Antibiotica: welke impact hebben ze op onze "goede" bacteriën?

Geüpdatet door Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste op 03/02/2017 - 10h07
-A +A

Het "wonder" van de antibiotica heeft ons gered van vaak dodelijke ziektes, maar ook van banale infecties zoals een blaasontsteking. Maar door het overdreven en soms ondoordacht gebruik ervan zitten we nu opgezadeld met een zorgwekkende bijwerking: onze eigen darmflora gaan stuk door het te kwistig omspringen met antibioticakuren. Op dit ogenblik is er maar één oplossing voor het probleem: antibiotica weer correct gaan gebruiken, met andere woorden alleen bij bacteriële infecties.

Antibiotica vormen een bedreiging voor onze darmflora

Amper zeventig jaar na de eerste antibiotica zijn heel veel pathogene bacteriën (ziekteverwekkers) superresistent geworden: ze reageren niet meer op de stoffen waarmee we ze bestrijden. Maar een andere heel ernstig te nemen bijwerking van deze - onmisbare - geneesmiddelen is dat onze "goede" bacteriën (microbiota) die in onze dikke darm leven stuk worden gemaakt. «De microbiota in ons darmkanaal wordt bij een behandeling met antibiotica gedeeltelijk vernield, aldus prof. Antoine Andremont, directeur van het ‘Laboratoire de bactériologie à l’Hôpital Bichat-Claude Bernard (Parijs) en een van de internationale experts in het onderzoek naar de resistentie van bacteriën voor antibiotica*. Iedereen merkt wel dat er  "iets" in zijn darmen gebeurt als hij of zij antibiotica genomen heeft. Heel vaak is het maar een gevoel van "gerommel" zonder dat er bepaalde pijnklachten of symptomen zijn. Maar soms hebben mensen wel klachten. Die kunnen gaan van diarree, wat heel vaak voorkomt, tot zelfs colitis (darmontsteking). De reden hiervoor is dat bepaalde bacteriën, zoals die met de wat barbaarse naam Clostridium difficile, zich oncontroleerbaar gaan vermeerderen». In de Verenigde Staten eisen dit soort darmontstekingen elk jaar 25.000 doden, in Europa gaat het om ongeveer dezelfde cijfers. De bacteriën vernielen op de duur de darmen van kwetsbare mensen en leiden soms zelfs tot de dood door zware spijsverteringsproblemen waarbij vitale organen uitvallen.

Antibiotica zetten onze goede bacteriën tegen ons op!

Dit verschijnsel maakt deel uit van het groeiend fenomeen van de bacteriële resistentie, waartegen de huidige antibiotica almaar moeilijker op kunnen. En dit is de reden: in onze darmen maken de antibiotica een selectie: in onze eigen bacteriën schakelen ze de broze bacteriën uit (de zogenaamde gevoelige bacteriën, omdat ze door de antibiotica worden afgevoerd) en alleen de meest resistente bacteriën laten ze in leven. Die vermeerderen zich en nemen de plaats in van de gevoeligere bacteriën die net vernield zijn. Aan het eind van de antibioticakuur is onze dikke darm bevolkt met resistente bacteriën waarvan een deel wordt uitgescheiden en in het milieu terechtkomt en dat op ijn beurt besmet. Het probleem is dat de "goede" bacteriën die nu minder gevoelig geworden zijn voor antibiotica vaak infecties zoals urineweginfecties kunnen veroorzaken (cystitis of blaasontsteking). Als de bacterie die verantwoordelijk is voor de urineweginfectie resistent is voor de antibiotica, zal de behandeling lastiger worden en mogelijk minder effect hebben. «Als we na een antibioticakuur een blaasontsteking krijgen», geeft de specialist als voorbeeld aan, «bestaat de kans dat de bacterie die de ontsteking veroorzaakt, de colibacil Escherichia Coli, resistent is en de blaasontsteking veel lastiger is om te behandelen». In dat soort situaties moet u zeker naar de huisarts als de gebruikelijke behandeling voor de blaasontsteking niet snel resultaten oplevert.

Maar de "goede" darmbacteriën kunnen ernstigere infecties veroorzaken bij kwetsbare mensen van wie de natuurlijke weerstand tegen microben verzwakt is. Dat is bijvoorbeeld het geval bij mensen die chemotherapie krijgen voor kanker, mensen die een zware chirurgische ingreep ondergaan of die door een ernstige ziekte op de reanimatieafdeling terechtkomen. Het risico op infecties met de beruchte zuikenhuisbacterie is dan namelijk groter. Iemand kan dan een ernstige infectie oplopen met een van die "goede" darmbacteriën terwijl dat in een "normale" toestand niet zou gebeuren. Het gevaar bestaat dan dat de operatiewonde geïnfecteerd raakt of zelfs ontaardt in een bloedvergiftiging (algemene infectie van het lichaam).

Initialement publié par Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste le 02/09/2015 - 13h08 et mis à jour par Hélène Joubert, gezondheidsjournaliste le 03/02/2017 - 10h07

D’après un entretien avec le Pr Antoine Andremont, directeur du Laboratoire de bactériologie à l’Hôpital Bichat-Claude Bernard (Paris) suite à la conférence « Impact des antibiotiques sur la flore commensale : un effet secondaire à part, à tourner à notre avantage ! » aux 1ères Journées de Réflexion Pluridisciplinaire Antibiotique : de l’innovation de rupture à la rupture de l’innovation (30 Juin-01 Juillet 2015).

* Auteur de « Antibiotiques, le naufrage », Ed Bayard, sortie octobre 2014.

** http://www.davolterra.com/

Bekijk dit artikel
PUB
Lees ook
De darmflora: wat is dat eigenlijk? Geüpdatet op 10/01/2011 - 00h00

Honderden miljarden bacteriën verblijven in onze darmen ... en toch werden we nog niet aan elkaar voorgesteld. We hebben voor u de nodige informatie verzameld zodat u de vraag in bovenstaande titel in de toekomst zelf kunt beantwoorden.

Meer artikels