Gewrichten

Gewrichten van top tot teen

SchedelgewrichtenHet eerste beweeglijke gewricht dat men boven aan het skelet beginnend aantreft, is de onderkaak. Deze is uit twee delen opgebouwd een linker en een rechter en scharniert aan weerszijden in een holte van het slaapbeen. Naast de op- en neergaande beweging van de kaak (dichtdoen en openen van de mond) kan de onderkaak nog vrij veel in zijwaartse richting bewegen, wat nuttig is bij het kauwen.Aan de achterkant van de schedel bezit het achterhoofdsbeen gewrichtsvlakjes die aansluiten op de eerste halswervel of schedeldrager (atlas) waardoor de schedel voorover en achterover kan bewegen (ja-knikken). Men zou dit een schuif-kantelgewricht kunnen noemen. Gewrichten van de wervelkolomDe tweede halswervel of draaier stelt de schedel samen met de atlas in staat in het horizontale vlak bijna een halve cirkel rond te draaien (nee-schudden) door middel van een tand op de draaier en een gat in de atlas. De volgende vijf halswervels zijn y´an ongeveer gelijke grootte en onderling vrij beweeglijk verbonden. Daaronder volgen twaalf geleidelijk in grootte toenemende borstwervels. Deze hebben tussen wervellichaam en wervelboog telkens twee gewrichtsvlakjes voor de aanhechting van de ribben. Door hun gebogen vorm zorgen zij echter toch bij kanteling voor een sterke verruiming van de borstkas.Na de borstwervels volgen vijf lendenwervels, eveneens weer geleidelijk iets in grootte toenemend en gezamenlijk de onderste boog van de wervelkolom vormend. Dit deel van de wervelkolom moet grote krachten kunnen verwerken.Aansluitend op de onderste lendenwervel volgt een samengesteld botstuk, bestaande uit vijf samengegroeide zogenoemde heiligbeenwervels, dat in totaal een van boven breed en naar onderen toe puntig uitlopend steunpunt is dat aan de zijkanten verbonden is met de heupbeenderen. De punt van het heiligbeen loopt over in het stuitbeentje dat een overblijfsel is van de vroegere staartwervels. Schoudergordel en armDe verbinding van de romp met de ledematen wordt gevormd door de schoudergordel voor de armen en de bekkengordel voor de benen. De armen zijn bij de mens voornamelijk grijporganen en daarom is een zeer grote beweeglijkheid vereist. De schoudergordel bestaat uit de beide schouderbladen en sleutelbeenderen.Het schouderblad zit alleen vast aan het sleutelbeen, verder is het vrij beweeglijk, dat wil zeggen binnen de ruimte die de eraan verbonden spieren toestaan. Ook het sleutelbeen bezit een grote beweeglijkheid. Het is alleen scharnierend verbonden met het bovenste deel van het borstbeen. Dat in dit geval bijzonder hoge eisen worden gesteld aan de gewrichtskapsels en de spieren van de schoudergordel is duidelijk. Hiertoe heeft het schouderblad een grote kam voor de aanhechting van een aantal spieren.Bekkengordel en benenDe benen zijn voor de rechtopgaande mens een bijzonder steunorgaan. De zogenoemde bekkenring wordt gevormd door de twee heupbeenderen en het weinig beweeglijk daarmee verbonden heiligbeen. Op de plaats van vergroeiing van de samenstellende botstukken ligt aan weerszijden een gewrichtskom voor de kop van de dijbenen.Aan de voorzijde bevindt zich tussen de beide heupbeenderen nog het schaambeen. De schaambeenderen zijn via de symfyse-kraakbeenschijf met elkaar verbonden. Aan het einde van de zwangerschap wordt de verbinding losser, waardoor het 'baringskanaal' wijder wordt (men spreekt van symphysiolyse).Onderarm en onderbeen bestaan beide uit twee botstukken die draaiende gewrichten aan de bovenzijde hebben en aan de onderzijde aansluiten op de handen respectievelijk de voeten.

Gevolgen van letsels

De gewrichten spelen in het doen en laten van de mens een uitermate grote rol die pas duidelijk wordt door ziekelijke aandoeningen of een breuk waardoor de werking van een gewricht ernstig verstoord is.Bij het optreden van een breuk of ander letsel aan gewrichten, welke leidt tot bloeduitstorting, beschadiging van het kraakbeen, scheuren van bindweefselbanden en kapselvezels, kan een blijvende verminking van het gewricht het gevolg zijn.Herstel van kraakbeenbeschadigingen of scheuren van de banden is slechts zelden volledig, ook niet bij operatief ingrijpen of door middel van een rustkuur. Ook stofwisselingsstoornissen kunnen allerlei veranderingen in de gewrichten doen optreden (jicht, ontkalkingsaandoeningen, botverweking, enzovoort).Geen oudere ontkomt op den duur aan ontkalking van de botten. Maar ondanks dat ontkalkingsproces blijven de botten hun steun aan het lichaam geven en maken het mogelijk vloeiende, schijnbaar moeiteloze bewegingen te maken. Zij doen dit zo onopgemerkt dat we slechts aan onze botten en gewrichten worden herinnerd als er iets niet in de haak is.De gewrichten kunnen ontstoken en gezwollen raken, wat kan leiden tot de pijnlijke jicht. Gewone slijtage van het kraakbeen, speciaal in de gewrichten die een groot gewicht moet torsen, kan een soort reuma veroorzaken die we veel bij ouderen vinden.Een deel van een van de kraakbeenschijven tussen de wervels kan ertussen uitpuilen en tegen een zenuw drukken en op die manier onduldbare pijn veroorzaken. Ook de kapsels en de banden die de knie, enkel, of polsgewrichten steunen, kunnen rekken of scheuren bij verstuikingen.

Bronnen: Medica Press