Gezichtstransplantatie: medische en ethische aspecten

De recente gezichtstransplantatie kreeg enorm veel media-aandacht die nog versterkt werd door allerlei polemieken. Waarom? Wat waren de medische obstakels? Welke ethische problemen rijzen er? Een kritische kijk op deze wereldprimeur…

Deze eerste gedeeltelijke gezichtstransplantatie ter wereld werd uitgevoerd bij een 38-jarige vrouw die zwaar gebeten was door haar hond. De ingreep was geslaagd en kreeg een grote mediaweerklank. Toch beschuldigden sommigen de chirurgen van overhaast handelen. Die konden echter rekenen op een samenloop van gunstige omstandigheden: een vrouw die zwaar verminkt was door een ongeval, een deskundig medisch team voor een dergelijke ingreep en een donor met compatibele immunologische, anatomische en esthetische kenmerken. De eindbeslissing lag echter bij de patiënte, ongeacht de uitdagingen en aarzelingen (risico's van de ingreep / risico's als er niet ingegrepen werd). Het is ook overduidelijk dat de noodzaak om een snelle oplossing te vinden vóór de patiënte blijvende letsels zou overhouden, de beslissing bespoedigde. Ethisch gezien lijkt de transplantatie geen bijzondere problemen te stellen. Ze werd uitgevoerd door een bekwaam team, er waren geen therapeutische alternatieven en de patiënte werd goed geïnformeerd. Het enig mogelijke probleem was de psychologische afwijzing van haar "nieuwe gezicht". Dat risico is echter bij alle soorten transplantaties (prothese, hand, borst, nier enz.) hetzelfde. Of de persoon in kwestie zijn nieuwe orgaan of lichaamsdeel aanvaardt, hangt meestal af van hoe gemotiveerd hij was voor de ingreep, de manier waarop hij de transplantatie beleefde en van de reacties van de omgeving. Voor we mogen spreken van een aanzienlijke medische vooruitgang, moeten er nog twee kritieke hinderpalen genomen worden. Eén: de patiënt mag het transplantaat niet afstoten en moet het immunologisch goed verdragen. Dankzij de bijzonder doeltreffende immunosuppressiva duurt de kritiekste periode drie tot vier weken. Twee: de weefselgenezing, die onder meer het zenuwherstel omvat en waarvan het succes pas vaststaat na ongeveer één jaar.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, bewerkt door C. De Kock, gezondheidsjournaliste op 27/12/2005

Bronnen: Le Quotidien du médecin, 13 december 2005.