Een historische primeur in de diabetesbehandeling

De enige behandeling van (insulineafhankelijke) type 1-diabetes die momenteel beschikbaar is, is palliatief. Daarbij wordt elke dag synthetische insuline ingespoten. Voor het eerst zijn onderzoekers erin geslaagd om het ziekteverloop af te remmen door de vernietiging van de insulineproducerende pancreascellen tegen te gaan.

• Wat zijn de symptomen van type 1-diabetes?

Type 1-diabetes verschilt van type 2-diabetes, ook wel diabetes mellitus of niet-insulineafhankelijke diabetes genoemd. Insulineafhankelijke diabetes is een auto-immuunziekte die zich uit in de geleidelijke en onomkeerbare zelfvernietiging door de T-lymfocyten van de bètacellen van de pancreas, die insuline produceren. Daardoor daalt de insulineproductie en valt ze soms zelfs volledig stil. Dit hormoon is echter essentieel voor de glucoseopname door de cellen. De enig mogelijke behandeling bestaat erin, het insulinetekort te compenseren met dagelijkse injecties synthetische insuline, na controle van de bloedsuikerspiegel. Het gaat hier om een zware, want levenslange behandeling waarbij de ingespoten hoeveelheid voortdurend moet worden aangepast. Bovendien zijn er mogelijke neurologische, cardiovasculaire, netvlies- en niercomplicaties.

Eén van de nieuwe, experimentele methoden omvat de transplantatie van bètacellen uit de pancreas, om zo de insulineproductie te verhogen. Deze techniek kan het zelfvernietigingsproces door de T-lymfocyten, onze afweercellen, echter geen halt toeroepen. Een andere aanpak bestaat er net in de werking van de T-lymfocyten te blokkeren. Ze moet dan ook gestart worden zodra de ziekte zich manifesteert. De onderzoekers produceerden monoklonale anti-CD3-antilichamen die ze vanaf het beginstadium van de ziekte gedurende vijf dagen inspoten bij dieren. Daarmee konden ze de insulineproductie door de pancreas handhaven. Onlangs werd in België bij 80 patiënten bij wie sinds één maand insulineafhankelijke diabetes was vastgesteld, een studie uitgevoerd met placebogroep, om de doeltreffendheid en de veiligheid op lange termijn na te gaan van dit soort behandeling. De patiënten kregen gedurende zes dagen elke dag een injectie met antilichamen. Deze behandeling bleek bij heel wat patiënten de voortgang van de ziekte te stoppen, met stabilisatie van de endogene insulineproductie; bij sommigen trad zelfs een verbetering op. Bij 75 % van de patiënten met de hoogste aanvankelijke natuurlijke insulineproductie daalde de insulinebehoefte aanzienlijk, tegen 0 % in de placebogroep. Als het effect aanhoudt, zullen de complicaties van de ziekte (vasculair accident, retinopathie, nierinsufficiëntie) afnemen.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, bewerkt door C. De Kock, gezondheidsjournaliste op 19/07/2005

Bronnen: New England Journal of Medicine, juni 2005.