De huid als stressbarometer

Stress wordt al geruime tijd als een verergerende of uitlokkende factor beschouwd van heel wat aandoeningen. Dat geldt vooral voor huidziekten. Omgekeerd zijn sommige huidaandoeningen (dermatosen) zoals psoriasis, eczeem, acne en jeuk echter bronnen van stress die de levenskwaliteit aantasten.

• Hoe moeten we het verband tussen dermatosen en stress verklaren?

Stress is alomtegenwoordig. Naast zogenaamde psychologische stress, die samenhangt met persoonlijke, professionele of relatieproblemen, leefomstandigheden of externe gebeurtenissen, bestaan er ook tal van fysiologische stressbronnen die te wijten zijn aan specifieke levensepisoden (puberteit, zwangerschap, …), en pathologische stressbronnen als gevolg van ziekte. Zo kunnen bepaalde ziekten, vooral dan huidaandoeningen, zware stress veroorzaken en de levenskwaliteit aantasten. Hoe duidelijker de aandoening zich manifesteert, hoe ingrijpender de gevolgen: acne, psoriasis, atopische dermatitis (eczeem), jeuk, haaruitval, vitiligo enz. Omgekeerd kunnen tal van ziekten verergeren of veroorzaakt worden door stress. In het eerste geval gaat het bijvoorbeeld om een patiënt met weinig opvallende psoriasis. Die verergert echter plots nadat hij een tv-uitzending heeft gezien over deze ziekte, met vrij beangstigende beelden. Op die manier veroorzaakt stress een opstoot van een vooraf bestaande aandoening. In het tweede geval kunnen bepaalde huidziekten het rechtstreekse gevolg zijn van psychologische of pathologische stress. Zo kunnen de zogenaamde lijnen van Beau (een verstoorde nagelgroei waarbij er dwarsstrepen verschijnen op de nagels) zich ontwikkelen na een zwangerschap of een chirurgische ingreep. In dat geval kan de uitlokkende gebeurtenis zelfs nauwkeurig gedateerd worden, aangezien de nagel één millimeter per maand groeit!

Hoe moeten we het verband tussen dermatosen en stress verklaren?

De huid is een relationeel orgaan dat een belangrijk aspect is van ons uiterlijk. Vandaar dat we het altijd moeilijk hebben met huidaandoeningen. Bovendien zit de huid om zo te zeggen in de "eerste lijn" en is ze zowat de barrière tussen ons inwendige lichaam en de omgeving. Psychologische factoren kunnen rechtstreeks huidproblemen veroorzaken. Dat is het geval bij iemand die zich voortdurend krabt omdat hij of zij gestrest is. Bij inflammatoire dermatosen treedt een ander mechanisme op. Uit studies hierover blijkt namelijk dat acute stress de werking van sommige immuuncellen onderdrukt, terwijl chronische stress diezelfde cellen integendeel activeert. Conclusie: ook al kunnen we niet veel doen tegen een ziekte die ons gestel ondermijnt, we kunnen wel voorkomen dat ze verergert door onze stress te beheersen. Op dezelfde manier helpt een goede stressbeheersing bepaalde aandoeningen te voorkomen.

Artikel gepubliceerd door Isabelle Eustache, bewerkt door C. De Kock, gezondheidsjournaliste op 20/12/2005

Bronnen: Franse Vereniging voor Dermatologie, conferentie 'Mieux vivre son psoriasis' ('Beter omgaan met psoriasis'), 10 december 2005, voordracht van prof. Gérard Lorette (dienst dermatologie, CHU Tours).