Een vaccin tegen nicotine in ontwikkeling

Onderzoekers zijn al enkele jaren aan het werken aan een vaccin tegen nicotine. Vandaag is uit dierenproeven gebleken dat de hoeveelheid nicotine die in de hersenen terechtkomt, op die manier met 30 tot 60 % kan worden verlaagd.

Verslaving aan diverse, al dan niet legale, substanties tegengaan door vaccinatie is een interessante onderzoekspiste. De voorbije jaren zijn grote studies uitgevoerd op dieren om een vaccin te ontwikkelen tegen nicotine (daarnaast wordt gewerkt aan een ander vaccin tegen cocaïne). Zoals voor elk vaccin is het de bedoeling de afscheiding van specifieke antilichamen te verkrijgen die in dit concrete geval gericht zijn tegen nicotine. Deze uitdaging is al gedeeltelijk met succes aangegaan, want uit dierenproeven is gebleken dat de hoeveelheid nicotine die in de hersenen terechtkomt, op die manier met 30 tot 60 % kan worden verlaagd. Deze verlaging verzacht de effecten van nicotine: het rookgenot vermindert, maar ook de verslaving, op voorwaarde dat de daling van de hoeveelheid nicotine die in de hersenen terechtkomt, voldoende hoog is (deze daling zou bij de mens naar schatting 90 % moeten bedragen om doeltreffend te zijn). Het zal wellicht nog jaren duren voor het vaccin op de markt komt. Toch wordt er vooruitgang geboekt, zoals blijkt uit een persbericht dat het bedrijf Nabi Biopharmaceuticals in februari 2003 vanuit de Verenigde Staten verspreidde. Daarin kondigde het aan dat het gestart was met een fase I/II-studie van een vaccin, NicVax® genaamd, bij 21 rokers en 9 ex-rokers of niet-rokers. Vanaf de 9de maand zal de evolutie worden gevolgd van de antilichamen die specifiek gericht zijn tegen nicotine, en zal ook worden nagegaan hoeveel procent van de proefpersonen is gestopt met roken. Eerder had Nabi Biopharmaceuticals al veelbelovende resultaten bereikt bij niet-rokers. Zo leverde een eenmalige injectie met het "kandidaat-vaccin" vanaf de 14de dag hoge en duurzame percentages antilichamen op. En Xenova Group, een Brits bedrijf, deelde in 2002 mee dat een fase I-studie op een kandidaat-vaccin tegen nicotine, Ta-Nic®, overtuigende resultaten had opgeleverd. Er moet echter nog aangetoond worden dat het vaccin de hoeveelheid nicotine die in de hersenen terechtkomt, voldoende verlaagt en daardoor de kans op nicotineverslaving vermindert. Is dat inderdaad het geval, dan zal een dergelijk vaccin vooral gebruikt worden om mensen te helpen stoppen met roken en te vermijden dat ze opnieuw beginnen. Maar opgelet: het vaccin mag niet beschouwd worden als een wondermiddel, want als rokers niet echt gemotiveerd zijn om te stoppen, zal het hoe dan ook niet lukken. Substitutiedrugs, vastgeroeste rookgewoonten, individuele reactieverschillen ten aanzien van het vaccin: het zijn stuk voor stuk factoren die ons moeten doen besluiten dat vaccinatie weliswaar een interessante bijkomende oplossing is, maar het ontwenningsproces er niet bepaald makkelijker op maakt. Wie wil stoppen met roken, moet dan ook in de eerste plaats voldoende gemotiveerd blijven!

Artikel gepubliceerd door Dr. Philippe Presles op 29/07/2003

Bronnen: www.nabi.com Nabi Biopharmaceuticals begins european phase I/II Trial of NicVax, investigation of a vaccine for prevention and treatment of nicotine addiction. Hall W. The prospects for immunotherapy in smoking cessation. Lancet 2002 ; 360 : 1089-91. Kantak KM. Vaccines against drugs of abuse : a viable treatment option ? Drugs 2003 ; 63 : 341-52.