Dwanghandeling

Onder invloed van een dwangneurose zonder duidelijke aanleiding herhalen van een of meer handelingen. Een dwanghandeling of ritueel is een stereotiepe gedraging die steeds weer herhaald wordt. Ze zijn niet aangenaam op zichzelf, en leiden ook niet tot de voltooiing van op zichzelf nuttige taken. De betrokkene ziet ze vaak als een middel ter voorkoming van een feitelijk onwaarschijnlijke gebeurtenis, die dikwijls draait om kwaad hetzij jegens de betrokkene hetzij door hem of haar veroorzaakt.
Doorgaans, maar niet steeds, wordt dit gedrag door de betrokkene erkend als zinloos of vergeefs en herhaalde pogingen worden ondernomen om zich ertegen te verzetten; bij zeer langdurig bestaande gevallen kan dit verzet minimaal zijn. Autonome angstsymptomen zijn vaak aanwezig.

Infantiele dwanghandeling
Bij kinderen voorkomende handelingen. Deze zijn een soort magische verzekeringspolis om ongelukken te voorkomen. Het kind heeft het gevoel dat het iedere leuning moet aanraken, drie pasjes tussen twee trottoirtegels moet maken, een bepaald aantal malen moet kauwen, of een aantal handelingen telkens moet herhalen. Als hij dat niet doet gebeurt er in zijn voorstellingsvermogen iets akeligs.
Dit is niet dwazer dan een volwassene die afklopt op ongeverfd hout of vermijdt onder een ladder door te lopen, maar het heeft de neiging telkens meer te worden. Het kind weet best dat het een 'gekke' gewoonte is, maar hij doet liever gek dan dat hij de angst ondergaat van het achterwege laten van het ritueel.
Zwanghandelingen komen voor in de leeftijdsgroep van acht tot tien jaar. Het kind wordt behoeder van zijn eigen geweten; de kloof tussen wat hij wil zijn en in zijn ogen onwaardige, misschien zelfs duidelijk agressieve of seksuele gevoelens kan zo onoverbrugbaar zijn dat hij een steuntje nodig heeft; door de rituele handeling krijgt hij tijdelijk een gevoel van veiligheid.
Dwanghandelingen worden tenslotte afgeschaft, al kan het kind er een hele reeks na elkaar van afwerken of er enkele tegelijk hebben. Men hoeft er zich geen zorgen over te maken, tenzij ze zijn leven gaan beheersen. In het laatste geval is deskundige hulp nodig.

Dwangmatig nagelbijten
Gedragsstoornis gekenmerkt door frequent afbijten of afscheuren van de vingernagels. Baby's bijten niet op hun nagels maar veel kleuters en schoolkinderen doorlopen een fase van nagelbijten.
Het kan beginnen doordat hij een ander kind nadoet; ook lange nagels nodigen ertoe uit; het kind vindt het een prettig en rustgevend gevoel en gaat ermee door. Soms bijt een kind op zijn nagels als hij bang of verlegen is en houdt ermee op als het moeilijke moment voorbij is. Een opwindend televisieprogramma of verveling kunnen hetzelfde effect hebben.
Het is verstandig als ouder of verzorger het nagelbijten van een kind te negeren, want als de aandacht erop wordt gevestigd wordt het vaak een blijvende gewoonte. Als uw kind echter voortdurend zijn nagels afbijt en deze gewoonte lijkt niet te verminderen, kunt u het kind misschien erop wijzen dat zulke afgekloven nagels lelijk staan. Bijna de helft van de kinderen bijt wel eens op zijn nagels, maar dwangmatig nagelbijten bij een zorgelijk kijkend kind is een symptoom van zich onveilig voelen.
Het kind zal er dan ook pas mee ophouden als dat gevoel over is en ook dan zal hij er nog een tijdje op kunnen terugvallen.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Neurologie