Doorligwonden: preventie en behandeling

Geüpdatet door Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste op 04/12/2015 - 12h09
-A +A

Doorligwonden zijn chronische wonden die veroorzaakt worden door het afsterven van onderhuids weefsel (necrose).

Elk jaar krijgen duizenden Belgen met doorligwonden te maken, vooral bejaarden, ziekenhuispatiënten of bedlegerige mensen en mensen die niet goed meer te been zijn.

Wat zijn de risicofactoren en de algemene preventieve maatregelen voor doorligwonden?

PUB

Hoe manifesteren doorligwonden zich?

9% van de patiënten in ziekenhuizen heeft last van doorligwonden. Doorligwonden zijn open wonden die veroorzaakt worden door het afsterven van onderhuids weefsel. Dit soort wonden geneest moeilijk.

Ze komen vooral voor bij mensen die bedlegerig zijn of in een rolstoel zitten. Bij langdurig zitten of liggen gaat het gewicht van het lichaam op de zachte (onderhuidse) weefsels drukken. Hierdoor wordt de bloedsomloop belemmerd waardoor cellen in het onderhuidse weefsel afsterven. Dat is necrose. De drukletsels zijn dus huidletsels als gevolg van ischemie of onvoldoende doorbloeding.

Afhankelijk van het type van doorligwonde en de graad van ernst kan de huid rood zien en/of verharden en ontstaat er een diepe of minder diepe wonde. Soms zijn ook de spieren of het bot aangetast.

Factoren die de ontwikkeling van doorligwonden bevorderen zijn zoals eerder al aangehaald bedlegerigheid of langdurig zitten in een zetel of rolstoel, maar ook uitdroging, ondervoeding, koorts, verminderd bewustzijn, bepaalde ziekten, enz.

Naast de medische verzorging (heel zelden wordt er ook geopereerd) van de wonden neemt preventie een cruciale plaats in.

 

Preventie van doorligwonden

Hygiëne

Een goede huidhygiëne is van cruciaal belang om de kans op doorligwonden te verkleinen. Het gaat dan om dagelijkse huidverzorging (indien nodig ook vaker), vermijden dat de huid week wordt of lang vochtig blijft, bij incontinentie heel regelmatig vervangen van het incontinentiemateriaal, voldoende hydratatie van de huid, enz. Mijd massages en wrijving. Behandelingen met ijsblokjes en warme lucht zijn af te raden, omdat het microcirculatoire debiet (doorbloeding van de kleine vaatjes) erdoor vermindert.

Een eiwitrijke voeding en voldoende drinken maken ook integraal deel uit van de preventie van doorligwonden.

Huidonderzoek

Het is noodzakelijk om elke dag de gesteldheid van de huid te bekijken en vooral de risicozones (weinig gebruikte zones waar druk op wordt uitgeoefend zoals de billen, het heiligbeen, de hielen, het achterhoofd, de ellebogen, enz.). Kijk of er rode of pijnlijke plekken zijn, wonden, enz.
Ook palpatie van de huid (betasten) wordt aanbevolen om weefselverharding of warm aanvoelende zones op te sporen.

Veranderen van houding en goede houdingen aannemen

Bewegen en heel regelmatig van houding veranderen - minstens om de twee of drie uur - is aan te bevelen om de zones die druk ondervinden af te wisselen. Schuiven en wrijven moet zo veel mogelijk vermeden worden door vakkundige manipulatie en aangepaste positionering (bijv. niet onderuit kunnen zakken) van de patiënt.

De beste houding in bed is de laterale decubituspositie op 30° ten opzichte van het bedvlak. Het bovenlichaam wordt dan ¾ gedraaid en ook het onderlichaam (en de benen) ligt zijlings zodat niet de billen (het zitvlak), maar de heup op het ondervlak steunt. De hielen zijn vrij en steunen dus nergens op. Er wordt een kussen gelegd achter de nek en de rug, onder de kuiten en tussen de benen.

De beste houding in de zetel is de achteroverzittende houding met de benen liggend op een bankje. De voeten en hielen zijn dus drukvrij en steunen nergens op en onder het zitvlak ligt een kussen.

Matrassen, oplegmatrassen en zitkussens tegen doorligwonden

Er bestaan speciale steunmiddelen, matrassen en kussens tegen doorligwonden. Die moeten allemaal de druk verminderen.

Statische steunsystemen

Sommige systemen werken op statische wijze. Ze vergroten het contactvlak tussen het systeem en het lichaam en spreiden zo de drukpunten.  

Dynamische steunsystemen

Andere systemen zijn zogenaamde dynamische steunsystemen. Ze kunnen van vorm veranderen en sporen met elektronische sensoren de overbelaste zones op om er de druk te verminderen. Het gaat concreet om luchtkussens die in volume toe- of afnemen al naargelang de bewegingen van de patiënt of de (computergestuurde) programmering en waardoor de drukzones continu veranderen. Deze dynamische steunsystemen kunnen doorlopend of met onderbrekingen worden gebruikt, waardoor afwisseling tussen statische en dynamische functies mogelijk is.

Welk systeem nodig is, zal afhangen van het risico, de algemene toestand van de patiënt, zijn graad van mobiliteit, hoelang hij het bed moet houden of in een zetel zit, hoe vaak hij van houding verandert, enz.

Goed om te weten:

  • Bij de behandeling van doorligwonden wordt gekozen voor dynamische steunsystemen.
  • Kussens in gel zijn niet aan te raden.

Accessoires

  • Steunen en positioneringskussens: ze bestaan in diverse vormen en texturen; ze verminderen de druk of worden preventief ingezet (met uithollingen in het centrum, steunen om onder het onderbeen te leggen en de hielen zo op te tillen, enz.). 
     
  • Matrasovertrekken of kussenslopen zijn niet echt als accessoires te beschouwen, maar zijn wel belangrijk. Ze moeten zowel comfort bieden als bescherming bieden tegen water of elke andere vloeistof. Ze voorkomen condensatie en dus het week worden van de huid.
Initialement publié par Isabelle Eustache, gezondheidsjournaliste le 16/07/2014 - 23h54 et mis à jour par Marion Garteiser, gezondheidsjournaliste le 04/12/2015 - 12h09

HAS, Prévention et traitement des escarres de l’adulte et du sujet âgé, novembre 2001, http://www.has-sante.fr/portail/upload/docs/application/pdf/Escarres_court.pdf. Association PERSE (Prévention, Éducation, Recherche, Soins, Escarres), Nouvelles recommandations médicales pour la prévention et le traitement des escarres, mars 2013.

Bekijk dit artikel
Vous devez être connecté à votre compte E-Santé afin de laisser un commentaire
PUB
Lees ook
Doorligwonden: hoe te vermijden en te verzorgen? Geüpdatet op 22/03/2005 - 00h00

Doorligwonden zijn huidletsels die ontstaan doordat de zachte weefsels samengedrukt worden tussen een hard vlak en een benig uitsteeksel. Ze zijn soms zeer diep en veroorzaken pijn en infecties. Ze komen voor als complicatie bij bedlegerige personen...

Doorligwonden, geen pretje! Geüpdatet op 20/11/2007 - 00h00

Doorligwonden zijn huidletsels die ontstaan doordat de zachte weefsels samengedrukt worden tussen een hard vlak en een benig uitsteeksel. Ze zorgen voor vaak heel diepe wonden, zijn een bron van pijn en infecties en ze treffen vooral patiënten die be...

Doorligwonden: ... daarna handelen! Geüpdatet op 27/01/2002 - 00h00

Zoals we vorige week hebben aangekondigd, bespreken we hier de behandeling van doorligwonden. Voor informatie over de frequentie van de aandoening bij ons, verwijzen we u naar het eerder gepubliceerd artikel (DOORLIGWONDEN: VOORKOMEN IS DE BOODSCHAP)...

Doorligwonden: beter voorkomen dan genezen Geüpdatet op 28/02/2006 - 00h00

In België lijden bijna 10% van de gehospitaliseerde patiënten van doorligwonden, ook wel drukwonden genoemd. Dit probleem komt ook voor bij mensen die lang in hun zetel stilzitten of bedlegerig zijn thuis of in een home. Voor al deze personen is een...

Meer artikels