Foetaal alcoholsyndroom

Onder foetaal alcohol syndroom (FAS) verstaat men een groep duidelijk te herkennen aangeboren afwijkingen bij baby's van aan drank verslaafde moeders.

• 1. Inleiding
• 2. Voorkomen
• 3. Typen alcoholische dranken
• 4. Samenhang tussen FAS en zwaar roken
• 5. Preventie

1. Inleiding

Enkele grootschalige Amerikaanse onderzoeken hebben aangetoond dat alcohol gevaarlijk is voor de zich ontwikkelende foetus en dat het beter is om absoluut geen alcohol te gebruiken tijdens de zwangerschap.Met 'syndroom' wordt bedoeld dat in veel gevallen steeds een combinatie van bepaalde symptomen wordt aangetroffen. De baby met een FAS heeft een klein hoofd (microcefalie), een te laag geboortegewicht en duidelijk herkenbare gelaatskenmerken - een korte wipneus met een plat gevormd deel van de neusbrug, kleine oogjes (niet de oogbol zelf, maar de opening van de oogleden) en een terugwijkende onderkaak.Het centrale zenuwstelsel is beschadigd. Veel baby's hebben een meer of minder ernstige mentale achterstand, die meestal niet meer ingehaald kan worden.Dikwijls blijken er ook afwijkingen te bestaan aan de inwendige organen, zoals hart- en nierbeschadigingen. Een andere veelvoorkomende afwijking is een gespleten verhemelte.Vaak zijn de gevolgen van zeer ernstig drankmisbruik zo ingrijpend dat de zwangerschap uitloopt op een miskraam: 70 procent van de moeders uit het zogenaamde Boston-onderzoek hadden al een of meer keren een spontane abortus achter de rug. Veel vrouwen uit deze groep dronken dagelijks 19 tot 38 cl pure alcohol, wat ongeveer overeenkomt met een halve tot hele liter jenever per dag.In sommige ernstige gevallen komen alle symptomen van het FAS-syndroom tegelijk voor, maar meestal worden er één of enkele aangetroffen. Soms blijft het bij een lichte neurologische stoornis; het kind is erg schrikachtig of hyperactief.Daarnaast is bij veel kinderen een achterstand in de mentale en fysieke ontwikkeling geconstateerd, zonder dat er sprake was van aangeboren afwijkingen.De effecten van zwaar alcoholgebruik zijn volgens onderzoekers ook afhankelijk van het stadium van de zwangerschap waarin alcohol werd gedronken. In het eerste trimester tast alcohol de celmembranen en de organen in het embryo aan. Dit is de periode waarin het zenuwstelsel en de organen worden gevormd en belangrijke afwijkingen kunnen ontstaan.Ook in de periode die onmiddellijk aan de zwangerschap voorafgaat is stevig drinken gevaarlijk. Bij een groep vrouwen bleek dat 11 procent van de moeders die gedurende de maand die voorafging aan hun zwangerschap veel hadden gedronken, kinderen met FAS-symptomen had gekregen.Waar alcoholgebruik gedurende de latere maanden van de zwangerschap is in verband gebracht met groeistoornissen, hersenbeschadigingen en gedragsstoornissen. Voor vrouwen die gedurende het laatste trimester geen of bijna geen alcohol meer gebruiken is er nog een redelijke kans dat hun kind geen afwijkingen heeft.Diverse onderzoekingen bij proefdieren hebben aangetoond dat de alcoholspiegel de beste indicatie is voor de bij de foetus aangerichte schade. Bij een uitzonderlijk hoog promillage is ook het risico op aangeboren afwijkingen hoog, en naarmate de alcoholconcentratie in het bloed lager wordt, worden de gevolgen voor de foetus minder ernstig.

2. Voorkomen

In de westerse samenleving komt dit syndroom schrikbarend vaak voor. In Amerika liggen de schattingen tussen 1 op 600 en 1 op 1500 geboorten. Het is zonder enige twijfel een van de voornaamste oorzaken voor achterlijkheid, samen met mongoloïde idiotie en afwijkingen aan de wervelkolom en het centrale zenuwstelsel.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Bloed, stofwisseling, allergies, andere ziekten