Feromonen: een discrete maar doeltreffende expressievorm!

Feromonen zijn overal in de omgeving aanwezig. Het zijn chemische signalen die worden waargenomen door het olfactorisch systeem (het reukzintuig) van zowel zoogdieren, insecten als planten. Onze viervoetige vrienden gebruiken ze om hun gemoedsgesteldheid uit te drukken of om hun territorium te verdedigen.

• Chemische stoffen om zich te uiten
• Feromonen: hoe werken ze?
• Stresswerend voor kat en hond

Chemische stoffen om zich te uiten

Blaffen, miauwen, grommen, krabben, spinnen en grimassen... het zijn allemaal communicatievormen die onze honden en katten gebruiken om allerlei soorten boodschappen over te dragen aan hun baasje, maar ook aan soortgenoten.
Onze huisdieren beschikken bovendien nog over een discrete, maar niet minder efficiënte manier om zich verstaanbaar te maken aan dieren van hun eigen soort: feromonen. Deze chemische stoffen worden door onze vrienden afgescheiden in de omgeving. Ze dienen om soortgenoten de grenzen van hun territorium aan te geven, om hun gemoedsgesteldheid uit te drukken of om te kennen te geven dat ze op zoek zijn naar een partner om voor nageslacht te zorgen. Er bestaan ook feromonen die een kalmerend effect hebben, zoals de zogeheten 'dog appeasing' feromonen, afgekort DAP. Ze worden verspreid door de teefjes om de jongen te kalmeren en gerust te stellen. Maar feromonen hebben waarschijnlijk nog heel wat geheimen en rollen die we nog moeten ontdekken.

Feromonen: hoe werken ze?

Als u uw gezelschapsdieren regelmatig observeert, zult u vast al hebben gezien hoe uw kat plots haar muil halfopen spert nadat ze een plaats met belangstelling heeft besnuffeld, of hoe uw paard even zijn bovenlip opkrult. Deze gedragsvormen zijn een reactie op het waarnemen van feromonen en de analyse ervan door het vomeronasaal orgaan, een kleine groep van sensorische receptoren in de buurt van het reukorgaan die gespecialiseerd zijn in de decodering van feromonen. Als uw dier deze chemische boodschap opvangt, veroorzaakt dat een verandering in zijn gedrag (seksuele opwinding...) of een emotie (angst, geruststelling...). Hij kan dan op zijn beurt feromonen afscheiden via zijn huid, zijn speeksel, zijn urine, zijn uitwerpselen of secreties uit de geslachtsopening. Als uw kat zich lekker in haar velt voelt, zal ze met haar wangen of poten tegen voorwerpen aan wrijven. In feite scheidt ze dan de feromonen van tevredenheid af die zich in de huid bevinden. Als uw kat haar territorium wil afbakenen, zak ze een straaltje urine horizontaal op de muren of de meubelen sproeien.

Artikel gepubliceerd door Anne Pensis, Dierenarts op 16/01/2007