Arbeidsongevallen in ziekenhuizen: bewustmaking en preventie

Prikongevallen zijn de meest voorkomende arbeidsongevallen in Belgische ziekenhuizen en kunnen infecties veroorzaken bij het ziekenhuispersoneel. Vooral via virussen, zoals hiv, hepatitis B of hepatitis C. Vaak heeft dit ook aanzienlijke psychische, financiële en juridische gevolgen.

• Risico op hepatitis C
• Veel meer dan alleen het besmettingsrisico

Risico op hepatitis C

70 % van alle prikongevallen in ziekenhuizen zou kunnen worden voorkomen door een goede sensibilisering, in combinatie met preventiemaatregelen. Dat blijkt uit de resultaten van een surveillance die het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid (WIV) de voorbije jaren organiseerde in de ziekenhuizen. Verpleegkundigen lopen na een prikongeval de meeste kans op hepatitis C.

Belgische ziekenhuizen rapporteren gemiddeld tien prikongevallen per honderd ziekenhuisbedden. Dat betekent dat er zich in alle Belgische algemene ziekenhuizen samen elk jaar 5.700 prikongevallen voordoen. Veel van die ongevallen worden echter niet gemeld, dus kunnen we ervan uitgaan dat het reële aantal nog hoger ligt (meer dan het dubbele, aldus een Amerikaanse studie van de "Centers for Disease Control and Prevention"). De meeste gevallen doen zich voor bij verpleegkundigen, zo blijkt uit de ongevallenverslagen. Meer dan 1 op de 3 gevallen is te wijten aan slechte wegwerppraktijken. In 1 op de 10 gevallen wordt het ongeval gemeld door het logistiek personeel (vooral schoonmaakpersoneel), dat gewond is geraakt door een rondslingerende naald. In meer dan 1 op de 10 gevallen gaat het om een besmette patiënt, en het infectierisico is dan ook reëel. De kans om door een besmette naald hiv te krijgen, bedraagt amper 3 op 1.000. Het risico op hepatitis B is weliswaar 3 op 10, maar bijna al het verpleegkundig personeel is ertegen ingeënt. Het risico op hepatitis C is 3 %, maar deze infectie is veel gevaarlijker. Hepatitis C kan immers ontaarden in leverkanker en levercirrose. Er bestaat geen vaccin tegen, alleen een antivirale behandeling.

Veel meer dan alleen het besmettingsrisico

Uit de resultaten van de studie, die nog moeten worden bevestigd, blijkt dat het aantal infecties met het hepatitis C-virus geschat wordt op 0,6 tot 6 per jaar. Een hiv-infectie doet zich voor één keer om de vijf jaar. Ook al lijken die cijfers te verwaarlozen, alle personeelsinfecties moeten vermeden worden via preventiemaatregelen, want elke besmetting is er één te veel.
Prikongevallen kunnen ook op andere vlakken ernstige gevolgen hebben. Ook al blijven infecties uit, de psychologische druk op de werknemer en zijn familie mag niet onderschat worden. Iemand die zich geprikt heeft met een naald, heeft pas na zes maanden zekerheid over infectie. Ook financieel eisen dergelijke ongevallen hun tol (serologische tests bij het slachtoffer en de patiënt, regelmatige controles, arbeidsongeschiktheid, antivirale geneesmiddelen enz.).

Artikel gepubliceerd door C. De Kock, gezondheidsjournaliste op 08/08/2006

Bronnen: Resultaten van de studie van het WIV "70 % van alle prikongevallen in Belgische ziekenhuizen kan voorkomen worden", 26 juli 2006.