Geneesmiddelen: het juiste ogenblik om ze te nemen…

De doeltreffendheid en de bijwerkingen van geneesmiddelen zijn afhankelijk van het ogenblik waarop u ze neemt. Hoe komt dat en hoe zit het in elkaar?

Geneesmiddelen nemen naargelang het ogenblik waarop ze actief zijn

Voor de meeste geneesmiddelen, stelt zich geen enkel probleem: het juiste ogenblik om ze te nemen, is het ogenblik waarop u ze nodig hebt. Slaapmiddelen moet u dus 's avonds nemen, pijnstillers voordat u in beweging komt of voordat u gaat starten met een mogelijk pijnlijke activiteit, enz. Voor andere geneesmiddelen, is de frequentie waarop u ze neemt belangrijk: het geneesmiddel moet bijvoorbeeld om de vier uur genomen worden. Dit zijn de duidelijke en meest voorkomende gevallen. Het gebeurt echter ook dat geneesmiddelen zeer stipt op bepaalde ogenblikken van de dag moeten genomen worden.

Rekening houden met de bijwerkingen

Geneesmiddelen die de maagwand kunnen aantasten (dat is onder meer het geval met heel wat ontstekingsremmers) zullen minder schade aanrichten als u ze tijdens de maaltijd neemt.

Hetzelfde geldt voor geneesmiddelen die misselijkheid veroorzaken: u zult met minder bijwerkingen geconfronteerd worden als u deze geneesmiddelen bij de maaltijd neemt.

Geneesmiddelen waarvan u slaperig wordt, neemt u best 's avonds: u zult er niet minder slaperig van worden, maar de slaperigheid zal uiteraard minder hinderlijk zijn.

Rekening houden met de manier waarop de geneesmiddelen opgenomen worden

Het innemen van een geneesmiddel is meteen het begin van een ingewikkeld proces: het actieve bestanddeel wordt verteerd en begeeft zich dan via het bloed naar de organen waarvoor het bestemd is. De verschillende stoffen reageren echter niet allemaal op dezelfde manier op de spijsvertering. Sommige middelen, zoals de voorlopers van dopamine, die gebruikt worden in de strijd tegen de ziekte van Parkinson, zijn tot 30% doeltreffender als u ze nuchter neemt. Sommige zogenaamde lipo-oplosbare vitamines daarentegen, zoals vitamine D, lossen op in vetten en worden dan beter opgenomen: u moet ze dus samen met uw maaltijd nemen.

Rekening houden met het lichaamsritme

Ons lichaam leeft volgens zijn eigen ritme. Of we ons daarvan bewust zijn of niet, het is 's nachts en in de loop van de dag niet altijd even actief. Laten we het voorbeeld nemen van cortisone, een hormoon dat (in synthetische vorm) als geneesmiddel gebruikt wordt tegen ontstekingen: ons lichaam maakt omstreeks 4 uur 's morgens cortisone aan, de eerste fase van het ontwaakmechanisme. Als we 's avonds geneesmiddelen op basis van cortisone nemen, zal deze al in het bloed aanwezig zijn zodat er 's morgens geen nieuwe cortisone meer aangemaakt wordt. Dit zal ongetwijfeld de dag van de patiënt verstoren. Omgekeerd, als u het geneesmiddel op basis van cortisone 's morgens neemt, zal dat zijn doeltreffendheid nog verhogen omdat deze cortisone bovenop de cortisone komt die van nature door het lichaam wordt aangemaakt.

Een ander voorbeeld zijn de antihistaminica: ze worden gebruikt tegen allergieën, die 's morgens intenser zijn. Als ze gedurende 24 uur actief zijn, moet u antihistaminica dus eerder 's avonds nemen. Ze zullen dan het doeltreffendst zijn op het ogenblik dat de allergieën ('s morgens) ook hun hoogtepunt bereiken.

Is het ogenblik waarop men geneesmiddelen neemt echt zo belangrijk?

Zoals u eerder in dit artikel hebt kunnen vaststellen, is het antwoord volmondig 'ja'! Maar als het nemen van een geneesmiddel op het voorziene ogenblik tot belangrijke ongemakken leidt, mag u niet aarzelen om uw arts te raadplegen. Samen met uw arts, zult u wellicht een oplossing vinden om uw comfort en de eisen van uw behandeling op één lijn te krijgen.

Artikel gepubliceerd door gezondheidsjournaliste, Marion Garteiser op 07/06/2011

Bronnen: Pr Herchuelz, professor van pharmacologie, ULB. Dr Hoffman,