Bijschildklieren

3. Hypofunctie

Deze toestand wordt in het algemeen veroorzaakt door een schildklieroperatie waarbij door hun geringe afmetingen tevens onopzettelijk de bijschildklieren werden weggenomen.Tevens bestaat de mogelijkheid dat de schildklier ten gevolge van een ziekteproces bestraald moest worden waarbij dan tevens de bijschildklieren werden uitgeschakeld.Ook zijn gevallen bekend van een aangeboren (idiopathische) vorm, maar deze is vrij zeldzaam. Hierbij bleef, door onbekende redenen, de ontwikkeling van de bijschildklieren achter. Het gevolg is echter meestal hetzelfde als na een operatie.Door een tekort aan parathormoon ontstaat een verlaagd kalkgehalte van het bloed (in het algemeen beneden 6 tot 7 mg per 100 ml). Door het omgekeerde verband tussen kalk en fosfaat zal bij een laag kalkgehalte van het bloed vrijwel steeds een verhoogd fosfaatgehalte bestaan.Door de geringe productie van parathormoon wordt geen kalk meer vrijgemaakt uit de botten en vindt onvoldoende opneming van kalk uit de darm plaats. Het gevolg is dat er nauwelijks nog kalk wordt uitgescheiden door de nieren.De urine bevat dan zeer weinig kalk. Verder zijn er aanwijzingen dat wanneer het fosfaatgehalte stijgt de kalk in de darm als het ware wordt gebonden aan het fosfaat en dan helemaal niet meer in de bloedbaan wordt opgenomen.Een laag kalkgehalte en een hoog fosfaatgehalte zijn kenmerkend voor een ziektetoestand (hypoparathyreoïdie) waarbij in het bijzonder de dwarsgestreepte skeletspieren, maar ook een deel van de zenuwvertakkingen (het perifere zenuwstelsel), overmatig prikkelbaar worden.Dit heeft tot gevolg dat zelfs bij matige stimulering, of zelfs bij ontbreken van enige prikkeling, pijnlijke spierkrampen ontstaan. Deze spierkrampen kunnen zowel in het gezicht als in de ledematen optreden. Inspuiting van een kalkpreparaat doet de verschijnselen sterk verminderen en in korte tijd verdwijnen.

4. Hyperfunctie

Bij een verhoogde bijschildklieractiviteit is de hoeveelheid parathormoon in het bloed te hoog. Meestal, in bijna driekwart van de gevallen, is de oorzaak een goedaardig gezwel (adenoom) van de bijschildklieren, en het resulterende ziektebeeld noemt men hyperparathyroïdie.De aandoening heeft niet alleen invloed op de toestand van de botten, maar er treden tevens stoornissen elders in het lichaam op ten gevolge van het verhoogde kalkgehalte van het bloed. Aangezien kalk alleen oplosbaar is in water, moet de uitscheiding geheel door de beide nieren plaatsvinden. De nieren zijn in zo'n situatie overbelast. De urine bevat zeer veel kalk en dit heeft tot gevolg dat de kans op de vorming van nierstenen bijzonder groot is. Uiteindelijk treden bij deze patiënten ernstige nierbeschadigingen op. De betekenis van kalk voor de prikkelbaarheid van zenuwen en spieren blijkt uit een verlaging van deze prikkelbaarheid bij kalkgebrek. Hierdoor treedt niet alleen zwakte van de dwarsgestreepte spieren op, maar kunnen ook hartafwijkingèn ontstaan. De verhoogde afgifte van parathormoon heeft allereerst een invloed op de kalkopneming door de darm en pas daarna op de onttrekking van kalk aan de botten. In het laatste geval kunnen ernstige skeletafwijkingen optreden.

Bronnen: Medica Press

Deze fiche maakt deel uit van de gids Gids Ziekten en aandoeningen, rubriek Bloed, stofwisseling, allergies, andere ziekten