De pacemaker: welke zin voor bejaarden?

Waarop moet er gelet worden als de pacemaker eenmaal geplaatst is?

Er wordt een röntgenfoto van de thorax genomen, om de plaats van de sondes te controleren en na te gaan of er voldoende zijn en ze goed aangesloten zijn. Er wordt een elektrocardiogram genomen, om te controleren hoe vaak de pacemaker in werking treedt. De cardioloog kan de werking van het toestel checken door er een magneet bij te brengen of een programmeertoestel, afhankelijk van het model. In de toekomst zullen er ongetwijfeld hartstimulators ontwikkeld worden die vanop afstand (per telefoon) geherprogrammeerd kunnen worden. Wie een pacemaker heeft, moet absoluut altijd de kaart bij zich hebben waarop het soort toestel en de functie ervan staan vermeld.

Welke voorzorgsmaatregelen moeten genomen worden?

Allereerst moet de patiënt regelmatig op consult gaan bij de cardioloog, die nagaat of het toestel goed werkt. Want hoe gesofistikeerd het ook is, het moet af en toe gecontroleerd worden. De levensduur van pacemakers hangt vaak af van de batterij. Die vervult, afhankelijk van het model, gewoon een bewakingsfunctie of stuurt min of meer frequent impulsen naar één of meer sondes. Een pacemaker wordt gemiddeld om de 7 à 10 jaar vervangen. Nagaan of de huid rond de pacemaker niet geïnfecteerd raakt. De kans daarop is het grootst in de periode onmiddellijk na de operatie. Toch ontstaan er soms infecties maanden na de ingreep. Bij de minste twijfel moet u een arts raadplegen. Zich bewust zijn van het gevaar voor elektromagnetische interferenties Bij gebruik van het elektrische scalpel of een behandeling met radiotherapie, vooral dicht bij de pacemaker, bestaat het gevaar dat het toestel gedeprogrammeerd wordt of dat de batterij leeg raakt. MRI is absoluut gecontra-indiceerd. Ook het gebruik van externe elektrische stimulatoren (elektroden bij kinesitherapie) en telealarm (thuishulpsysteem) is uit den boze. Bij verbranding moet het materiaal verwijderd worden. Pacemakers zijn technologische instrumenten die zeer nuttig zijn als ze duidelijk geïndiceerd zijn. Temeer omdat hun plaatsing zeer weinig risico's inhoudt, ook bij bejaarde patiënten. De vraag is: heeft het nog zin om een pacemaker te installeren bij patiënten boven de 75 jaar? Daarbij mogen we niet vergeten dat niet alle ritmestoornissen gevaar inhouden voor een plotselinge dood. Meestal dreigen de patiënten te vallen als ze een malaise krijgen, en bij hoogbejaarden hebben valpartijen vaak dramatische gevolgen (breuken, ziekenhuisopname, verlies van autonomie enz.). De beslissing om al dan niet een pacemaker in te planten, moet dan ook genomen worden op basis van het criterium van de levenskwaliteit, want niet-ingrijpen kan schadelijke gevolgen hebben. Ten slotte mogen we niet vergeten dat geen enkele pacemaker het eeuwige leven waarborgt en dat de inplanting ervan geen vorm is van therapeutische hardnekkigheid …

Artikel gepubliceerd door Dr. Stéphanie Lehmann op 03/06/2003

Bronnen: C. Barnay, Gérontologie Pratique, 2003; 146 : 1-2.