Gewicht zegt niet alles!

Gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 13/09/2005 - 00h00
-A +A

Sporters maken zich aldoor zorgen over hun gewicht.

'Gewicht' op zich zegt echter weinig zolang er geen onderscheid gemaakt wordt tussen vetmassa en spiermassa.

Hoe zit dat precies?

Gewicht op zich is dus geen relevant criterium om iemands lichamelijke gezondheid te beoordelen.

Een voorbeeld: twee personen wegen elk 120 kg en zijn elk 1,80 m lang. De ene kan zwaarlijvig zijn, de andere een rugbyspeler. Onze vetmassa kan namelijk variëren van 5 tot 50 % van ons lichaamsgewicht. Dat percentage kan heel makkelijk nagegaan worden met een dissectie na het overlijden.

Bij nog levende mensen worden uiteraard minder directe methoden gehanteerd, meestal de zogenaamde hydrostatische weging. Die berust op de fameuze wet van Archimedes: een lichaam dat ondergedompeld wordt in een vloeistof, wordt verticaal naar boven gestuwd in verhouding tot het gewicht van de verplaatste vloeistof. De persoon wordt eerst in en dan uit het water gewogen, waarna zijn densiteit wordt berekend met de formule: densiteit = 1 + gewicht in het water/gewicht uit het water. Het resultaat hangt af van de samenstelling van het lichaam.

Zo weten we dat vet een veel lagere densiteit (0,901 g/cm³) heeft dan de spieren (1,10 g/cm³). Via omrekeningstabellen kan dan de vetmassa berekend worden. Deze methode houdt echter enkele fouten in. Zo blijkt uit recente studies dat de densiteit van de magere massa varieert naargelang leeftijd, geslacht, fitheid en etnische afkomst.

Bij hydrostatische weging rijst nog een bijkomend probleem: de lucht in de longen. Vandaar dat een onderwaterweging moet gebeuren na de lucht uit de longen te hebben geperst in een soort snorkel. Het is trouwens aan te raden het experiment verschillende keren te herhalen tijdens eenzelfde sessie.

Het drijvende lichaam

Een andere techniek, hydrometrie genoemd, levert resultaten op die de reële waarden heel dicht benaderen.

Ze gaat meer bepaald het watergehalte van het organisme na. Daarbij worden de waterstofisotopen in de lichaamsvochten (speeksel, urine, plasma) gemeten. Hun concentratie geeft de totale hoeveelheid waterstof in het lichaam weer. Op die manier kan de vetmassa bepaald worden, in die zin dat het vetweefsel niet het minste vocht bevat.

Voor een bepaald gewicht geldt: hoe minder vet, hoe meer water en omgekeerd.

Ook impedantiemeting is een mogelijkheid. Deze methode houdt rekening met het feit dat elektromagnetische golven kunnen doordringen in het lichaam. In de handel zijn toestellen verkrijgbaar om dit soort test uit te voeren. De geleiding verschilt lichtjes naar gelang de weefsels en maakt het mogelijk om met een aanvaardbare precisie de vetmassa te bepalen.

Het lijf in de plooi

Tot slot baseren sommige specialisten zich nog altijd op de zogenaamde vetplooitechniek die in 1963 ontwikkeld werd door Brozek en later verfijnd werd door Jackson en Pollock. Ze is gebaseerd op een vaststelling die van een bijbelse eenvoud getuigt.
Het is bekend dat vet zich vooral vastzet onder de huid, in de derma (lederhuid), een huidlaag waarin je makkelijk kunt knijpen bij een lichamelijk onderzoek.
Meetinstrumenten geven de dikte van de huidplooi weer tot op de millimeter nauwkeurig. De meting wordt uitgevoerd op verschillende plaatsen van het lichaam, waarna de totale vetmassa wordt berekend via allerlei extrapolatieformules.

De geldigheid van de resultaten hangt echter sterk af van de kwaliteit van het toestel en de ervaring van de gebruiker.

Gepubliceerd door Gilles Goetghebuer, gezondheidsjournalist op 13/09/2005 - 00h00
Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
De vetmassa van sporters Gepubliceerd op 03/05/2016 - 16h18

De Body Mass Index (BMI) geeft de verhouding weer tussen uw vetmassa en uw gewicht. Dus is het interessant om zich hierover te informeren... Hij schommelt tussen 10 en 30 %. Bij sporters is de vetmassa meestal laag. Hoe zit het bij u?

Te dik of te breed? Geüpdatet op 23/10/2007 - 00h00

Overgewicht en obesitas zijn verschijnselen die duidelijk omschreven worden door middel van de BMI (Body Mass Index), die berekend wordt op basis van het gewicht en van de lichaamslengte. Maar er bestaan ook andere meetinstrumenten zoals impedantie (...

Hoe meet men zijn overgewicht of zijn obesitas? Gepubliceerd op 25/05/2016 - 09h42

Overgewicht en obesitas beginnen in de wereld epidemische vormen aan te nemen. In België heeft 42% van de vrouwen en 55% van de mannen last van overgewicht , en 14% van de Belgen kampen zelfs met obesitas. Het zijn alarmerende cijfers, die alsmaar bl...

Naar een erkenning van obesitas als ziekte Geüpdatet op 21/03/2006 - 00h00

Meer dan vier miljoen Belgen zijn ongezond dik (morbide obesitas). Bold, de Belgische Vereniging voor Obese Patiënten, betreurt dat de aanpak van obesitas (zwaarlijvigheid) geen prioriteit is voor de regering, want de ziekte neemt nog voortdurend toe...

Meer artikels