebben gekregen ligt het cijfer nog hoger(1). Bij sommige vrouwen loopt die gewichtstoename op tot 12 kilo. De vraag is nu of afvallen een gunstig effect heeft als het om preventie van kankerrecidieven gaat. De ziekte is op zich al een beproeving; als een patiënt bovendien nog eens een gevecht moet leveren om haar gewicht onder controle te krijgen, moet het wel de moeite waard zijn.

Wat zijn de oorzaken van die gewichtstoename na kanker?

Dr. David Elia: De chemotherapie is een factor die gewichtstoename in de hand werkt. Dat komt omdat deze therapie de vetmassa doet stijgen en de vetvrije massa doet dalen. Daarnaast kunnen de stress en de angst die de kanker en de behandeling teweeg brengen tot veranderingen in de eetgewoonten en zo ook tot overgewicht leiden. Vermoeidheid en depressiviteit, allebei haast onvermijdelijk bij kanker, gaan logischerwijze samen met een verminderde lichamelijke activiteit. En tot slot veroorzaken de ondersteunende hormoontherapie (de anti-aromatase) - die tot verschillende jaren na de operatie wordt toegediend -, de chemotherapie en/of de radiotherapie zware vermoeidheid en gewrichtsklachten die niet meteen aanzetten tot lichamelijke activiteit en die daardoor ook gemakkelijk leiden tot gewichtstoename.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste op 12/11/2008

Bronnen: 1: Journal of Clinical Oncology, 2001; 2: Journal of Clinical Oncology, 2002.